Bùi Văn Ba – Người chiến sĩ quyết tử và trận đánh rung chuyển Sài Gòn

Ngày 22/12/1930, tại Phường 22, Quận 8, Sài Gòn, nay là Phường 7, Quận 8, Thành phố Hồ Chí Minh, một người con quê gốc Trà Vinh đã ra đời. Người ấy sau này trở thành Đại tá, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Bùi Văn Ba – một trong những chiến sĩ tiêu biểu của Tiểu đoàn quyết tử 950 thuộc Đặc khu Sài Gòn - Chợ Lớn trong những năm kháng chiến chống Pháp.

Bùi Văn Ba bước vào cuộc kháng chiến từ những ngày mùa Thu cách mạng năm 1945, khi đất nước vừa giành được chính quyền. Hơn hai năm sau, ông được biên chế vào Đội vũ trang Tự vệ Thành, hoạt động trong điều kiện vừa bí mật, vừa công khai. Đến tháng 10/1950, Tiểu đoàn quyết tử 950 được tổ chức thành các đại đội quyết tử độc lập 3721, 3824 và 3927. Ông thuộc Đại đội 3721 – Đặc công Thành.

Trong những năm tháng chiến đấu, Bùi Văn Ba đã tham gia nhiều trận đánh, nhưng nổi bật nhất chính là trận tập kích Kho bom Phú Thọ Hòa năm 1954 – một chiến công đặc biệt táo bạo, góp phần giáng thêm đòn mạnh vào quân Pháp sau chiến thắng Điện Biên Phủ.

Khi ấy, khu vực từ ngã tư Bà Quẹo đến ngã tư Bảy Hiền rồi kéo về khu chợ Tân Bình ngày nay vẫn chủ yếu là đồng ruộng xen những vạt rừng cao su. Xã Phú Thọ Hòa nằm về phía tây nam sân bay Tân Sơn Nhất. Tại đây, quân Pháp xây dựng một hệ thống kho vũ khí khổng lồ giữa rừng cao su rậm rạp. Kho có hình bầu dục, dài hơn hai cây số và rộng hơn một cây số rưỡi, chứa bom đạn, nhiên liệu phục vụ chiến tranh của Pháp tại Việt Nam và Đông Dương.

Đối với quân ta, đây chẳng khác nào một “túi dạ dày” cung cấp sức mạnh cho bộ máy chiến tranh của đối phương. Vì vậy, cấp trên xác định phải đánh phá kho vũ khí này bằng được. Nếu thành công, chiến thắng không chỉ gây thiệt hại lớn cho địch mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc tiếp tục tạo sức ép, nhanh chóng kết thúc chiến tranh.

Nhưng để tiến vào được bên trong kho bom là một thử thách cực kỳ nguy hiểm. Người Pháp bố trí hệ thống bảo vệ dày đặc với hàng chục lớp hàng rào, nhiều loại mìn và các toán lính thường xuyên tuần tra. Khoảng 15 đến 20 phút lại có một toán lính đi kiểm tra quanh khu vực. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến người đột nhập bị phát hiện.

Bùi Văn Ba hiểu rằng muốn đánh chắc thắng thì không thể hành động vội vàng. Ông cùng ba đồng đội nhiều lần lợi dụng bóng đêm, tìm cách ra vào khu vực kho để điều nghiên. Họ kiên trì quan sát, ghi nhớ từng vị trí, từng khu nhà, từng dãy kho và từng loại bom đạn được cất giữ.

Sau này, khi kể lại câu chuyện, ông còn cho người nghe xem chiếc đèn pin nhỏ chỉ bằng ngón tay cùng tấm sơ đồ bằng giấy do chính ông vẽ. Theo từng chuyến điều tra, ông đánh dấu lại những khu vực quan trọng để phục vụ việc đặt chất nổ. Mục tiêu của tổ đặc công không phải phá hủy từng kho một, mà lựa chọn những vị trí then chốt để khi thuốc nổ phát huy tác dụng, bom đạn trong kho sẽ tiếp tục kích nổ dây chuyền, khiến quân Pháp không kịp cứu chữa.

Trong trận đánh ấy còn có đồng chí Phạm Văn Hai, người sau này, trong kháng chiến chống Mỹ, ngày 2/5/1965 cũng được tuyên dương danh hiệu Anh hùng. Nhờ quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, tính toán chính xác và phối hợp chặt chẽ, tổ đặc công của Bùi Văn Ba đã sẵn sàng cho trận đánh quyết định.

Đêm 31/5, rạng sáng ngày 1/6/1954, thời khắc lịch sử đã đến.

Kho bom Phú Thọ Hòa bất ngờ phát nổ. Những tiếng nổ liên tiếp vang lên dữ dội, làm rung chuyển cả nội đô. Bầu trời phía Tây thành phố rực sáng trong biển lửa. Bom đạn và nhiên liệu của quân Pháp lần lượt phát nổ, tạo thành một vụ cháy lớn chưa từng có.

Điều đặc biệt là cả 12 cán bộ, chiến sĩ tham gia trận đánh dưới sự chỉ huy của Đội trưởng Nguyễn Văn Cự, tức Ba Huỳnh, đều rút lui an toàn.

Kết quả của trận đánh vô cùng lớn. Quân ta đã thiêu hủy 9.345 tấn bom đạn và 10 triệu lít xăng dầu của địch. Một đại đội lính Âu Phi với gần 400 tên được điều đến cứu kho vũ khí cũng bị tiêu hao nặng.

Đó là một trong những trận đánh đặc công nổi tiếng và đạt hiệu suất chiến đấu cao của quân dân Sài Gòn - Nam Bộ trong kháng chiến chống Pháp. Sau chiến công ấy, tổ đặc công được tặng Huân chương Quân công hạng Nhì, còn mỗi thành viên trong tổ đều được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất.

Đầu tháng 10/1954, Bùi Văn Ba tập kết ra Bắc. Ngày 7/5/1956, ông được Nhà nước tuyên dương Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những đóng góp đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến.

Ra Bắc, người chiến sĩ miền Nam ấy có một niềm vinh dự đặc biệt: ông đã ba lần được gặp Bác Hồ. Đó là những kỷ niệm mà ông luôn trân trọng, nhất là đối với một người con miền Nam tập kết. Đến đầu tháng 9/1969, khi Bác Hồ qua đời, tại hội trường Ba Đình, ông vinh dự được đứng bên linh cữu của Người trong năm phút.

Năm 1980, Bùi Văn Ba là đại biểu Quốc hội khóa VII, nhiệm kỳ 1980-1986. Đến năm 1988, ông nghỉ hưu với quân hàm Đại tá. Rời quân ngũ, ông trở về cuộc sống đời thường giản dị. Thế nhưng những năm tháng chiến đấu vẫn luôn sống động trong ký ức ông. Mỗi khi được các cơ quan, đoàn thể hay nhà trường mời đến kể chuyện truyền thống, ông lại say sưa nhắc về những trận đánh năm xưa và những đồng đội đã cùng mình đi qua những ngày tháng gian khổ.

Cuộc sống gia đình của người chiến sĩ cũng bình dị. Vợ ông là bà Lê Thu Ba, quê Bạc Liêu cũ, nay thuộc Cà Mau, cũng là một cô gái Nam Bộ tập kết. Hai người kết hôn khi bà đang là giáo viên tại Từ Sơn, Bắc Ninh. Về sau, ở tuổi xế chiều, ông bà sống cùng người con gái út trong ba người con.

Đi qua chiến tranh, giữ trọn nghĩa tình với nhân dân, Bùi Văn Ba luôn nhắc nhở thế hệ sau về phẩm chất của người lính:

“Là Bộ đội Cụ Hồ thì đừng bao giờ quên mình là con em của nhân dân. Phải đồng cam cộng khổ, kính trọng, yêu quý, giúp đỡ dân. Làm tốt điều đó thì chẳng có khó khăn nào không vượt qua được…”

Năm 1998, ông đột ngột qua đời sau một cơn đau, để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho gia đình, đồng chí, đồng đội và những người từng biết đến ông. Hiện ông được an táng tại Nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.

Nhưng thời gian không thể xóa đi dấu ấn của người chiến sĩ năm xưa. Để ghi nhớ những chiến công của ông, tại Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay có một con đường mang tên Bùi Văn Ba – người Anh hùng của Tiểu đoàn quyết tử 950 Sài Gòn - Chợ Lớn.

Từ một người lính bước ra từ mùa Thu cách mạng năm 1945 đến người Anh hùng của những trận đánh táo bạo giữa lòng Sài Gòn, cuộc đời Bùi Văn Ba là câu chuyện về lòng gan dạ, sự mưu trí và tinh thần quyết tử. Những chiến công của ông không chỉ được ghi lại bằng những phần thưởng cao quý, mà còn sống mãi trong ký ức về một thế hệ đã lấy lòng yêu nước và trách nhiệm với nhân dân làm lẽ sống.