Bùi Thị Xuân – Nữ Tướng Tây Sơn Kiên Trung

Bùi Thị Xuân là một nữ tướng tài ba xuất thân từ vùng đất võ Bình Định. Bà cùng chồng là Trần Quang Diệu gia nhập phong trào Tây Sơn từ những ngày đầu khởi nghĩa. Không chỉ giỏi võ nghệ, bà còn nổi tiếng với tài huấn luyện tượng binh (đội quân voi chiến), biến đây thành lực lượng đột kích vô cùng dũng mãnh của quân Tây Sơn.

Trong chiến thắng Kỷ Dậu (1789) đập tan 29 vạn quân Thanh xâm lược, bà đã trực tiếp chỉ huy một cánh quân tượng binh tấn công vũ bão vào các đồn lũy địch. Khi Hoàng đế Quang Trung qua đời, triều Tây Sơn suy yếu, bà cùng chồng tiếp tục gánh vác việc quân, kiên cường chiến đấu bảo vệ triều đình trước các đồn đột kích của Nguyễn Ánh.

Năm 1802, trong trận đánh cuối cùng tại Trấn Ninh (Quảng Bình), dù lực lượng chênh lệch, bà vẫn trực tiếp cưỡi voi xông trận, cổ vũ quân sĩ chiến đấu đến cùng. Khi bị Nguyễn Ánh bắt giữ cùng con gái, kẻ thù dùng án tử hình dã mạn (cho voi giày) để khuất phục bà. Đứng trước cái chết, nữ tướng Bùi Thị Xuân vẫn giữ nét mặt bình thản, hiên ngang đi thẳng về phía voi chiến khiến kẻ thù phải khiếp sợ. Khí tiết bất khuất của bà đã đi vào huyền thoại.