Bùi Thị Vân – “Hoa khôi” nữ lái xe trên tuyến lửa Trường Sơn

Năm 1965, chiến tranh ngày càng ác liệt. Bùi Thị Vân khi ấy mới 16 tuổi, nhưng không muốn đứng ngoài cuộc chiến. Vì chưa đủ tuổi nhập ngũ, cô gái quê Nam Định khai tăng tuổi để được vào Thanh niên xung phong. Ba năm đầu, Vân làm đường, xây dựng sân bay Yên Bái và trực tiếp chứng kiến sự khốc liệt của chiến tranh.

Năm 1968, khi tuyến Trường Sơn cần thêm lực lượng vận tải, Binh trạm 12 tuyển chọn những nữ chiến sĩ nhanh nhẹn, có sức khỏe để đào tạo lái xe. Vân tình nguyện đăng ký.

Ngày 18/12/1968, Trung đội nữ lái xe mang tên Anh hùng LLVTND Nguyễn Thị Hạnh được thành lập tại Hương Phổ, Hương Khê, Hà Tĩnh, gồm 40 cô gái, trong đó 35 người lái xe và 5 người thợ sửa chữa. Bùi Thị Vân trở thành một trong những nữ chiến sĩ đầu tiên của đơn vị đặc biệt này.

Điều kiện học lái lúc ấy rất khác xa một trường đào tạo lái xe bình thường. Các cô gái chỉ được học khoảng 45 ngày, do những nam chiến sĩ có tay lái vững trực tiếp hướng dẫn. Vân có vóc người nhỏ bé, khi ngồi vào buồng lái còn không với tới vị trí điều khiển. Chị em phải gấp chăn kê dưới ghế, lấy can xăng 20 lít đặt phía sau lưng để có điểm tựa.

Nhưng chính cô gái nhỏ bé ấy lại nhanh chóng trở thành một tay lái cứng.

Bùi Thị Vân được giao làm Tiểu đội trưởng Tiểu đội 1, phụ trách 5 chiếc xe Gaz 51 và Gaz 69. Nhiệm vụ của những nữ lái xe là vận chuyển lương thực, thuốc men, vũ khí, đạn dược từ hậu phương vào các binh trạm trên tuyến Trường Sơn; khi có yêu cầu, họ lại quay ra đưa thương binh, bệnh binh và cán bộ miền Nam ra Bắc điều dưỡng, học tập.

Đường Trường Sơn khi ấy không có khái niệm “chuyến xe bình thường”.

Ban ngày, máy bay Mỹ liên tục đánh phá. Bom B52, bom tọa độ và bom rải thảm trút xuống các cung đường. Những nữ lái xe thường phải ngày nghỉ, đêm đi, tận dụng bóng tối để đưa xe vượt qua các trọng điểm. Ngoài việc cầm lái, các chị còn phải tự bốc xếp hàng hóa. Khi chở thương binh, họ lại trở thành những người chăm sóc, dìu đỡ thương binh trên đường về tuyến sau.

Có một câu chuyện đặc biệt gắn với cuộc đời Bùi Thị Vân: trong một chuyến xe, bà đưa thương binh Nguyễn Trần Đừng, quê Thanh Trì, ra nơi an dưỡng. Sau chuyến đi, người thương binh liên tục gửi thư cho cô lái xe đã chăm sóc mình. Khi bình phục, ông còn đạp xe hàng chục cây số đến đơn vị tìm Vân. Tình cảm nảy sinh giữa hai người lính, và sau này họ trở thành vợ chồng.

Đầu năm 1972, đội nữ lái xe được điều về Trường đào tạo lái xe D255, Cục Quản lý xe máy. Bùi Thị Vân cùng đồng đội trở thành giáo viên, trực tiếp đào tạo hai khóa với khoảng 300 nữ học viên lái xe. Như vậy, những cô gái từng chỉ học lái trong 45 ngày trên núi rừng Trường Sơn lại tiếp tục truyền nghề cho lớp nữ lái xe kế tiếp.

Trong những năm ở Trường Sơn, Bùi Thị Vân nhiều năm là Chiến sĩ thi đua, giành thành tích trong các hội thi như Đầu xe Hồng Gấm, Tay lái 8/3. Đồng đội đặt cho bà biệt danh “hoa khôi” của đội nữ lái xe Trường Sơn – một cái tên vừa gợi vẻ trẻ trung của những cô gái tuổi đôi mươi, vừa gắn với hình ảnh những nữ chiến sĩ ngày đêm ôm vô lăng giữa bom đạn.

Sau chiến tranh, những nữ lái xe Trường Sơn trở về với cuộc sống đời thường. Nhưng ký ức về những năm tháng cầm lái trên tuyến lửa vẫn còn nguyên. Bùi Thị Vân từng chia sẻ rằng ngày ấy chị em còn rất trẻ, lên xe, nhận hàng rồi đi, không nghĩ nhiều đến chuyện sống chết. Điều họ nghĩ đến là làm sao đưa xe, đưa hàng và đưa thương binh đến nơi an toàn.

Bùi Thị Vân là một nhân chứng rất đẹp cho tuyến “nữ lái xe Trường Sơn”: một cô gái 16 tuổi khai tăng tuổi để đi TNXP, rồi từ người làm đường trở thành nữ tài xế, Tiểu đội trưởng và sau đó là người đào tạo lớp nữ lái xe tiếp nối. Câu chuyện của bà cho thấy trên Trường Sơn, có những người phụ nữ đã góp phần giữ mạch vận tải bằng chính đôi tay cầm vô lăng của mình.