BÙI QUANG THẬN – NGƯỜI LÍNH CẮM LÁ CỜ CHIẾN THẮNG TRÊN NÓC DINH ĐỘC LẬP

Có những khoảnh khắc chỉ diễn ra trong vài phút nhưng đủ sức trở thành ký ức của cả một dân tộc. Trưa 30/4/1975 là một khoảnh khắc như thế. Giữa những ngày tháng cuối cùng của cuộc chiến tranh, khi những chiếc xe tăng của Quân Giải phóng tiến vào Dinh Độc Lập, một người lính đã mang lá cờ từ tháp pháo xe tăng chạy lên nóc dinh và kéo lá cờ chiến thắng tung bay. Người lính ấy là Bùi Quang Thận – người sau này được biết đến với hình ảnh đặc biệt: người cắm lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam trên nóc Dinh Độc Lập vào thời khắc 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975.

Bùi Quang Thận sinh năm 1948 tại xã Thụy Xuân, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình. Năm 1966, khi vừa tròn 18 tuổi, ông nhập ngũ, bước vào những năm tháng tuổi trẻ gắn liền với quân đội và chiến trường. Từ một người lính, ông từng bước trưởng thành qua nhiều vị trí, từ pháo thủ trở thành cán bộ chỉ huy trong lực lượng tăng thiết giáp. Những năm chiến đấu đã rèn luyện ở ông bản lĩnh của người lính, sự bình tĩnh trước hiểm nguy và tinh thần hoàn thành nhiệm vụ đến cùng.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, Bùi Quang Thận là Đại đội trưởng Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Xe tăng 203, Quân đoàn 2. Đơn vị của ông được giao nhiệm vụ tiến vào trung tâm Sài Gòn, đánh chiếm Dinh Độc Lập – cơ quan đầu não của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Sáng 30/4/1975, những đoàn xe tăng của Quân Giải phóng tiến nhanh về phía Sài Gòn. Trong đội hình ấy có xe tăng T-54B mang số hiệu 843 do Bùi Quang Thận chỉ huy. Khi tiến đến Dinh Độc Lập, xe 843 lao vào khu vực cổng nhưng gặp trở ngại và không thể tiến thẳng vào theo hướng dự định. Trong tình thế đó, nhiệm vụ tiếp quản Dinh vẫn phải được thực hiện thật nhanh chóng.

Bùi Quang Thận rời xe, mang theo lá cờ giải phóng vốn được treo trên tháp pháo. Ông chạy lên phía nóc Dinh Độc Lập. Lá cờ nhỏ ấy đã cùng đoàn xe tăng đi suốt chặng đường chiến đấu. Nó không phải một vật xa lạ được chuẩn bị cho riêng khoảnh khắc ấy, mà là lá cờ đã phấp phới giữa khói lửa chiến trường, cùng những người lính vượt qua biết bao cung đường và trận đánh.

Lên đến nóc Dinh, Bùi Quang Thận hạ lá cờ của chính quyền cũ xuống và kéo lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam lên. Khoảnh khắc lá cờ tung bay trên nóc Dinh Độc Lập lúc 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975 đã được ghi lại bằng hình ảnh và trở thành biểu tượng của ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước bước vào thời kỳ thống nhất.

Điều đáng nhớ là nhiều năm sau, khi kể lại giây phút lịch sử ấy, Bùi Quang Thận không coi mình là người làm nên một điều gì quá đặc biệt. Ông từng nói rằng mình “chẳng nghĩ gì nhiều”, bởi đó là việc bình thường của một người lính trong hoàn cảnh ấy. Cách nhìn giản dị đó càng khiến hình ảnh của ông trở nên gần gũi. Người lính khi đứng trước thời khắc lịch sử không nghĩ đến việc mình sẽ được nhớ tên, cũng không biết hành động của mình sẽ trở thành một phần của những trang sử được hàng triệu người nhắc lại. Ông chỉ biết nhiệm vụ trước mắt là phải hoàn thành.

Sau ngày đất nước thống nhất, Bùi Quang Thận tiếp tục phục vụ trong quân đội. Ông được đào tạo, giữ nhiều cương vị trong lực lượng tăng thiết giáp, từng đảm nhiệm Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 203 và Chủ nhiệm Tăng thiết giáp Quân đoàn 2. Năm 1995, ông được phong quân hàm Đại tá và đến năm 2000 nghỉ hưu.

Rời quân ngũ, người đại tá từng đứng trên nóc Dinh Độc Lập trong buổi trưa lịch sử trở về cuộc sống đời thường. Ông cùng vợ làm ruộng, thuê ao nuôi tôm, thả cá và mở cửa hàng kinh doanh. Cuộc sống sau chiến tranh của ông giản dị như cuộc sống của bao người lính trở về từ chiến trường. Không còn tiếng động cơ xe tăng, không còn những cuộc hành quân, ông sống những năm tháng bình yên bên gia đình và quê hương.

Ngày 24/6/2012, Đại tá Bùi Quang Thận đột ngột qua đời tại nhà riêng, hưởng dương 64 tuổi. Một năm sau khi ông mất, Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Hơn bốn thập niên sau ngày 30/4/1975, hình ảnh Bùi Quang Thận ôm lá cờ chạy lên nóc Dinh Độc Lập vẫn được nhắc lại mỗi khi đất nước kỷ niệm ngày thống nhất. Nhưng phía sau vài phút lịch sử ấy là cả tuổi trẻ của một người lính đã đi qua chiến tranh, là những năm tháng chiến đấu của biết bao đồng đội và là sự hy sinh của cả một thế hệ.

Có lẽ vì thế, điều đáng nhớ nhất về Bùi Quang Thận không chỉ là việc ông là người đầu tiên cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập. Đó còn là hình ảnh một người lính hoàn thành nhiệm vụ trong khoảnh khắc quyết định của lịch sử rồi trở về cuộc sống bình dị, không đặt mình ở vị trí đặc biệt. Lá cờ năm ấy đã bay trên nóc Dinh Độc Lập, khép lại một cuộc chiến tranh và mở ra ngày đất nước thống nhất. Còn câu chuyện về người lính mang lá cờ ấy sẽ mãi là một phần ký ức không thể nào quên của ngày 30 tháng 4 năm 1975.