Bùi Văn Phái

Chiếc khăn quàng đỏ

Làng ven sông Hồng những năm tháng chiến tranh luôn ngập trong tiếng bom xa vọng và nỗi lo day dứt. Bà Lan năm nay đã ngoài bảy mươi, mái tóc bạc trắng như cước, thân hình nhỏ bé nhưng vẫn thẳng thắn. Hơn hai mươi năm nay, mỗi chiều tà, dù mưa hay nắng, bà vẫn khoác chiếc áo nâu cũ, lê từng bước ra đầu làng, đứng dưới gốc đa cổ thụ nhìn về con đường đất đỏ ngoằn ngoèo dẫn ra chiến trường.

Bà có hai người con trai. Người con cả hy sinh năm 1968 trong trận Tết Mậu Thân. Người con út tên Huy, sinh năm 1950, là niềm hy vọng cuối cùng của bà. Ngày Huy nhập ngũ, bà đã thức trắng đêm may cho con chiếc khăn quàng màu đỏ thẫm từ mảnh vải áo bà mới cưới. Bà chọn màu đỏ vì tin rằng nó sẽ đem lại may mắn, sẽ sưởi ấm con trong những đêm đông giá buốt rừng núi. Khi trao khăn cho Huy, bà nói khẽ: “Con giữ kỹ nhé. Mẹ thắt cho con, con phải mang về nhà.”

Huy cười, ôm mẹ thật chặt: “Mẹ yên tâm. Con sẽ về. Con còn phải đưa mẹ đi thăm mộ anh trai, còn phải cưới vợ sinh con cho mẹ bế cháu nữa.”

Thế rồi Huy đi. Thư từ ban đầu còn đều đặn, sau đó thưa dần vì đơn vị hành quân liên tục. Những lá thư cuối cùng Huy viết vội trên giấy gói thuốc lá, mực nhòe vì mưa rừng. Huy kể đơn vị đang tiến về Sài Gòn, kể anh em trong tiểu đội thương nhau như ruột thịt, và luôn kết thúc bằng câu: “Mẹ giữ sức khỏe, con sắp về rồi.”

Chiến tranh kết thúc năm 1975. Làng vui như hội. Những người con xa trở về trong tiếng reo hò, ôm vợ con khóc cười. Nhưng bà Lan vẫn đứng dưới gốc đa, tay nắm chặt mép áo, mắt đỏ hoe nhìn từng đoàn người đi qua. Không có Huy.

Mãi đến một buổi chiều tháng Tư oi bức, khi mặt trời sắp lặn sau dãy núi, một người lính giải phóng gầy guộc, vai còn đeo ba lô rách, lê bước vào làng. Anh tên là Việt, cùng tiểu đội với Huy trong những ngày cuối chiến dịch. Việt dừng lại trước mặt bà Lan, hai tay run run cầm chiếc khăn quàng đỏ đã phai màu, rách tả tơi, đầy vết máu khô và bùn đất.

“Bà… bà là mẹ Huy phải không ạ?” Giọng anh lạc đi vì mệt mỏi và xúc động.

Bà Lan gật đầu, tim đập thình thịch. Việt cúi đầu, nước mắt lăn dài trên khuôn mặt rám nắng:

“Chị dặn em đưa lại cho mẹ. Chị ấy nói, nếu con không về được, hãy để chiếc khăn về thay con… Em xin lỗi bà. Huy hy sinh ở ngã ba Đức Hòa, ngày 28 tháng 4. Nó bị thương nặng nhưng vẫn cố bò ra che cho hai đồng đội. Trước khi đi, nó nắm tay em, nhờ em đưa chiếc khăn này về cho mẹ. Nó nói… nó không giữ lời hứa với mẹ rồi.”

Bà Lan run rẩy nhận lấy chiếc khăn. Đó đúng là chiếc khăn bà đã thắt cho con hai mươi năm trước. Màu đỏ thẫm ngày nào giờ nhạt dần, nhưng bà vẫn nhận ra từng đường kim mũi chỉ. Bà ôm chặt chiếc khăn vào lòng, ngồi phịch xuống gốc đa, khóc không thành tiếng. Tiếng khóc nén lại hai mươi năm bỗng tuôn trào như vỡ đê. Bà khóc cho người con cả, khóc cho Huy, khóc cho những năm tháng chờ đợi vô vọng.

Việt ngồi bên bà suốt buổi chiều. Anh kể cho bà nghe về Huy: cậu lính trẻ hay cười, hay hát bài “Người về thăm quê” giữa rừng, luôn chia sẻ phần cơm ít ỏi cho đồng đội, và luôn mang theo tấm ảnh gia đình trong túi ngực trái. Anh kể Huy bị thương nhưng vẫn tỉnh táo, vẫn nhắc đến mẹ đến phút cuối.

Từ đó, chiếc khăn quàng đỏ trở thành báu vật quý giá nhất của bà Lan. Bà giặt nhẹ nhàng, vá lại những chỗ rách, rồi gấp gọn cất trong chiếc rương gỗ cũ. Mỗi chiều bà vẫn ra đầu làng, nhưng giờ bà quàng chiếc khăn đỏ quanh cổ, dù trời nắng hay se lạnh. Bà nói với hàng xóm:

“Con trai bà không về được, nhưng chiếc khăn về thay nó. Mẹ quàng khăn này là như đang quàng con vào lòng.”

Nhiều năm sau, làng đổi mới, con đường đất đỏ trở thành đường nhựa. Các con dâu, cháu nội khuyên bà nên nghỉ ngơi, đừng ra đầu làng nữa. Nhưng bà Lan lắc đầu:

“Mẹ phải ra. Biết đâu hôm nay Huy mệt, muốn về nhà mà không tìm thấy mẹ thì sao?”

Bà mất vào một đêm đông năm 1998, ở tuổi 85. Trên giường bệnh, bà vẫn quàng chiếc khăn đỏ, hai tay nắm chặt nó, miệng mỉm cười như đang mơ. Bà thì thầm: “Huy… con về rồi à? Mẹ chờ con mãi…”

Chiếc khăn quàng đỏ được chôn cùng bà, như một lời hứa cuối cùng giữa mẹ và con trong khói lửa chiến tranh.