Bùi Thị Xuân

Năm 1802, triều đại Tây Sơn sụp đổ. Nữ tướng Bùi Thị Xuân—người từng khiến quân Thanh và quân Nguyễn Ánh khiếp vía trên chiến trường với đội tượng binh lừng lẫy—bị quân Nguyễn bắt sống cùng con gái nhỏ.

Nguyễn Ánh muốn dùng cái chết của bà để uy hiếp tinh thần những người còn trung thành với triều Tây Sơn, nên đã hạ lệnh dùng voi giày—một hình phạt tàn khốc nhất thời bấy giờ. Tại pháp trường, trong khi nhiều người chấn động và hoảng sợ, Bùi Thị Xuân vẫn giữ nguyên thái độ ung dung, mặt không biến sắc.

Tương truyền, khi con voi chiến khổng lồ được lùa ra và gầm lên hung dữ, bà không hề né tránh mà tiến thẳng về phía trước, trừng mắt nhìn chằm chằm vào mắt nó. Uy lực và khí phách của người chỉ huy tượng binh lừng lẫy một thời khiến con voi khựng lại, co cối quay đầu tháo chạy, không tài nào ép nó tiến lên được. Quân lính phải dùng nhiều biện pháp cưỡng ép và thay đổi voi khác mới thi hành được án lệnh.

Trước khi hy sinh, bà ngoảnh lại dặn dò con gái và giữ vững tư thế hiên ngang cho đến phút cuối cùng. Sự kiên cường của Bùi Thị Xuân không chỉ làm quân thù phải kinh ngạc mà còn ghi dấu ấn đậm nét về hình ảnh người phụ nữ Việt Nam: kiêu hãnh, bất khuất và trọn vẹn khí tiết với lý tưởng của mình.