Buôn thúng bán bưng, mẹ Danh dè sẻn chi tiêu từng đồng gom góp mua các thứ tiếp tế cho cách mạng

Huỳnh Thị Danh (1924–2001)

Mẹ sinh năm 1924 tại làng Tân Triều, quận Châu Thành, tỉnh Biên Hòa ( thuộc xã Tân Bình, huyện Vĩnh Cửu, Đồng Nai trước đây). Sau khi xuất giá, mẹ về sống ở Bình Phước, quê chồng. Cảnh nhà nghèo khó, với chiếc gánh trên vai mẹ bươn chải nuôi cả gia đình. Năm 1947, anh Đặng Văn Trung cất tiếng khóc chào đời. Từ đó, mẹ không sinh được nữa.

Trong cảnh hiếm hoi, mẹ dồn cả tình thương yêu cho con trai độc nhất. Sợ con sau này sẽ khổ như đời cha mẹ nó, mẹ cùng chồng gắng làm lụng mong tạo ra cơ ngơi kha khá cho Trung. Nhưng rồi khói lửa chiến tranh đã không buông tha cho người phụ nữ muốn an phận này. Người em thân yêu của mẹ là Huỳnh Văn Thắm theo cách mạng bị Pháp bắn chết ở Rạch Đông trong một chuyến công tác. Mẹ đau thắt ruột gan mà không dám khóc thành lời. Cũng từ đó, lòng căm thù quân cướp nước sục sôi trong lòng mẹ.

Những năm 1960–1962, khí thế cách mạng ở Vĩnh Cửu dâng cao. Phong trào diệt ác, phá kềm, đánh địch giành quyền làm chủ thôn ấp diễn ra sôi nổi. Hàng trăm thanh niên nam nữ khắp các xã hăng hái ra chiến khu tham gia chiến đấu. Anh Trung con mẹ cũng hòa nhập vào dòng người ấy.

Suốt bao năm bao bọc chở che cho đứa con yêu quý nhất đời, giờ phải chia xa, mẹ buồn vô kể, nhưng mẹ nghĩ: hãy để con theo anh em thực hiện lý tưởng giải phóng quê hương. Ngày tiễn con lên đường, mẹ chẳng nhớ đã bao lần căn dặn

Trung bền chí chiến đấu, không được phản bội đồng chí, đồng bào... Anh nắm chặt tay mẹ hẹn đến ngày thống nhất đất nước sẽ về phụng dưỡng mẹ cha. Năm ấy, Trung tròn mười lăm tuổi.

Tiễn con đi chưa được bao lâu thì mẹ lại trải qua nỗi đau đớn trong đời: chồng bỗng nhiên mất tích. Mọi sự tìm kiếm đều trở nên vô vọng. Cho đến tận giờ, mẹ cũng không biết ông còn mất ra sao?

Con đi kháng chiến, chồng mất tích, tâm sự mẹ rối bời. Cuộc sống vốn đã cơ cực giờ càng cơ cực hơn. Nhiều lúc tuyệt vọng, mẹ nghĩ quẩn, nhưng nhớ đến con, mẹ lại gắng gượng vượt qua bằng niềm tin vào ngày đón con trở về trong chiến thắng.

Biết mẹ có con tham gia cách mạng, bọn bảo an, dân vệ theo dõi gắt gao, rình rập suốt ngày đêm, dòm ngó từng ngõ ngách trong nhà. Có đôi lần, Trung muốn nhắn thăm, nhưng giữa tai mắt của giặc, mẹ không sao đến gặp con được. Trung nhắn xin mẹ mua cho chiếc đồng hồ, mẹ lén nhờ người trao hộ, lòng nơm nớp lo sợ con vì nhớ thương mẹ mà sơ hở sa vào mưu kế quân thù.

Sống nhờ vào việc buôn thúng bán bưng, mẹ dè sẻn chi tiêu từng đồng cho mình, phần gom góp mua các thứ tiếp tế cho cách mạng, phần dành dụm để sau này cưới vợ và lo cuộc sống cho con. Những vật dụng kỷ niệm của chồng, của con được mẹ cất giữ cẩn thận như kho báu. Rồi một hôm, căn nhà bỗng bốc cháy, ngọn lửa bạo tàn đã thiêu tất cả thành tro bụi. Mẹ khóc mà nước mắt không sao chảy ra được.

Mẹ sùng đạo Phật, trong bối cảnh chiến tranh ngày càng ác liệt, mẹ ngày đêm khấn nguyện ơn trên chở che cho con, cho anh em đồng chí được bình yên vô sự trước làn tên, mũi đạn, cầu mong nước nhà mau thống nhất, độc lập tự do.

Ngày toàn thắng, không thấy con về, mẹ tìm kiếm khắp nơi. Đến một hôm, mẹ nhận được tin sét đánh: anh Trung đã hy sinh năm 1969 trong một trận chiến đấu ác liệt với quân thù giữa tuổi thanh xuân tràn đầy sức sống. Niềm hy vọng bao năm trời vụt tắt. Mẹ không còn nước mắt để khóc con.

Mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994. Mẹ qua đời ngày 28/2/2001.