Bước phát triển mới về nghệ thuật tác chiến chiến dịch

Chiến thắng Đường 14-Phước Long thể hiện bước phát triển mới về nghệ thuật quân sự Việt Nam, nhất là nghệ thuật tổ chức và thực hành tác chiến chiến dịch. Trước hết, Quân giải phóng xác định mục tiêu, lựa chọn địa bàn tác chiến chiến dịch để làm “đòn trinh sát chiến lược”, đánh giá thực lực của kẻ thù. Cuối năm 1974, trong hệ thống phòng thủ của Quân đoàn 3 ngụy, địa bàn Đường số 14-Phước Long tương đối sơ hở, để lộ nhiều điểm yếu. Vì vậy, Bộ tư lệnh Miền quyết định chọn địa bàn này tiến hành tác chiến chủ yếu của bước 1 năm 1975 là quyết định đúng đắn, sáng tạo, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương.

Trong Chiến dịch Đường 14-Phước Long, quân ta đã chủ động tạo lập thế trận tác chiến hóa linh hoạt, làm cho quân địch bị bất ngờ. Thực hiện kế hoạch tác chiến chiến dịch, ta chủ trương đẩy mạnh hoạt động nghi binh của Sư đoàn 9 (Quân đoàn 4) và một bộ phận của Sư đoàn 7 trên Đường số 7 và Đường số 16 nhằm thu hút Quân đoàn 3 ngụy. Tận dụng sơ hở của địch, các đơn vị Quân giải phóng bí mật triển khai lực lượng trên các hướng, tạo thành thế trận bao vây, chia cắt, đưa địch vào thế bị động để tiêu diệt. Trong quá trình tác chiến, ta đều chủ động đánh giá lại tình hình, so sánh lực lượng, bổ sung nhiệm vụ, quyết tâm chiến đấu cho phù hợp, nhất là thực hiện chuyển hóa, phát triển thế trận, tạo thời cơ để nhanh chóng tiến công các mục tiêu mới khi địch chưa kịp triển khai kế hoạch đối phó. Khi đợt 1 đang diễn ra ác liệt, nhận thấy thời cơ mở ra, ta tổ chức triển khai lực lượng ở Nam Bù Đốp, Phước Tín; tiến hành bao vây, đánh chiếm căn cứ Phước Lộc, Phước Quả... để tạo thế cho đợt 2. Trong khi địch bị thu hút về hướng Bù Đốp và tập trung lo phòng giữ Tây Ninh, với thế trận được triển khai từ trước, ta nhanh chóng bao vây, tiến công chi khu quân sự Đồng Xoài và thị xã Phước Long. Do ở thế bị động và cô lập, địch ở Phước Long nhanh chóng bị quân ta tiêu diệt.

Nét nổi bật về nghệ thuật quân sự trong Chiến dịch Đường 14-Phước Long là đã vận dụng sáng tạo cách đánh, nhất là đánh hiệp đồng binh chủng gồm bộ binh, xe tăng, pháo cơ giới, đánh chiếm thị xã được phòng thủ chặt chẽ. Để tiêu diệt các chi khu quân sự của địch được bố trí phòng ngự kiên cố với nhiều lực lượng bảo vệ nghiêm ngặt, ta tổ chức cách đánh lần lượt tiến công đột phá từng mục tiêu kết hợp sử dụng lực lượng, phương tiện tăng dần từng bước; kết hợp đánh thọc sâu, trong đánh ra, ngoài đánh vào, đánh quân địch yếu trước, mạnh sau, kéo địch từ chỗ mạnh sang chỗ yếu, tạo thế, nghi binh, chia cắt, nhanh chóng tiêu diệt từng cụm quân địch, giải phóng từng địa bàn, địa phương, tiến tới giải phóng toàn tỉnh Phước Long. Trong chiến dịch này, nghệ thuật đánh trận then chốt và then chốt quyết định đã tạo ra bước đột phá. Cụ thể, thắng lợi của trận then chốt Đồng Xoài đã góp phần quyết định cô lập hoàn toàn chi khu Phước Bình và thị xã Phước Long, tạo điều kiện cho lực lượng vũ trang địa phương và nhân dân nổi dậy phá bỏ bộ máy cai trị của địch; góp phần quyết định vào thắng lợi chung của chiến dịch.