Các chiến dịch quân sự bảo vệ biên cương quốc gia giai đoạn 1141 – 1167 và bản lĩnh giữ vững kỷ cương triều chính thời Lý của Thái sư Tô Hiến Thành
Vốn xuất thân là quan văn nhưng am tường韬lược quân sự, tháng 10 năm 1141, khi lực lượng nổi dậy của Thân Lợi (xưng là Bình Vương) đánh chiếm vùng Thái Nguyên, Lạng Sơn và tiến xuống uy hiếp kinh thành Thăng Long, Tô Hiến Thành được triều đình cử đem quân đi đánh dẹp. Ông trực tiếp chỉ huy quân đội đánh tan lực lượng của Thân Lợi tại vùng Lục Lệnh (Lạng Sơn), bắt sống thủ lĩnh giải về kinh sư, ổn định hoàn toàn vùng biên giới phía bắc. Năm 1159, sau khi dẹp yên cuộc bạo loạn của Đỗ Anh Vũ và Nguyễn Quốc, ông được vua Lý Anh Tông phong chức Thái úy, giao thống lĩnh toàn bộ cấm quân và các đạo quân chủ lực của quốc gia; ông đã ban hành các quy định nghiêm ngặt về tuyển chọn binh sĩ, luyện tập cung nỏ và trận pháp cho quân đội nhà Lý.
Tháng 5 năm Kỷ Mão (1159), quân Ai Lao huy động binh lực lớn vượt biên giới đánh vào vùng đất phía tây Đại Việt; Thái úy Tô Hiến Thành lập tức thống lĩnh quân chủ lực cơ động lên phản kích, đánh tan hoàn toàn quân xâm lược, thu giữ nhiều voi ngựa, vũ khí và bắt giữ nhiều tù binh. Tiếp đó, tháng 7 năm 1167, trước việc Chiêm Thành nhiều lần cho thuyền cướp bóc vùng ven biển phía nam, ông trực tiếp thống lĩnh hơn 2 vạn quân tiến đánh khiến quốc vương Chiêm Thành phải dâng lễ vật cầu hòa. Không chỉ bảo vệ biên giới bằng quân sự, ông còn cùng vua Lý Anh Tông trực tiếp đi tuần tra đo đạc bản đồ vùng biển Đông Bắc, Tây Nam (năm 1161 – 1172) và chủ trì hoạt động đấu tranh ngoại giao kiên quyết, buộc triều đình Nam Tống vào năm Giáp Ngọ (1174) phải chính thức ban chiếu công nhận quốc hiệu nước ta là An Nam Quốc (thay vì gọi là quận Giao Chỉ như các triều đại phương Bắc trước đó).
Tháng 7 năm 1175, vua Lý Anh Tông trước khi băng hà đã lập thái tử Lý Long Cán (mới 3 tuổi) nối ngôi (tức vua Lý Cao Tông) và ủy thác cho Thái phó Tô Hiến Thành làm phụ chính đại thần nhiếp chính mọi việc quân quốc. Khi Chiêu Linh Thái hậu (mẹ của hoàng tử Long Xưởng trước đó đã bị phế truất vì tư cách đạo đức kém) sai người mang cả một mâm vàng đến tận nhà đút lót để thuyết phục ông sửa di chiếu lập Long Xưởng lên làm vua, Tô Hiến Thành đã kiên quyết cự tuyệt trước mặt bá quan để bảo vệ sự ổn định của hoàng triều. Năm 1179, khi ông lâm bệnh nặng sắp qua đời, Đỗ Thái hậu đến thăm hỏi ai có thể thay ông gánh vác việc nước; dù Tham tri chính sự Vũ Tán Đường ngày đêm hầu hạ bên giường bệnh, Tô Hiến Thành vẫn thẳng thắn tiến cử Gián nghị đại phu Trần Trung Tá là người có tài trị nước, phân biệt rõ ràng giữa ân nghĩa cá nhân và vận mệnh quốc gia.
