Bước ra mặt trận ngoại giao “dĩ bất biến, ứng vạn biến”

Giữa tháng 7/1968, bà Nguyễn Thị Bình cùng các ông Dương Đình Thảo, Lý Văn Sáu, Ngọc Dung… được lãnh đạo Ban Thống nhất phổ biến chủ trương của Đảng về “đánh và đàm”. Đây là lúc Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam triển khai thêm một hình thức đấu tranh mới, tranh thủ dư luận quốc tế, cô lập các phần tử hiếu chiến, hỗ trợ đắc lực cho chiến trường.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và đoàn cán bộ ngoại giao Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tháng 3/1966. Ảnh tư liệu

Bà cho hay, bà không nghĩ mình lại được chọn cho nhiệm vụ nặng nề, quan trọng: cuộc đàm phán lịch sử tại Paris nhằm chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam.

“Đây có lẽ là cuộc đàm phán dài nhất trong lịch sử thế giới, bắt đầu tháng 11/1968, kết thúc ngày 27/1/1973. Khi rời Hà Nội cuối tháng 10/1968, tôi không ngờ nó sẽ kéo dài đến thế”, bà hồi tưởng.

Trong cuốn hồi ký, bà cho hay, hành trang mang theo, ngoài Cương lĩnh của Mặt trận, các phương án đấu tranh, còn có lời dặn quý báu của Chủ tịch Hồ Chí Minh do Ban Thống nhất truyền đạt lại: “Trong đấu tranh phải luôn luôn giữ vững lập trường nguyên tắc: dĩ bất biến, ứng vạn biến”. Hai đoàn đàm phán - Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam - đã thực hiện đúng lời chỉ đạo ấy.

Tháng 4/1969, bà về Hà Nội để nhận chỉ thị mới. Lần về nước này, Bác Hồ gọi bà đến ăn cơm với Bác.

Bác hỏi thăm bà về công việc đàm phán ở Paris, phong trào kiều bào ở Pháp, ở Anh... Bác dặn phải hết sức quan tâm vận động nhân dân các nước, vì họ là những người yêu chuộng hòa bình và công lý. Bà không ngờ đó là lần cuối được gặp Bác.

Bà Bình nhắc lại dự đoán của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ những năm 1960 rằng Mỹ sẽ sử dụng B-52 để đe dọa Việt Nam và quân đội ta đã chuẩn bị đối phó, dẫn đến thắng lợi trong trận Điện Biên Phủ trên không năm 1972. “Quả là Bác đã nhìn xa và quân đội ta thật anh hùng, thông minh”, bà Nguyễn Thị Bình chia sẻ.

Bà viết trong cuốn hồi ký, sau 40 năm, nhiều nhà hoạt động chính trị trên thế giới vẫn không hết ngạc nhiên trước thắng lợi của nhân dân Việt Nam. Muốn hiểu nguyên nhân, phải bắt đầu từ lịch sử mấy nghìn năm lập nước, giữ nước.

“Chủ tịch Hồ Chí Minh là người cha, là linh hồn của cuộc chiến đấu oai hùng chống Mỹ, cứu nước. Những tư tưởng lớn của Người về đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế đã được quán triệt trong chủ trương, chính sách của Đảng. Bên cạnh Hồ Chủ tịch, có cả một bộ tham mưu tác chiến kiệt xuất đã chèo lái đất nước trong giai đoạn quyết liệt nhất”, bà nhấn mạnh.