CẢ LÀNG LÊN ĐƯỜNG HỖ TRỢ ĐÁNH GIẶC
CẢ LÀNG LÊN ĐƯỜNG HỖ TRỢ ĐÁNH GIẶC
Trong số hàng nghìn dân công hỏa tuyến tham gia phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ, tính đến trung tuần tháng 4/2024, cơ quan chức năng xác định còn 83 cụ đang sinh sống tại các huyện: Bảo Yên, Văn Bàn, Bát Xát, Mường Khương, thị xã Sa Pa và thành phố Lào Cai, trong đó huyện Văn Bàn có 32 cụ đang sinh sống (chiếm 39%). Và trong số 32 cụ sinh sống tại huyện Văn Bàn thì có tới 16 cụ ở xã Võ Lao. Câu chuyện kể của những cựu dân công hỏa tuyến tại xã Võ Lao đã khắc họa sinh động tinh thần của đồng bào các dân tộc huyện Văn Bàn nói chung và xã Võ Lao nói riêng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, đó là đoàn kết, quả cảm, nhất loạt sẵn sàng tham gia đóng góp, hy sinh vì độc lập dân tộc.
Trong ngôi nhà cấp 4 tại thôn Là 2, xã Võ Lao với đồ đạc, tiện nghi khá đầy đủ, khang trang, ngăn nắp lại là nơi sinh sống của một mình cụ Phạm Văn Mươn, 91 tuổi, dân tộc Tày, người từng có hơn 5 tháng đi dân công hỏa tuyến phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ. Khi chúng tôi tới, cụ Mươn đang mải miết đan chài, điều bất ngờ hơn là những mắt chài đều tăm tắp bé như đầu ngón tay, sợi cước mỏng như sợi tóc nhưng cụ Mươn không cần hỗ trợ của kính. Thấy tôi còn thắc mắc, cán bộ xã Võ Lao đi cùng giải thích: “Trước đây cụ ông, cụ bà chăm sóc nhau, năm ngoái cụ bà mất, cụ ông nhất quyết chỉ ở một mình. Cũng may là cụ còn khỏe mạnh, tự chăm lo cuộc sống, con cái đều ở quanh đây nên mọi người cũng yên tâm”.
Chắp nối từ câu chuyện khá rời rạc của cụ Mươn và những gì anh Phạm Văn Sáng, con trai của cụ nắm được, chúng tôi biết vào cuối năm 1953, khi được cán bộ xã vận động, thanh niên Mươn với khí thế của tuổi trẻ đã xung phong lên đường gánh gạo phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ. Chặng đường gánh gạo từ xã Bảo Hà (huyện Bảo Yên) tới huyện Văn Bàn, qua xã Minh Lương, vượt đèo Khau Co rồi tập kết tại huyện Than Uyên (tỉnh Lai Châu ngày nay). Mỗi lần cụ Mươn nhận 20 kg gạo, 5 kg được phép dùng để ăn dọc đường vì hầu hết là đi ban đêm nên khoảng 3, 4 ngày mới tới điểm đích là Than Uyên để giao 15 kg vào kho quân lương. Sau khoảng 3, 4 chuyến (cụ Mươn nhớ không rõ) như vậy, cụ Mươn được phân công tới Phú Thọ để gánh cót lên Yên Bái, sang Sơn La rồi sang một tỉnh của miền thượng nước Lào, nơi gần cứ điểm Điện Biên Phủ nhất để làm kho lương thực. Cụ Mươn nhớ là mỗi lần gánh 12 chiếc cót, đêm di chuyển, ngày tập trung lại trong rừng dựng thành kho dã chiến để chứa gạo. “Cứ sau một ngày, đêm dựng kho, dân công lại đổ đầy gạo vào đó và chúng tôi tiếp tục về phía trước để dựng một kho như thế”, cụ Mươn kể.
Cho đến Chiến thắng Điện Biên Phủ, trở về không còn nhớ đã cùng đồng đội dựng bao nhiêu kho như thế nhưng điều cụ Mươn giữ lại trong ký ức là những gian lao, vất vả của một thời chống Pháp hào hùng, oanh liệt. “Khó khăn, vất vả nhưng không ai lo sợ, cả làng khi đó trai, gái đều đi dân công hỏa tuyến, ở nhà chỉ có trẻ nhỏ và người già”, cụ Mươn nói tiếp.
