BUỔI CHIỀU ĐỊNH MỆNH Ở NGÃ BA ĐỒNG LỘC
Ngày 24/7/1968, tại Ngã ba Đồng Lộc, trong một trận bom ác liệt, 10 nữ thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552 đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông. Người trực tiếp chứng kiến những giờ phút đau thương ấy là ông Nguyễn Thế Linh, khi đó là Đại đội trưởng Đại đội 552. Những lời kể của ông giúp thế hệ hôm nay hình dung rõ hơn về sự khốc liệt của chiến trường và sự hy sinh của những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi.
Chiều ngày 24/7/1968, Ngã ba Đồng Lộc lại chìm trong tiếng máy bay và bom đạn. Đây là tuyến đường huyết mạch, nơi những đoàn xe chở hàng hóa, vũ khí và bộ đội từ hậu phương vào chiến trường phải đi qua.
Ông Nguyễn Thế Linh, nguyên Đại đội trưởng Đại đội 552, nhận nhiệm vụ tổ chức lực lượng đào hầm trú ẩn và san lấp đường để bảo đảm cho đoàn xe quân sự đi qua.
Tiểu đội 4 hôm ấy có 10 nữ thanh niên xung phong do Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng. Các cô đều còn rất trẻ. Có người mới 17 tuổi, người lớn nhất cũng chỉ 24 tuổi.
Khoảng cuối buổi chiều, khi các cô đang thực hiện nhiệm vụ, máy bay địch xuất hiện. Hai máy bay lướt qua rồi trút bom xuống khu vực gần nơi các cô đang làm việc.
Ông Nguyễn Thế Linh khi ấy đang đứng chỉ huy trên tháp chuông, cách vị trí bom rơi vài trăm mét. Ngay khi nghe tiếng bom, ông vội chạy xuống.
Nhưng khi đến nơi, cảnh tượng trước mắt khiến ông và đồng đội không thể cầm được nước mắt: 10 cô gái đã bị đất đá vùi lấp.
Ông Linh nhớ lại rằng ông đã gọi thất thanh, nhưng không còn nghe thấy tiếng trả lời của các cô. Những người đồng đội lập tức lao vào tìm kiếm trong đất đá với hy vọng mong manh rằng vẫn còn người sống sót.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Đêm hôm ấy, cả Đại đội 552 chìm trong đau thương. Ông Linh ngồi trực bên thi thể những đồng đội đã hy sinh trong không gian tối mịt của chiến trường.
Đau đớn nhất là Hồ Thị Cúc, Tiểu đội phó, vẫn chưa được tìm thấy.
Các đồng đội gọi tên Cúc trong tuyệt vọng:
“Cúc ơi! Em ở đâu không về tập hợp...”
Ba ngày sau, mọi người mới tìm thấy chị Hồ Thị Cúc trên đồi Trọ Voi, cách hố bom khoảng 20 mét. Chị được tìm thấy trong tư thế ngồi, trên đầu vẫn đội chiếc nón, bên cạnh là chiếc cuốc – dấu tích của người nữ thanh niên xung phong đang làm nhiệm vụ.
Câu chuyện về 10 cô gái Đồng Lộc không chỉ là câu chuyện về sự hy sinh. Đó còn là câu chuyện về tuổi trẻ, tình đồng đội và trách nhiệm với Tổ quốc.
Trước khi hy sinh, những cô gái ấy cũng như bao người trẻ khác: có gia đình để nhớ, có người thân để thương, có những ước mơ riêng và những tình cảm chưa kịp nói thành lời.
Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần còn có người yêu là ông Nguyễn Viết Hồng. Hai người đã có lời hẹn ước, nhưng chiến tranh đã không cho họ một ngày đoàn tụ. Ông Hồng trở về quê đúng vào ngày nhận tin người yêu đã hy sinh tại Đồng Lộc.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng câu chuyện về 10 cô gái vẫn được nhắc lại như một biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.
