CẢ ĐỜI VÌ CHÁU, VÌ CON

Mẹ Phạm Thị Cấn sinh năm 1915, tại một làng quê nghèo xã Đoàn Xá,

huyện Kiến Thụy. Hai cụ thân sinh mất sớm nên từ bé mẹ đã chị bao cảnh gian

truân, lận đận. Chồng mẹ, ông Phạm Văn Lâu hay đau yếu, mắc bệnh thần kinh

tọa, rồi liệt nửa người kéo dài hàng chục năm, hàng ngày mẹ phải làm ăn vất vả, lo

toan mọi việc trong gia đình.

Năm 1937, sau khi sinh đứa con trai Phạm Văn Ly, mẹ Cấn phải một mình

chạy vạy ngược xuôi, nuôi con nhỏ, phụng dưỡng chồng.

Hồi tháng 8-1945, cách mạng mới thành công, quê hương được giải phóng,

ông Phạm Căn Lâu qua đời. Năm ấy mẹ mới 30 tuổi. Là một phụ nữ khỏe mạnh,

tính nhẫn nại, đảm đang việc nhà, việc xóm, mẹ được bà con làng xóm yêu thương,

quý mến. Mẹ có thể “đi bước nữa”, nhưng vì quá thương con, mẹ đành “ở vậy”.

Năm 1947, quê hương mẹ bị thực dân Pháp chiếm đóng. Như bao người dân kinh

tế, dù bị giặc tàn sát, khủng bố, mẹ vẫn một lòng hướng về kháng chiến, hướng về

Chính phủ Cụ Hồ.

Bây giờ lưng mẹ đã còng, mắt đã mờ, không nhớ nhiều chuyện, nhưng mẹ

vẫn không quên những ngày “bồng con chạy giặc”, chuyện gái trai làng Đoàn Xá

hoạt động du kích trong vùng địch hậu, diệt tề, trừ gian…

Sau khi Kiến An và Hải Phòng được giải phóng, mẹ Cấn rất tích cực tham

gia các hoạt động xã hội và vận động bà con cùng tham gia cải cách ruộng đất, xây

dựng tổ đổi công, xây dựng hợp tác xã sản xuất nông nghiệp. Đoàn Xá là một xã

ven biển, đất đai chua mặn. Với tuổi 40, mẹ Cấn vẫn còn mạnh khỏe, xốc vác mọi

việc. Cán bộ Hội phụ nữ, Hội mẹ chiến sĩ rất tin tưởng ở mẹ. Ngày mới giải phóng,

con trai mẹ - anh Phạm Văn Ly đã 18 tuổi, là một thanh niên khỏe mạnh, ham học

đồng thời cũng hay lam làm để giúp mẹ. Anh Ly hiểu rõ hoàn cảnh gia đình “mẹ

góa con côi” nên chiều ý mẹ sớm lập gia đình để mẹ già có cháu nội. Năm 1960,

vợ anh sinh cháu Phạm Thị Hạnh. Mẹ Cấn mừng lắm, chăm chút cháu gái từng

giờ. Có con, có cháu đời mẹ tưởng như thế là hạnh phúc. Mặc dù mẹ vẫn cầu mong

vợ thằng Ly “đẻ thêm thằng cu” nối dõi tông đường.

Mùa xuân năm 1962, con trai mẹ có nguyện vọng được tham gia bộ đội vào

miền Nam đánh Mỹ. Mẹ thương con trai mới thành gia thất, cháu gái vừa đầy tuổi,

con dâu còn trẻ, sức mẹ cũng yếu dần… song mẹ vẫn đồng ý và động viên con

nhập ngũ. Nhớ thương con, mẹ nuôi hy vọng ngày con trai chiến thắng trở về.

Nhưng những năm dài đằng đẵng, anh Ly không gửi thư về, không một tin tức cho

mẹ, cho vợ con. Tháng 9-1966, sau bốn năm con đi bộ đội, mẹ Cấn nhận được tin

sét đánh: con trai mẹ Phạm Văn Ly, bộ đội pháo binh, đã hy sinh anh dũng ở mặt

trận phía Nam. Lòng mẹ đau xé, mẹ ốm mấy ngày liền nhưng với trách nhiệm là

người mẹ chiến sĩ, nghĩ đến những thanh niên Đoàn Xá đang náo nức nhập ngũ,

tình nguyện vào Nam chiến đấu, mẹ cố nén đau thương, động viên, khuyên nhủ

con dâu: “cố gắng nuôi con Hạnh ăn học đến nơi đến chốn”. Hai bà cháu sống với

nhau trong hoàn cảnh khó khăn. Mẹ phải lao động nhiều hơn để nuôi cháu gái.

Không phụ lòng mong mỏi của bà, cháu Phạm Thị Hạnh đã học hết phổ thông.

Năm 1977, cháu vào trường Trung cấp xây dựng Kiến An. Năm 1981, Hạnh tốt

nghiệp và được nhận vào làm tại Xí nghiệp Xây dựng Hải Phòng.

Mẹ Phạm Thị Cấn vẫn sống ở quê hương Đoàn Xá. Năm 1985, mẹ được

nhận Huân chương Độc lập hạng ba và ngày 17-12-1994, mẹ được Nhà nước Cộng

hòa Xã hội chủ nghĩa xí nghiệp tặng danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng”.

Thấy bà nội sống ở Đoàn Xá mãi không tiện, lo bà sức yếu, Hạnh đón bà nội

ra Hải Phòng để chăm sóc. Gian nhà tập thể chật hẹp, dột nát, sinh hoạt hết sức khó

khăn nhưng mẹ Cấn vẫn chịu đựng, không đòi hỏi, Bà thường khuyên nhủ vợ

chồng cháu gái phải sống gương mẫu, xứng đáng với người bố đã hy sinh vì dân,

vì nước, có bà nội là Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Được bà dạy dỗ, hai vợ chồng

Hạnh tuy cuộc sống chật vật khó khăn về kinh tế nhưng gia đình vẫn thuận hòa,

đầm ấm. Ở tuổi ngoài 80, mẹ vẫn sống thanh thản, vui vẻ với cháu, chắt, xóm-phố.

Giữa năm 1996, quận Lê Chân và phường chủ trương xây dựng ngôi nhà

cho mẹ. Nhưng do kinh phí khó khăn, quận và phường đã vận động các đoàn thể,

cơ quan giúp. Công ty Da giày Hải Phòng và chi nhánh Ngân hàng công thương

quận Lê Chân đã sẵn sàng ủng hộ. Sự nhiệt tình ấy, cùng với tiền gom góp của gia

đình mẹ, mẹ Cấn được sống trong ngôi nhà tình nghĩa, xinh xắn, sạch sẽ, thoáng

mát. Đảng, Chính quyền, đoàn thể và các đơn vị phụng dưỡng, bà con xóm phố

thường xuyên tới thăm hỏi động viên mẹ.

Ở tuổi 82, sức đã yếu, trí nhớ giảm nhiều nhưng tình thương và sự hy sinh to

lớn của mẹ góp phần giúp con cháu xây dựng cuộc sống gia đình yên ấm. Đó là mơ

ước nho nhỏ, của mẹ Việt Nam anh hùng.