BÙI VIỆN – NHÀ CẢI CÁCH, NHÀ NGOẠI GIAO VÀ NGƯỜI CÓ TẦM NHÌN VỀ BIỂN

Bùi Viện (1839–1878), hiệu Mạnh Dực, là một danh sĩ có nhiều hoạt động đáng chú ý dưới triều Nguyễn vào nửa sau thế kỷ XIX. Ông sinh tại làng Trình Phố, nay thuộc xã An Ninh, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình, trong một gia đình có truyền thống Nho học. (Hải Phòng)

Từ nhỏ, Bùi Viện đã theo học Nho học. Năm 1864, ông đỗ Tú tài và đến năm 1868 đỗ Cử nhân. Sau đó, ông vào Huế học tập và tham gia các công việc giúp triều đình. Tuy không đỗ các kỳ thi Hội, ông vẫn được đánh giá là người có năng lực và có nhiều ý tưởng thực tế. (Hải Phòng)

Năm 1871, Bùi Viện theo Lê Tuấn ra Bắc làm công việc liên quan đến quân sự. Sau đó, ông được Doãn Khuê mời tham gia công việc khai khẩn, lập ấp ở Nam Định. Ông cũng giúp Phạm Phú Thứ trong việc bố phòng vùng ven biển. (Hải Phòng)

Một đóng góp đáng chú ý của Bùi Viện là tham gia xây dựng bến Ninh Hải. Với lực lượng được giao, ông tổ chức xây dựng những cơ sở ban đầu tại khu vực này; Ninh Hải về sau phát triển thành khu vực cảng Hải Phòng. (Hải Phòng)

Bùi Viện đặc biệt quan tâm đến biển, giao thông và thương mại. Ông được giao tổ chức Nha Tuần tải, xây dựng đội tàu, tuyển chọn và huấn luyện thủy thủ, đồng thời lập các thương điếm ở vùng ven biển. Những hoạt động này thể hiện tầm nhìn của ông về việc phát triển kinh tế và tăng cường khả năng bảo vệ vùng biển của đất nước. (Hải Phòng)

Một số tài liệu còn ghi chép về việc Bùi Viện có hoạt động ngoại giao với Hoa Kỳ. Tuy nhiên, chi tiết về các chuyến đi và mục đích ngoại giao của ông có những điểm chưa thống nhất giữa các nguồn, nên cần thận trọng khi trình bày. (Hải Phòng)

Bùi Viện mất tại Huế năm 1878, khi mới khoảng 39 tuổi. Dù cuộc đời ngắn ngủi, ông để lại dấu ấn qua những hoạt động về hàng hải, thương mại, khai khẩn và tư tưởng canh tân. Cuộc đời Bùi Viện cho thấy trong thế kỷ XIX đã có những trí thức Việt Nam quan tâm đến việc đổi mới đất nước và hướng ra biển lớn. (Hải Phòng)