BÚT NGHIÊN VÀ THUỐC SÚNG

Rời giảng đường khi tuổi đời còn rất trẻ, Hào bước vào chiến trường với tâm thế của một người trí thức “xếp bút nghiên”. Nhưng thực tại nơi dãy Trường Sơn không lãng mạn như những vần thơ. Khoảng cách từ trang sách đến hầm chữ A được đo bằng những cơn sốt rét rừng, những đêm lạnh buốt và mùi thuốc súng nồng nặc ám vào từng hơi thở.

“Giáo trình” của đói rét và khắc nghiệt

Cái rét Trường Sơn không phải cái lạnh quen thuộc, mà là sương muối ẩm ướt, thấm sâu vào da thịt. Hào và đồng đội sống trong những ngày dạ dày co thắt vì đói, với bữa ăn chỉ có măng rừng, rau dại và những hạt gạo mốc phải vo đi vo lại.

Hình 1. Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc

Nhìn những gương mặt hốc hác quanh mình, Hào nhớ đến những dòng nhật ký của Nguyễn Văn Thạc người từng viết về cái đói quay quắt đến lả người nhưng vẫn phải gượng dậy hành quân. Những sinh viên vốn quen cầm bút nay đôi tay phồng rộp vì cuốc đất, đôi dép cao su đứt quai phải buộc lại bằng dây rừng, trở thành minh chứng cho sự khắc nghiệt của chiến trường.

Lằn ranh sinh tử giữa “tọa độ lửa”

Tại những địa danh như Ngã ba Đồng Lộc hay Cổng Trời, cái chết đến bất ngờ và không báo trước. Hào dần quen với việc nhận biết chiến tranh bằng khứu giác: mùi thuốc súng, mùi khói, mùi đất đá bị xới tung sau mỗi trận bom.

Sau mỗi đợt pháo kích, có những người đồng đội vừa trò chuyện buổi sáng đã nằm lại bên hố bom. Những nấm mồ vội vàng bên suối, không bia, không tên, chỉ đánh dấu bằng một nhành cây, trở thành nỗi đau lặng thầm của những người ở lại. Trong hoàn cảnh ấy, Hào càng thấu hiểu những trăn trở của Đặng Thùy Trâm rằng chiến tranh không phải là khái niệm, mà là máu, là nước mắt và những hy sinh không thể diễn tả hết bằng lời.

Hơi ấm giữa khói lửa

Giữa ranh giới sinh tử, tình đồng đội trở thành điểm tựa lớn nhất. Trong những hang đá ẩm lạnh, hơi ấm đôi khi chỉ đến từ một điếu thuốc lá cuốn bằng lá rừng được chuyền tay nhau. Đó là chút ấm áp hiếm hoi giữa không gian đầy mưa rừng và bom đạn.

Những lúc hiếm hoi nghỉ ngơi, Hào cùng đồng đội kể cho nhau nghe về thơ ca, về những công thức còn dang dở, hay đơn giản là mơ về một bát phở nóng nơi Hà Nội. Giống như Chu Cẩm Phong từng ghi chép giữa chiến trường, những câu chuyện giản dị ấy trở thành “lá chắn tinh thần”, giúp họ vượt qua nỗi sợ và tiếp tục bước đi.

Tuổi trẻ viết nên bản hùng ca

Chiến tranh đã biến những sinh viên thành chiến sĩ, nhưng không thể lấy đi lý tưởng và khát vọng của họ. Hào lặng lẽ ghi vào cuốn sổ tay nhuốm mùi khói lửa: bom đạn có thể thiêu cháy trang giấy, nhưng không thể dập tắt giấc mơ về hòa bình.

Câu chuyện của Hào cũng là câu chuyện của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam những con người đã mang theo “bút nghiên” vào chiến trận, dùng trí tuệ để hiểu giá trị của hòa bình và dùng chính tuổi trẻ để bảo vệ điều ấy. Tuổi trẻ thời hoa lửa có thể trải qua đói rét, mất mát và cả hy sinh, nhưng chính trong gian khổ ấy, họ đã sống một cuộc đời rực rỡ nhất. Đó là ngọn lửa vẫn còn cháy đến hôm nay, nhắc nhở thế hệ sau biết trân trọng hòa bình và sống xứng đáng với những gì cha anh đã đánh đổi.

Tài liệu tham khảo

Nguyễn Văn Thạc (2005). Mãi mãi tuổi hai mươi: Nhật Ký của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc. Báo Thanh niên.

Đặng Thùy Trâm (2006). “Nhật ký Đặng Thùy Trâm.”