Bùi Văn Phượng - Người lính lại lên đường
Nếu chỉ đọc năm sinh và quê quán, ta rất dễ đi qua một cái tên. Nhưng phía sau những con số ấy là một con người từng sống, lựa chọn và nhận lấy phần việc khó khăn của thời đại. Bùi Văn Phượng sinh năm 1948, quê Yên Mỹ, Ý Yên, Hà Nam Ninh. Về năm mất, chưa nêu năm mất. Những mốc ngắn gọn ấy là điểm bắt đầu để tôi bước vào câu chuyện về ông - một con người sống trong giai đoạn đất nước phải liên tiếp đối diện với chiến tranh và những nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.
Dấu ấn chính được ghi lại về Bùi Văn Phượng là: Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; đảng viên; được phong Anh hùng LLVTND năm 1979; bảng nguồn chưa nêu chi tiết đơn vị. Chi tiết này giúp ta xác định rất rõ vị trí của nhân vật trong lịch sử. Ông không đứng ngoài biến cố, mà ở ngay trong nhiệm vụ quốc tế và bảo vệ biên giới Tây Nam, nơi mỗi quyết định, mỗi ca trực hay mỗi lần cơ động đều có thể ảnh hưởng đến đồng đội và nhân dân.
Sau ngày đất nước thống nhất, người lính Việt Nam chưa kịp có một quãng bình yên dài. Ở biên giới Tây Nam và trên đất bạn Campuchia, các đơn vị vừa bảo vệ nhân dân, vừa thực hiện nghĩa vụ quốc tế trong điều kiện chiến trường phức tạp. Đó là một chương lịch sử khác của “thời hoa lửa”, ít được kể bằng những hình ảnh quen thuộc của kháng chiến chống Mỹ nhưng cũng đầy hy sinh. Người trong cuộc nhiều khi không có điều kiện nghĩ về một “chiến công” theo nghĩa lớn lao; trước mắt họ chỉ là nhiệm vụ phải hoàn thành trong ngày, trong đêm, rồi tiếp tục ngày hôm sau.
Khi nhìn lại Bùi Văn Phượng, điều đáng nhớ không chỉ là cấp bậc hay danh hiệu. Điều đáng nhớ hơn là con đường từ quê hương đến nơi làm nhiệm vụ, rồi từ một người bình thường trở thành một cái tên được lịch sử lưu lại. Những người cùng thời với ông phải sống trong thiếu thốn, chịu áp lực của chiến trường và chấp nhận những cuộc chia tay không biết ngày trở về. Vì vậy, mỗi dòng tiểu sử cần được đọc như dấu vết của một đời người, chứ không chỉ như một mục thống kê.
Câu chuyện nhắc rằng sau năm 1975, vẫn có một thế hệ tiếp tục đi qua chiến tranh. Họ bảo vệ biên giới và làm nghĩa vụ quốc tế, mang theo một quan niệm rất giản dị: khi Tổ quốc và nhân dân cần, người lính lại lên đường.
