BƯỚC NGOẶT CHUYỂN MÌNH – BẢN LĨNH DỊCH VỤ VÀ SỨC MẠNH ĐOÀN KẾT TẠI HTX HỮU ĐỨC, HOÀI TRUNG QUA GÓC NHÌN NGƯỜI LÍNH TRẦN THANH SƠN
Trong ký ức của người lính già Trần Thanh Sơn, chặng đường kháng chiến trường kỳ chống Pháp và chống Mỹ gian khổ nhường nào thì mặt trận đổi mới kinh tế sau lưng chiến hào cũng đòi hỏi bản lĩnh và sự quyết đoán nhường ấy. Hữu Đức và Hoài Trung – hai cái tên từng khắc sâu vào tâm khảm bao thế hệ chiến sĩ thời hoa lửa với những căn hầm bí mật, những mo cơm giấu gạo nuôi bộ đội, những ngày đêm bám đất giữ làng.
Bước sang thập niên 1990, khi Luật Hợp tác xã năm 1996 thổi luồng sinh khí mới vào nông thôn miền Nam, hai mảnh đất anh hùng này một lần nữa chứng minh: Những người từng kiên cường giữ chốt thời chiến thì cũng là những người đi đầu mở đường thắng lợi trong thời bình.
1. Đoạn tuyệt bao cấp: Từ "chỉ huy mệnh lệnh" sang "bà đỡ dịch vụ tận tụy"
Kinh nghiệm sống còn đầu tiên giúp HTX Hữu Đức và HTX Hoài Trung không bị trượt dài theo cơ chế cũ chính là sự thay đổi triệt để về tư duy quản trị:
Không làm thay xã viên: Ban Quản lý HTX xác định rõ quyền tự chủ sản xuất kinh doanh đã thuộc về từng hộ nông dân sau khi nhận giao quyền sử dụng đất. HTX chấm dứt hẳn lối "đánh kẻng chấm công", không can thiệp vào chuyện cày cấy riêng rẽ của từng gia đình.
Đảm nhận những khâu hộ đơn lẻ không làm được: Ban Quản lý dồn toàn lực tổ chức tốt mạng lưới dịch vụ nông nghiệp mà từng hộ xã viên nếu tự làm sẽ tốn kém hoặc không thể tự thực hiện:
Thủy lợi nội đồng: Làm chủ khâu điều tiết dòng nước mát từ hệ thống đập Nha Trinh, Kênh Nam, Kênh Chàm về tận chân ruộng, bảo đảm việc phân phối nước công bằng, đúng thời điểm sinh trưởng của cây lúa.
Giống và vật tư chất lượng: Ký hợp đồng tận gốc với các viện nghiên cứu và công ty sản xuất phân bón uy tín, cung ứng giống lúa xác nhận, phân bón urê, NPK chất lượng cao theo phương thức trả chậm vào cuối vụ, bảo vệ nông dân khỏi nạn phân giả, giống kém chất lượng.
Làm đất cơ giới: Bố trí máy cày bừa tập trung, giải phóng tối đa sức kéo trâu bò vất vả, bảo đảm đồng ruộng được làm đất kỹ lưỡng, đúng khung lịch thời vụ.
2. Đột phá khoa học kỹ thuật: Bản trường ca cánh đồng 10 tấn
Không còn cảnh gieo sạ theo lối tập quán lạc hậu, tinh thần học hỏi và áp dụng khoa học kỹ thuật tại Hữu Đức và Hoài Trung đã tạo nên bước nhảy vọt về năng suất:
Đưa giống lúa mới về đồng đất: Ban Quản lý HTX chủ động phối hợp với các trạm khuyến nông tổ chức các lớp tập huấn đầu bờ, hướng dẫn kỹ thuật gieo sạ hàng, bón phân cân đối "ba giảm ba tăng" và phòng trừ dịch hại tổng hợp (IPM).
Thành quả ngọt ngào: Nhờ gắn cơ chế khoán sản phẩm với trách nhiệm của người lao động, xã viên phấn khởi thâm canh tăng vụ:
Tại làng Chăm Hữu Đức cũng như vùng lúa Hoài Trung, hàng loạt cánh đồng đã chạm và vượt ngưỡng năng suất kỷ lục từ 10 tấn/ha/năm trở lên.
Năng suất tăng vọt không chỉ củng cố vững chắc an ninh lương thực tại chỗ mà còn tạo ra khối lượng lúa hàng hóa dồi dào, nâng cao rõ rệt thu nhập bằng tiền mặt cho hàng ngàn hộ gia đình.
3. Kinh doanh có lãi: Nội lực tích lũy và hiện đại hóa đồng ruộng
Khác với mô hình bao cấp trông chờ vào bầu sữa ngân sách, HTX Hữu Đức và Hoài Trung vận hành theo nguyên tắc tự hạch toán, kinh doanh dịch vụ sòng phẳng, minh bạch:
Tích lũy từ dịch vụ: Nhờ quản lý chặt chẽ chi phí và được xã viên tín nhiệm sử dụng trọn gói các khâu dịch vụ, các HTX đều đạt mức tăng trưởng doanh thu ấn tượng, niên vụ sau cao hơn niên vụ trước.
Tái đầu tư tư liệu sản xuất chung: Lợi nhuận không chia hết mà trích lập quỹ đầu tư phát triển để mua sắm thêm máy móc cơ giới hóa hiện đại:
Đầu tư máy cày công suất lớn, máy bơm nước chống hạn cơ động, máy tuốt lúa liên hoàn phục vụ xã viên với giá rẻ hơn bên ngoài từ 10 – 15%.
Mở rộng và kiên cố hóa hàng ngàn mét vuông nhà kho chứa vật tư, sân phơi bê tông rộng thênh thang, giúp nông dân giảm thiểu thất thoát sau thu hoạch. Từng bước đi vững chắc ấy đã đặt nền móng cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn của huyện.
4. Tròn vẹn nghĩa tình: Đổ bê tông đường làng và lá chắn an sinh
Dưới góc nhìn của người cựu chiến binh Trần Thanh Sơn, sức mạnh lớn nhất của HTX kiểu mới tại Hữu Đức và Hoài Trung chính là tính nhân văn – làm giàu cho tập thể để quay lại phục vụ nhân dân:
Dấu ấn hạ tầng nông thôn mới:
Trích từ nguồn quỹ phúc lợi tích lũy và vận động nhân dân cùng làm, hai HTX đã đi đầu trong việc hiến đất, đóng góp ngày công, kinh phí hàng trăm triệu đồng cùng Nhà nước.
Hàng loạt tuyến đường liên thôn, liên xóm lầy lội năm xưa được bê tông hóa phẳng phiu; các tuyến kênh mương mương phai nội đồng được kiên cố hóa bằng bê tông cốt thép, đưa xe cơ giới vào tận ruộng bốc vác nông sản.
Đỡ đầu hộ nghèo, tri ân người có công:
HTX chủ động hỗ trợ giống, phân bón trả chậm không tính lãi cho các hộ nghèo, hộ neo đơn; cử tổ kỹ thuật xuống tận ruộng cầm tay chỉ việc giúp họ vươn lên thoát nghèo bền vững.
Chăm lo chu đáo cho các gia đình thương binh liệt sĩ, phụng dưỡng các Mẹ Việt Nam Anh hùng; đồng thời luôn gương mẫu hoàn thành 100% nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước, góp phần giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.
5. Cội nguồn sức mạnh: Mạch ngầm cách mạng và khối đoàn kết Kinh – Chăm
Chiêm nghiệm về sự thành công của Hữu Đức và Hoài Trung, người lính già khẳng định: Kỹ thuật hay cơ chế chỉ là công cụ, cái gốc làm nên thắng lợi chính là truyền thống cách mạng và lòng dân quy về một mối.
Cả hai làng đều là chiếc nôi kiên trung thời kháng Pháp và kháng Mỹ. Người dân Hữu Đức từng đùm bọc cán bộ trong lòng đồn giặc; người dân Hoài Trung từng lập nên những "Hủ gạo nuôi quân", "Hòm thư bí mật" huyền thoại qua mắt bầy lính bốt.
Chính ngọn lửa kiên trung và đức hy sinh thời hoa lửa ấy đã hun đúc nên sự tin tưởng tuyệt đối giữa Đảng viên và quần chúng. Sự gắn kết máu thịt, bình đẳng và tương trợ lẫn nhau giữa đồng bào Kinh (ở Hoài Trung) và đồng bào Chăm (ở Hữu Đức) đã hóa giải mọi rào cản, tạo nên sự đồng thuận một lòng từ Ban Quản lý đến từng xã viên. Khi lòng dân đã thuận, khó khăn nào cũng vượt qua, cơ chế nào cũng vận dụng sáng tạo thành công.
Ý NGHĨA LỊCH SỬ BẤT TỬ
Chiêm nghiệm lại khúc quanh chuyển đổi mô hình HTX đến giữa năm 2000, cựu chiến binh Trần Thanh Sơn bồi hồi xúc động:
Kinh nghiệm "làm ăn giỏi" của HTX Hữu Đức và HTX Hoài Trung là bài học mẫu mực về sự kết hợp giữa truyền thống anh hùng thời chiến với tư duy nhạy bén thời bình. Nơi nào biết tôn trọng quyền làm chủ của người nông dân, biết lấy dịch vụ làm cầu nối và lấy nghĩa tình đoàn kết làm điểm tựa thì nơi đó kinh tế tập thể sẽ trường tồn và phát triển rực rỡ.
Những cánh đồng lúa 10 tấn trĩu bông vàng rực bên bóng tháp PôRôMê, những tuyến đường bê tông khang trang rộn rã tiếng xe cơ giới tại Hữu Đức và Hoài Trung hôm nay chính là tượng đài chiến thắng đẹp nhất – nơi ngọn lửa thời hoa lửa năm xưa vẫn tiếp tục soi đường cho đất mẹ Ninh Phước vững bước trên con đường ấm no, giàu mạnh.
