Bước chân qua làn đạn: Chuyện người nữ giao liên đưa thư giữa giờ khắc Sài Gòn chuyển mình

Giữa những năm tháng chiến tranh ác liệt, có những con người lặng lẽ đi qua ranh giới sống – chết mà không mang theo vũ khí hạng nặng, chỉ có lòng gan dạ, trí nhớ thép và niềm tin sắt son. Bà Trần Thị Lài – còn gọi là Năm Hoa (sinh năm 1947, phường Tân Định, quận 1, TP Hồ Chí Minh) – là một trong những con người như thế.

Bà Lài từng là giao liên của bộ phận Hoa vận, trực thuộc Văn phòng Thành ủy (L71). Công việc của bà không có tiếng súng vang trời, nhưng mỗi chuyến đi đều là một lần đánh cược với mạng sống: chuyển tài liệu, dẫn đường cho cán bộ từ A ra B và ngược lại; vận chuyển vũ khí từ B vào A; đưa tân binh vượt tuyến ra căn cứ huấn luyện. Theo diễn biến chiến trường, đơn vị của bà liên tục cơ động qua nhiều địa bàn như Củ Chi, Thanh An – Dầu Tiếng, Long An, Bến Tre… Mỗi vùng đất là một thử thách mới, mỗi chặng đường là một bài toán sinh tử.

Gánh súng giữa ruộng đồng Năm 1968, khi đơn vị đang đóng tại Long An, bà Lài nhận nhiệm vụ cùng bốn giao liên khác vận chuyển 40 khẩu AK từ Bình Đức ra Quốc lộ 4 để đưa vào nội đô Sài Gòn. Để tránh sự chú ý, các khẩu súng được buộc thành từng bó, mỗi bó bốn khẩu. Mỗi người gánh hai bó, men theo bờ ruộng, giả làm nông dân đi làm đồng.

Đến điểm hẹn, cả tổ ngồi chờ người nhận súng từ phía nội thành ra. Người đó là chị Ba Ánh, một giao liên dày dạn kinh nghiệm. Biết mình đang bị mật thám theo dõi, chị Ánh chỉ đi ngang qua, ra ám hiệu kín đáo rồi tiếp tục bước. Nhận ra tình huống nguy hiểm, bà Lài lập tức chỉ đạo cả tổ ngồi im, lấy khăn rằn che mặt, giả vờ nghỉ mệt.

Tên mật thám tiến lại dò xét. Trong khoảnh khắc căng thẳng ấy, một bác nông dân gần đó bất ngờ bước tới, lớn tiếng hỏi vu vơ: “Nhà máy đường chạy rồi hả tụi bay?”. Nghe đến “nhà máy đường”, tên mật thám tưởng có cơ sở sản xuất gần đó nên mất cảnh giác, bỏ đi. Cùng lúc ấy, chị Ánh rẽ vào ruộng, giả vờ xin đi vệ sinh trong một căn nhà dân. Chủ nhà hiểu ý, chỉ lối cho chị vòng ra con đường khác. Khi mật thám lần theo tới nơi, chủ nhà lại mời uống nước, hỏi thăm chuyện mùa màng, đủ lâu để chị Ánh thoát khỏi vòng vây.

Qua trạm gác bằng… niềm tin Khi gần ra đến lộ, chiếc quang gánh của bà Lài bất ngờ gãy. Không còn cách nào khác, bà phải ôm từng bó súng đưa ra xe đò. Giấu vũ khí xong, tài xế lo sợ không dám chạy nếu không có người “đảm bảo”. Do chị Ánh phải tiếp tục đi cùng chỉ huy để đánh lạc hướng mật thám, cấp trên quyết định để bà Lài lên xe đò thay thế, xuống tại trạm Phú Lâm. Chuyến xe ấy lăn bánh trong nỗi thấp thỏm, nhưng cuối cùng cũng trót lọt.

Sáng 30/4: Vượt trạm giữa dòng người hỗn loạn Thử thách lớn nhất đến với bà Lài vào sáng 30/4/1975. Khi ấy, bà được giao nhiệm vụ khẩn cấp: đưa tài liệu cùng tiền Việt Nam và USD vào Sài Gòn, với chỉ thị phải hoàn thành trước 11 giờ trưa. Nhưng tình hình ngoài dự đoán: cảnh sát lập trạm tại Phú Lâm, không cho người từ Sài Gòn vào nội đô, chỉ cho người từ Chợ Lớn ra. Dòng người dồn ứ, hỗn loạn; nhiều người dừng lại nghe radio, khiến trạm gác càng căng thẳng.

Bà Lài nhiều lần lẻn qua trạm, nhưng mỗi lần bà nhích lên, đám đông lại ùa theo. Lính gác hoảng loạn bắn chỉ thiên, buộc mọi người quay trở lại. Thời gian trôi nhanh, nhiệm vụ đứng trước nguy cơ thất bại.

Đúng 9 giờ sáng, một chiếc xe GMC chở hơn mười lính từ Bến Lức chạy vào trạm, bị kẹt lại vì ùn ứ. Không bỏ lỡ cơ hội, bà Lài leo lên xe, xin quá giang về ngã bảy Lý Thái Tổ. Nhờ vậy, bà vượt qua trạm gác, tiếp tục hành trình và giao tài liệu đúng giờ quy định.

Khoảnh khắc vỡ òa Đến 11 giờ 30 phút trưa, tiếng radio vang lên lời tuyên bố đầu hàng vô điều kiện của Dương Văn Minh. Cả thành phố như nín thở rồi bùng vỡ trong cảm xúc. Với bà Lài và đồng đội, đó không chỉ là tin chiến thắng, mà còn là sự khép lại của bao năm sống trong hiểm nguy, lo âu.

Chiều cùng ngày, bà được đưa về trụ sở L71 đặt tại Trường Pétrus Ký – nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (quận 5). Cuộc chiến đã lùi lại phía sau, nhưng những bước chân giao liên như của bà Lài thì mãi ở lại trong lịch sử – thầm lặng, bền bỉ và quyết định.

Câu chuyện của bà Trần Thị Lài là minh chứng rằng chiến thắng không chỉ được làm nên bởi những trận đánh lớn, mà còn bởi những con người vô danh, dám vượt trạm gác, băng qua lằn ranh sống chết để giữ cho mạch máu cách mạng không bao giờ đứt đoạn.