Bước chân theo ông Tòng Lanh: lời nhắn gửi con cháu

Có những dấu mốc cuộc đời không thể đo bằng số năm dài hay ngắn. Với ông ngoại Lường Văn Giá, thời gian theo cán bộ cách mạng, được học những chữ đầu tiên và chính thức trở thành quân nhân mang ý nghĩa vượt xa một thay đổi công việc. Những điều ấy hiện lên trong hồi ký bằng giọng kể mộc mạc.

Điều tôi muốn kể lại cho con cháu từ câu chuyện bước chân theo ông tòng lanh bắt đầu ở một dữ kiện rất cụ thể trong hồi ký. Rời nơi ở cũ, ông đi theo ông Tòng Lanh trên những chặng đường dài. Hồi ký nhấn mạnh sự dẫn dắt của người đi trước, bởi chính ông khi ấy chưa tự biết đường tìm lại quê mẹ. Tôi nghĩ điều đáng trân trọng là ông đã chủ động giữ lại chi tiết đó, thay vì chỉ ghi những thành tích lớn. Nhờ vậy, người đọc có thể suy ngẫm về phẩm chất sống từ trải nghiệm thật chứ không phải từ một tình tiết do người sau tưởng tượng.

Ngày 1/4/1951 được ông nhắc như dấu mốc đặc biệt: ông nghe công bố quyết định chính thức trở thành bộ đội Quân đội nhân dân Việt Nam. Sau đó, hồi ký kể những nhiệm vụ và địa bàn phục vụ khác nhau. Từ công tác ở Mường La đến đơn vị E148, chiến trường Lào và công tác chính sách, chặng đường quân ngũ của ông không chỉ có một vị trí duy nhất.

Những mốc đời ấy giúp tôi hiểu rằng trưởng thành không đến chỉ nhờ tuổi tác. Nó còn đến từ trách nhiệm, sự tin cậy được trao và nỗ lực học điều mình chưa biết. Người từng thiếu cơ hội cắp sách đến trường đã nhớ mãi cả việc tập viết trên tờ mo nang. Từ chi tiết này, con cháu có thể hình dung rõ hơn giá trị của việc học và cơ hội được phục vụ.

Điều ý nghĩa đối với thế hệ con cháu không phải là cố biến một kỷ niệm thành chiến công, mà là hiểu chính xác trải nghiệm của ông. Mỗi cuộc chuyển mình đều có những người lặng lẽ chỉ lối. Một sự việc nhỏ khi được đặt trong hoàn cảnh thích hợp có thể dạy về nghị lực, tình nghĩa và trách nhiệm. Tôi muốn câu chuyện được lưu giữ đúng tinh thần đó, bởi sự thật của người thân đã đủ sức lay động mà không cần thêu dệt.

Với tôi, câu chuyện này không cần một kết thúc được tô điểm. Chỉ riêng việc một cậu bé từng không có cơ hội học hành đã được học chữ, gia nhập quân đội và đảm nhận công việc đã là chặng đời nhiều ý nghĩa. Ghi nhớ những điều ấy cũng là ghi nhớ những người từng dìu dắt ông trên đường trưởng thành.