BÙI QUANG THẬN VÀ XE TĂNG 843 – HÀNH TRÌNH TỪ MIỀN TRUNG ĐẾN DINH ĐỘC LẬP

1. Chiếc T-54B mang số hiệu 843

Xe tăng 843 là một chiếc T-54B, được biên chế vào Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Xe tăng 203, Quân đoàn 2 từ tháng 5/1974.

Khi bước vào cuộc Tổng tiến công mùa Xuân 1975, chiếc xe nằm trong đội hình chiến đấu của Đại đội 4. Người trực tiếp chỉ huy xe là Đại đội trưởng Bùi Quang Thận.

Kíp xe gồm Bùi Quang Thận ở vị trí trưởng xe, Thái Bá Minh là pháo thủ số 1, Nguyễn Văn Kỳ là pháo thủ số 2 và Lữ Văn Hỏa là lái xe.

Đó là một chiếc xe tăng chiến đấu như nhiều chiếc khác trong đội hình.

Nhưng từ mùa Xuân 1975, hành trình của 843 đã trở thành một phần của lịch sử.

2. Từ Núi Bồng đến Huế

Bùi Quang Thận sau này nhớ lại rằng mùa Xuân năm 1975, Đại đội 4 của ông chiến đấu liên tục từ Núi Bồng, Huế, Thuận An, Đà Nẵng rồi tiến vào Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Đó là một chặng đường đặc biệt nhanh.

Sau những thắng lợi liên tiếp ở Tây Nguyên và miền Trung, cục diện chiến trường thay đổi với tốc độ rất lớn. Những đơn vị tăng thiết giáp phải cơ động liên tục để bám sát các mũi tiến công.

Xe 843 nằm trong đội hình ấy.

Từ những con đường miền Trung, chiếc T-54B cùng kíp xe tiếp tục tiến về phía Nam.

Theo QĐND, toàn bộ hành trình của xe 843 từ miền Trung đến Sài Gòn dài gần 1.000km, được thực hiện trong tinh thần “thần tốc quyết thắng”.

3. Đà Nẵng rồi đến cửa ngõ Sài Gòn

Sau khi tham gia giải phóng Huế và Đà Nẵng, Đại đội 4 tiếp tục được đưa vào hướng Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Đây không còn là những trận đánh riêng lẻ ở miền Trung.

Mục tiêu cuối cùng đã ở phía trước: Sài Gòn.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, Đại đội 4 được bố trí trong đội hình thê đội 1 của Quân đoàn 2. Khi các đơn vị bạn gặp khó khăn tại phòng tuyến Nước Trong, Đại đội 4 được tung vào đột phá. Ngày 29/4/1975, đơn vị tham gia đánh căn cứ Nước Trong, mở đường cho binh đoàn thọc sâu tiếp tục tiến về Sài Gòn.

Đây là một trong những trận đánh quyết liệt cuối cùng trước khi đội hình tiến vào đô thành.

Sau Nước Trong, xe 843 cùng Đại đội 4 tiếp tục hướng về Sài Gòn.

4. Qua cầu Sài Gòn

Sáng 30/4, đội hình thọc sâu của Quân đoàn 2 tiến về trung tâm thành phố.

Theo tư liệu QĐND, khoảng 9 giờ, lực lượng đi đầu vượt cầu Sài Gòn rồi tiếp tục tiến về phía Dinh Độc Lập. Trên đường đi, Đại đội 4 cùng các đơn vị trong đội hình phải vượt qua những ổ chống trả còn lại.

Xe 843 nằm ở vị trí đi đầu.

Tại khu vực cầu Thị Nghè và trên đường tiến vào trung tâm, xe 843 đã tham gia chiến đấu. Một số tư liệu của QĐND ghi nhận chiếc xe đã bắn cháy các xe tăng và xe bọc thép đối phương trước khi tiếp tục dẫn đầu đội hình.

Con đường phía trước lúc ấy không còn dài.

Nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn chưa nằm trong tay.

Đó là Dinh Độc Lập.

5. Xe 843 trước cổng Dinh

Đội hình xe tăng tiến đến khu vực Dinh Độc Lập.

Xe 843 của Bùi Quang Thận chạy trên hướng đại lộ Thống Nhất, trong khi xe 390 của Vũ Đăng Toàn tiến theo hướng đường Công Lý. Hai chiếc xe cùng hướng về một mục tiêu.

Xe 843 tiến lên trước và húc vào cổng phụ của Dinh.

Do gặp sức cản, xe bị mắc lại và chết máy.

Ngay sau đó, xe tăng 390 tiến lên phía cổng chính và húc đổ cánh cổng.

Hai chiếc xe vì thế đã đi vào lịch sử theo hai hình ảnh khác nhau: 843 ở cổng phụ và 390 ở cổng chính.

Nhưng người chỉ huy chiếc 843 lúc ấy còn một nhiệm vụ khác.

Bùi Quang Thận cầm lá cờ giải phóng rời xe.

6. Từ chiếc xe tăng lên nóc Dinh Độc Lập

Bùi Quang Thận chạy vào Dinh với lá cờ trong tay.

Theo lời kể được Nhân Dân ghi lại, ông tìm đường lên khu vực nóc Dinh để cắm cờ. Kiến trúc sư Nguyễn Hữu Thái và giáo sư Huỳnh Văn Tòng đã dẫn đường cho ông lên khu vực cột cờ.

Sau đó, lá cờ giải phóng được kéo lên.

Các nguồn chính thống xác nhận thời điểm được ghi nhận là 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975.

Hành trình của xe tăng 843 từ miền Trung đến Sài Gòn kết thúc tại đây.

Nhưng đối với Bùi Quang Thận, hành trình của người lính chưa kết thúc.

7. Từ một chiếc xe tăng đến một bảo vật quốc gia

Sau ngày 30/4, xe tăng 843 tiếp tục được lưu giữ và sau đó đưa về trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Năm 2012, T-54B số hiệu 843 được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia.

Ngày nay, chiếc xe không còn nằm trên chiến trường.

Những vết tích trên thân xe trở thành những dấu chứng vật chất của một chặng đường đã đi qua: từ miền Trung, qua những trận đánh cuối cùng, vượt cầu Sài Gòn và tiến đến Dinh Độc Lập.

Còn Bùi Quang Thận sau chiến tranh tiếp tục phục vụ trong quân đội, trải qua nhiều cương vị chỉ huy trong lực lượng tăng thiết giáp.

Lời kết

Xe tăng 843 được nhớ đến bởi một cánh cổng.

Nhưng trước khi dừng lại ở cổng phụ Dinh Độc Lập, nó đã đi qua một hành trình dài.

Từ Núi Bồng, Huế, Thuận An, Đà Nẵng, qua những chặng đường miền Trung, đến Nước Trong rồi vượt cầu Sài Gòn.

Gần 1.000km hành quân và chiến đấu đưa chiếc T-54B mang số hiệu 843 đến điểm cuối của Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Trưa 30/4/1975, xe 843 dừng lại trước cổng phụ.

Nhưng người chỉ huy của nó, Bùi Quang Thận, tiếp tục bước đi — với lá cờ giải phóng trên tay.

Vài phút sau, lá cờ được kéo lên nóc Dinh Độc Lập.

Và từ đó, xe tăng 843 và Bùi Quang Thận trở thành hai cái tên không thể tách rời khi nhắc đến hành trình của đội hình xe tăng Quân đoàn 2 tiến vào Dinh Độc Lập ngày 30/4/1975.