Bước chân đầu tiên vào dân quân

Những năm đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Quỳnh Đôi không còn là ngôi làng chỉ có tiếng sáo diều và tiếng trâu gọi bầy. Ban ngày, người dân vẫn cày cấy, dệt vải, gánh nước. Nhưng khi màn đêm buông xuống, nhiều thanh niên lại tập trung ở sân đình để luyện tập dân quân.

Lúc ấy, Cu Nâu vừa bước vào tuổi thiếu niên.

Thấy các anh luyện tập điều lệnh, cầm gậy tre thay súng và học cách báo động cho dân làng, cậu đứng nép bên gốc đa, mắt sáng lên vì ngưỡng mộ.

Một tối, anh đội trưởng dân quân gọi:

— Cu Nâu, muốn vào tập cùng không?

Cậu giật mình.

— Em còn nhỏ…

Anh cười hiền:

— Việc vừa sức thì ai cũng có thể góp.

Thế là từ hôm ấy, Cu Nâu bắt đầu những buổi tập đầu tiên.

Vũ khí của cậu chỉ là một cây gậy tre đã được cha vót nhẵn. Cậu học cách đứng nghiêm, quay trái, quay phải, chạy theo đội hình và ghi nhớ tiếng mõ báo động của làng.

Có hôm tập đến khuya.

Sương phủ trắng sân đình.

Mồ hôi thấm lưng áo.

Đôi chân đau nhức.

Nhưng không ai bỏ cuộc.

Cha đứng từ xa nhìn con rồi khẽ nói:

— Dân quân trước hết phải biết giữ kỷ luật.

Cu Nâu ghi nhớ lời ấy.

Ít lâu sau, cậu được giao việc đầu tiên.

Không phải canh gác một mình, cũng chưa phải cầm vũ khí ra trận.

Nhiệm vụ của cậu là cùng vài bạn thiếu niên hỗ trợ các anh dân quân chuyển nước uống, gom tre làm rào chắn và báo tin khi có lệnh tập trung.

Một lần, giữa đêm khuya, tiếng mõ làng vang lên dồn dập.

Cu Nâu bật dậy.

Cậu ôm chiếc đèn dầu chạy đến sân đình theo lời dặn trước đó.

Ở đó, các anh dân quân đã có mặt đông đủ.

Đội trưởng nhìn cậu rồi gật đầu:

— Đến đúng giờ.

Chỉ ba chữ ngắn ngủi ấy khiến cậu thấy lòng mình ấm lạ.

Trên đường về, cha hỏi:

— Hôm nay con học được gì?

Cu Nâu đáp:

— Con hiểu rằng bảo vệ làng không phải chỉ lúc cầm súng. Từ việc đến đúng giờ, nghe hiệu lệnh và giúp đồng đội cũng là trách nhiệm.

Cha mỉm cười.

Đó là lần đầu tiên ông thấy cậu bé chăn trâu ngày nào đã bắt đầu lớn lên.

Nhiều năm sau, mỗi khi đi ngang sân đình cũ, Cu Nâu vẫn nhớ những buổi tối dưới ánh đèn dầu, nơi tiếng hô điều lệnh vang giữa màn sương và những cây gậy tre đã dạy cậu bài học đầu tiên về tinh thần dân quân: lòng yêu nước bắt đầu từ kỷ luật, trách nhiệm và sự sẵn sàng góp sức cho quê hương bằng những việc phù hợp với khả năng của mình.