Bước chân không lùi bước
Ngày 5 tháng 2 năm 1979 – Làng quê Xóm Khuyển
Hôm nay nhập ngũ. Mẹ dúi vào tay tôi túi cơm nắm với con cá kho, nói: “Đi giữ nước, nhưng nhớ giữ mình nghe con.” Tôi cười, mà cổ nghèn nghẹn. Cả đơn vị hứa với nhau: “Đi hết – về đủ.”
Ngày 15 tháng 2 năm 1979 – Cao Bằng
Lên đến biên giới, trời rét cắt da. Sương phủ trắng cả triền núi, súng đeo trên vai mà tay tê dại. Chúng tôi được lệnh chốt ở điểm cao 468. Đêm nghe tiếng đá lở, tiếng chân người dưới chân núi mà ai cũng căng hết dây thần kinh.
Anh Lưu – tiểu đội trưởng – bảo:
“Từ giờ trở đi, từng tấc đất mình đứng đều là xương máu.”
Ngày 17 tháng 2 năm 1979 – Trận đánh đầu tiên
5 giờ sáng. Pháo dồn dập. Đất đá rung như muốn bay lên. Chúng tôi lao vào vị trí. Tôi bắn hết ba băng đạn mà tay vẫn run. Lần đầu tiên nhìn thấy đồng đội bị thương ngay bên cạnh, tim tôi thắt lại.
Sau trận, anh Lưu đặt tay lên vai tôi:
“Sợ là còn sống. Hết sợ mới đáng lo.”
Tôi hiểu: người lính bước qua nỗi sợ, nhưng không bao giờ mất đi sự đau khi thấy đồng đội ngã xuống.
Ngày 25 tháng 2 năm 1979 – Đêm trên điểm cao
Chúng tôi dựng lán bằng bạt rách, nằm co ro bên nhau để tránh gió núi. Anh em thay nhau gác. Đêm nghe tiếng quèo két của báng súng va vào đá, tiếng gió hú dài như tiếng người gọi.
Tôi nhớ nhà, nhớ khói bếp chiều, nhớ ruộng đồng mùa gieo mạ. Nhưng chỉ dám viết vào nhật ký – không dám kể với mẹ.
Ngày 8 tháng 3 năm 1979 – Hành lang Phong Châu
Ngày hôm nay mất hai đồng đội: Thịnh và Duẩn. Họ còn trẻ lắm. Thịnh mới 20 tuổi, còn để dành tiền mua quần áo mới gửi về cho mẹ. Anh em khiêng họ xuống suối, rửa máu trên áo, gấp thật phẳng phiu như thể mai lại mặc vào đi hành quân.
Tôi nhìn đôi dép cao su cũ của Thịnh – bùn đất đã khô lại thành từng lớp – mà cổ họng nghẹn lại.
Ngày 25 tháng 5 năm 1979 – Lúc im lặng giữa chiến tranh
Chiến trường không phải lúc nào cũng là tiếng súng. Có những ngày trời xanh rất xanh, tiếng gà bản người Tày gáy bên sườn núi, anh em tranh thủ giặt áo, gài lại vài nhành hoa rừng trên ba lô.
Tôi vót cho mình một chiếc tẩu nhỏ bằng gốc cây hồi. Khói thuốc lào cay xè mà thấy lòng ấm lại.
Ngày 1 tháng 9 năm 1979 – Chốt giữ biên giới
Đơn vị nhận nhiệm vụ giữ biên giới lâu dài. Chúng tôi làm lại hầm, gia cố công sự bằng bao đất và gỗ nghiến. Mỗi tối, chỉ huy nhắc:
“Không lơ là dù chỉ một phút.”
Tôi quen với cuộc sống núi rừng: bữa ăn có khi chỉ là nồi cơm độn sắn và vài cây măng rừng. Nhưng anh em vẫn cười, vẫn kể chuyện làng quê để quên cái lạnh thấu xương.
Ngày 2 tháng 12 năm 1980 – Hồi âm
Nhận được thư mẹ. Mẹ bảo lúa năm nay được mùa, em tôi thi đỗ cấp ba. Mẹ còn gửi kèm cho tôi chiếc khăn len tự đan, chỉ vẹn vẻn một câu cuối:
“Nhớ về nghe con.”
Tôi ôm lá thư vào ngực, nghe tim mình ấm lại giữa cái rét biên cương.
