Bùi Văn Trịnh
Câu chuyện thời hoa lửa
Giữa những năm tháng đất nước chìm trong lửa đạn, có những con người ở tuổi thanh xuân đã ngày đêm rực cháy như những “đóa hoa lửa” cho Tổ quốc. Một trong số đó là câu chuyện đặc biệt về ông Bùi Văn Trịnh – Phó Giáo sư, Tiến sĩ chuyên ngành kinh tế nông nghiệp – người từng trải qua những ngày tháng gian khổ ở chiến khu rồi trở thành một nhà khoa học uyên bác. Nhìn lại cuộc đời ông, người ta thấy thấp thoáng hình ảnh của một tuổi trẻ kiên cường, hy sinh thầm lặng nhưng vẫn vững vàng như ngọn lửa chưa bao giờ bị dập tắt.
Bùi Văn Trịnh sinh ngày 10 tháng 6 năm 1957, tại xã Hoài Hảo, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định – vùng quê nghèo miền Trung nơi khói lửa chiến tranh đã cướp đi sự bình yên. May mắn với chàng trai Bùi Văn Trịnh là được thoát ly lên Chiến khu tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Trong thời gian này ông được những đồng đội có học vấn cao từ miền Bắc chi viện vào làm việc chung đơn vị giúp đỡ học hết lớp 3. Năm 1975 khi tiếp quản về Đà Nẵng, ông được học bổ túc văn hóa hết cấp 1 và đến năm 1976 ông được Nhà nước cử đi học các Trường bổ túc Văn hóa Công Nông số 3 Quảng Nam – Đà Nẵng (tại Tam Kỳ) và Trường bổ túc Văn hóa Thanh Niên số 2, Nghĩa Bình (Quảng Ngãi). Đến năm 1980, ông tốt nghiệp cấp 3 và được cử dự thi và đỗ vào ngành Kinh tế Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ.
Tại chiến khu, Trịnh gặp những “thầy giáo đặc biệt” và môi trường học tập đầy khó khăn nhưng ấm áp. Các cán bộ từ miền Bắc chi viện mang theo vài quyển vở cũ, viên phấn và chiếc đèn dầu leo lét để dạy chữ cho thiếu nhi. Dưới tán lá đại ngàn, lũ trẻ quây quần bên bếp lửa, say sưa học từng nét chữ. Những buổi chiều mưa gió, Trịnh cùng các bạn nhỏ vẫn miệt mài học mẫu tự trên bảng đen. Dù chỉ có mảnh vỏ đạn cũ để tập viết, cậu bé vẫn hân hoan hoàn thành từng chữ, bởi từng dòng chữ trên trang giấy dù vụng dại nhưng chứa đựng ước mơ được biết đọc, biết viết.
Cuộc sống trong rừng già vừa thanh bình vừa khốc liệt. Những đợt càn quét của địch vang lên khắp núi rừng, tiếng bom nổ từng hồi như xé toạc màn đêm. Ông kể rằng đã chứng kiến không ít cảnh tang thương, nhưng chính sự sẻ chia và an ủi của đồng đội đã sưởi ấm cậu bé trong những phút yếu lòng. Nỗi sợ hãi từng có lúc chùng chân, nhưng rồi niềm tin bảo vệ quê hương, bảo vệ ước mơ chữ nghĩa lại thôi thúc. “Học là cho biết đọc, biết viết để làm việc. Nhưng càng tìm hiểu sâu, ông càng bị hấp dẫn bởi tri thức” ông chia sẽ, niềm đam mê học tập, sự tận tình của thầy cô ở các cơ sở giáo dục cùng với sự giúp đỡ, quan tâm của Nhà nước giúp ông có được những thành công hôm nay.
Năm 1975, khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, Trịnh rời khu căn cứ về tiếp quản thành phố Đà Nẵng. Hòa bình lập lại mang đến cho ông tương lai mới và cơ hội tiếp tục học vấn. Nhờ sự giúp đỡ của các thầy cô từ miền Bắc và chính sách khuyến học của đất nước, Trịnh được cử đi học bổ túc văn hóa. Từ các lớp học kháng chiến ở Quảng Nam – Đà Nẵng đến Trường bổ túc văn hóa Thanh niên miền Trung, ông không quản ngại khó khăn, quyết tâm ôn luyện. Năm 1980, những nỗ lực bền bỉ đã được đền đáp: Trịnh tốt nghiệp trung học phổ thông và thi đậu vào Đại học Cần Thơ, ngành Kinh tế Nông nghiệp.
Sau khi tốt nghiệp đại học, Trịnh ở lại giảng đường làm giảng viên rồi lần lượt giữ các chức vụ Phó Khoa, Giảng viên chính, và sau cùng là Phó Giáo sư, Tiến sĩ. Tên tuổi ông gắn liền với nhiều đề tài nghiên cứu quan trọng về kinh tế nông nghiệp. Song hơn cả, đồng nghiệp và học trò ấn tượng bởi tấm gương cần cù, tận tâm của một nhà giáo từng một thời lặn lội giữa rừng đạn. Dưới sự dìu dắt của ông, nhiều thế hệ sinh viên nghèo miền núi đã được tiếp sức đến trường, mang theo trong tim mình khát vọng xây dựng quê hương. Đối với ông, mỗi bài giảng, mỗi đề tài khoa học đều là sự cống hiến thầm lặng cho đất nước – một cách để trả nghĩa xương máu cha ông đã đổ xuống.
Hành trình hơn nửa đời người của ông Bùi Văn Trịnh là một bản anh hùng ca thầm lặng, được kể lại bằng những hồi ức chan chứa niềm tin và khát vọng. Từ cuộc sống gian khổ ở chiến khu, ông đã lớn lên bằng tình người và khát khao tri thức. Câu chuyện đời ông là minh chứng cho một chân lý: ngay giữa những ngày khốc liệt của chiến tranh, những giấc mơ và lý tưởng vẫn nảy mầm mạnh mẽ, có thể chiếu sáng tương lai. Hòa cùng dòng chảy lịch sử, mỗi cá nhân như ông Trịnh đã góp một âm thanh riêng làm nên bản hùng ca bất tử của dân tộc. Những hy sinh thầm lặng và nỗ lực kiên trì của ông không chỉ lay động thế hệ hôm nay mà còn nhắn nhủ thế hệ trẻ hãy trân trọng quá khứ và tiếp bước ước mơ. Câu chuyện về “đóa hoa lửa” mang tên Bùi Văn Trịnh cần được trân trọng và lan tỏa, để lòng yêu nước và ý chí vượt khó luôn được thắp sáng trong tim mỗi người Việt Nam.
