Bài viết

Các chiến sỹ cách mạng bị địch bắt tù đày: Tấm gương sáng cho thế hệ trẻ học tập và noi theo

Hưng Yên16/12/2025Nguồn: Tạp chí Lao động (Nguồn: Tạp chí Lao động)3 lượt xem0 lượt chia sẻ
Các chiến sỹ cách mạng bị địch bắt tù đày: Tấm gương sáng cho thế hệ trẻ học tập và noi theo

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của dân tộc Việt Nam đã đi vào lịch sử nhưng kí ức và tàn tích những năm tháng chiến tranh thì còn mãi.


Bùi Hồng LĩnhThứ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hộiCuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của dân tộc Việt Nam đã đi vào lịch sử nhưng kí ức và tàn tích những năm tháng chiến tranh thì còn mãi. Đó không chỉ là chiến hào, súng ống, đạn bom mà còn có nhà tù, cai ngục, là vết thương thực thể và vết thương tinh thần từ quá khứ kinh hoàng. Trước sự hà khắc của chế độ nhà tù với gông cùm xiềng xích, với những những trận đòn roi, lúc bị bỏ đói, lúc bị hành hạ đánh đập dã man của kẻ thù trong những chốn “địa ngục trần gian” như Hoả Lò, Sơn La, Côn Đảo, Phú Quốc…, biết bao chiến sĩ cách mạng, chiến sĩ yêu nước đã anh dũng hi sinh. Các đồng chí với ý chí cách mạng kiên trung đã khiến kẻ địch phải kinh sợ như Võ Thị Sáu, Nguyễn Văn Trỗi…Nhiều chiến sỹ cách mạng đã bị thương tật, bệnh tật suốt đời, không những mang trong mình nỗi đau về thể xác mà còn để lại nỗi đau tinh thần vô cùng nặng nề. Nỗi đau ấy đến tận hôm nay vẫn còn nhức nhối. Họ mãi mãi không trở về nhưng tinh thần chiến đấu chốn lao tù của họ và đồng đội đã giúp tôi luyện lên hàng ngàn chiến sĩ, cán bộ lãnh đạo cho cách mạng như các đồng chí Nguyễn Văn Cừ, Trường Chinh, Lê Duẩn, Nguyễn Văn Linh, …Trong số đó không thể không nhắc tới Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại. Bác đã từng trải qua rất nhiều gian khổ tại hơn 30 nhà tù ở Trung Quốc. Người viết:Thân thể ở trong laoTinh thần ở ngoài lao Muốn nên sự nghiệp lớnTinh thần càng phải cao”

Nhờ tinh thần đó, hàng loạt những cuộc đấu tranh chống lại chế độ lao tù đã nổ ra, những cuộc vượt ngục thành công, trường học cách mạng trong nhà tù ra đời, tôi luyện ý chí và tinh thần đấu tranh cách mạng, là nơi đã sản sinh ra hàng vạn cán bộ, Đảng viên trưởng thành.…, góp phần vào thành công cho sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng Tổ quốc hôm nay.

Qua hai cuộc kháng chiến, cả nước đã có hơn 100.000 người hoạt động cách mạng, hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù đày, trong đó có 86.500 còn sống đã được hưởng trợ cấp một lần. Họ đã kiên cường chịu đựng gian khổ lúc tù đày, là người chiến sĩ cách mạng kiên trung. Sau khi ra tù họ lại tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, nhiều đồng chí giữ trọng trách lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các Bộ ngành Trung ương và địa phương. Phẩm chất người lính cụ Hồ nay lại được chứng tỏ thêm một lần nữa khi các chiến sỹ cách mạng năm xưa đã tích cực tham gia lao động sản xuất giỏi, nâng cao đời sống gia đình và hoạt động xã hội, không những làm giàu cho bản thân mà còn tạo điều kiện hỗ trợ cho “đồng đội” của mình có cơ hội phát triển, là những tấm gương sáng cho thế hệ trẻ học tập và noi theo.

Đó là ông Vũ Minh Tằng ở Vụ Bản, Nam Định, người con đất Việt anh hùng một thời tù đày và bị biệt giam. Ông Tằng bị giam ở Côn Đảo rồi Phú Quốc, bị tra tấn rất dã man nhưng một lòng kiên trung sắt son với Tổ quốc. Bản thân ông từng vượt ngục nhưng không thành công, bị địch đập vỡ 2 đầu gối, nhổ 9 chiếc răng bắt nuốt 4 cái, bị đánh đập trọng thương nay vẫn còn di chứng. Nhưng tình đồng chí đồng đội trong tù, lập trường vững chắc đã giúp ông Tằng vượt qua tất cả. Nhờ được học y học trước đó, ông đã dùng toàn bộ tâm lực, trí lực vào việc điều trị, chăm sóc sức khoẻ cho anh em trong tù, giúp đỡ nhiều người giữ được tấm thân quý giá để tiếp tục chiến đấu, phục vụ lý tưởng cách mạng tới ngày toàn thắng.

Đó là ông Trần Thanh Hải quê ở Bắc Ninh. Sinh và lớn lên trong gia đình có truyền thống cách mạng, sớm thuấn nhuần lời kêu gọi của Bác Hồ nên dù trong hoàn cảnh nào ông Hải vẫn luôn một lòng kiên trung với Đảng, với cách mạng. Bị địch bắt năm 1968 và giam tại Phú Quốc đến năm 1973 được trao trả tù binh đợt cuối. Trở về địa phương ông Hải nỗ lực rèn luyện bản thân, trau dồi kiến thức, không ngừng vươn lên trong cuộc sống. Nhà máy gạch Tuynel do ông đầu tư xây dựng đã tạo công ăn việc làm cho hàng trăm lao động địa phương, chủ yếu là con em đồng đội năm xưa góp phần xoá đói giảm nghèo, xây dựng quê hương. Công ty do ông làm Chủ tịch luôn quan tâm đời sống, đảm bảo quyền lợi cho công nhân, đồng thời cũng chú ý cải thiện môi trường, tăng năng suất lao động. Ngoài việc chấp hành chủ trương chính sách của Nhà nước, công ty còn thường xuyên hỗ trợ kinh phí cho các tổ chức đoàn thể xã hội của xã Đức Long, tài trợ gần 100 triệu đồng xây dựng đường giao thông, tài trợ kinh phí xây dựng nhà đại đoàn kết cho công nhân nhà máy, kinh phí tổ chức biểu dương giao lưu người tốt việc tốt…Những việc làm của ông và công ty đã được lãnh đạo địa phương, lãnh đạo ngành Công Thương đánh giá cao và tặng bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Đó là người chiến sĩ tỉnh Thừa Thiên Huế Lê Quang Vịnh, biểu tượng đấu tranh bất khuất một thời của trí thức sinh viên học sinh miền Nam chống Mỹ Nguỵ, ba lần bị bắt giam nhưng cả ba lần ông không những bảo vệ được khí tiết người chiến sĩ trước đòn roi tàn bạo mà còn khiến cho kẻ thù phải khiếp sợ. Mười bốn năm trong tù là 14 năm chiến đấu không ngừng nghỉ mặc cho kẻ địch kết tội tử hình hay chung thân. Ông Vịnh đã cùng đồng đội tổ chức nhiều cuộc đấu tranh trực diện trước toà, đấu tranh với cả bản thân trước thầy cũ và sự mua chuộc của kẻ thù. Bài thơ “Tiếng hát tử tù” được ông sáng tác trong một đêm sau này đã được “lan toả” đi cả nước, như nhân thêm ý chí đấu tranh sôi sục của những người chiến sĩ cách mạng yêu nước. Người con cố đô Huế ẫy mỗi lần nghe thơ Bác Hồ, lòng lại xúc động bồi hồi và nguyện làm theo những gì Bác dạy trọn đời.

Đó là ông Đinh Văn Lời, nguyên là biệt động thành Thành phố Đà Nẵng. Nhiều trận đánh của biệt động đã làm kẻ địch hoang mang sợ hãi. Chúng treo giải bắt được ông Lời bằng bắt được một tiểu đoàn quân. Trong một trận đánh ác liệt, ông đã bị thương và địch bắt được ông, đày ra Côn Đảo. Chúng giam ông trong chuồng cọp 8 năm. Sau khi trở về ông tiếp tục khôi phục nghề mộc truyền thống tại phố cổ Hội An. Ông đã tạo việc làm cho trên 200 con thương binh, con liệt sĩ. Hàng của ông được xuất khẩu sang 14 nước trên thế giới, doanh thu hàng tỷ đồng. Ông tích cực tham gia đóng góp ủng hộ các phong trào Đền ơn đáp nghĩa, ủng hộ đồng bào khi bị thiên tai lũ lụt và tham gia nhiều hoạt động xã hội.

Chúng ta còn được biết đến bà Phan Ngọc Đoàn, người con của Thành phố mang tên Bác.Sinh ra và lớn lên trong gia đình có truyền thống yêu nước, bà Đoàn sớm được giác ngộ và hoạt động cho cách mạng. Năm 20 tuổi, bà chính thức được kết nạp Đảng. Là phụ nữ nên bà được giao những trọng trách quan trọng của tổ chức Phụ nữ cứu quốc tại Long An và Mỹ Tho. Năm 1952, bà Đoàn bị địch bắt và giam qua nhiều nhà tù khác nhau, bị đánh đập, tra tấn dã man nhưng bà vẫn một lòng kiên trung với cách mạng. Người phụ nữ kiên cường này còn tích cực tham gia các hoạt động đấu tranh trong và sau khi ở tù về, trở thành nữ chiến sĩ điệp báo với cái tên Chín Hà. 59 năm hoạt động cho tổ chức Đảng, Chín Hà hôm nay tóc đã bạc, sức khoẻ giảm sút vì đòn roi, vì chất độc hoá học vẫn đeo bám tới đời thứ 3 nhưng vẫn tích cực tham gia công tác xã hội tại địa phương và luôn nhắc nhở con cháu về truyền thống cách mạng anh hùng của dân tộc.

Và còn rất nhiều tấm gương những chiến sĩ cách mạng yêu nước bị địch bắt tù đày năm xưa nay là những con người mới, nhân tố mới có nhiều đóng góp cho sự nghiệp bảo vệ và xây dựng Tổ quốc.

Trong những năm qua, các cấp uỷ Đảng, chính quyền và các tổ chức đoàn thể đã có nhiều quan tâm chăm lo đời sống người có công, trong đó có các chiến sỹ cách mạng hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù đày. Các đồng chí đã được hưởng chính sách ưu đãi trợ cấp một lần, bảo hiểm y tế, cấp phương tiện trợ giúp, ưu đãi cho thân nhân trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội. Nhiều địa phương đã tổ chức thành lập Ban liên lạc nhà tù và tạo điều kiện để các đồng chí về lăng viếng Bác, thăm các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các Bộ ngành Trung ương và các địa phương như Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Gia Lai, Kon Tum, Kiên Giang, Đắk Lắk, Quảng Nam, Cà Mau…

Trong bối cảnh kinh tế gặp nhiều khó khăn nhưng trên 95% đối tượng chính sách có công với cách mạng có mức sống bằng và cao hơn mức sống trung bình của xã hội, hơn 94% xã phường làm tốt công tác đền ơn đáp nghĩa, 100% bà mẹ Việt Nam anh hùng được phụng dưỡng và chăm sóc chu đáo. Năm 2010, Quỹ “Đền ơn đáp nghĩa” Trung ương đã nhận được sự ủng hộ 290 tỷ đồng, xây mới 11.202 nhà tình nghĩa, sửa chữa 7.317 nhà cho đối tượng với tổng số tiền hơn 401 tỷ đồng, tặng 16.282 sổ tình nghĩa với tổng số tiền trên 13 tỷ đồng. Hầu hết các nghĩa trang liệt sĩ quy mô quốc gia và địa phương, các khu tưởng niệm danh nhân, anh hùng liệt sĩ và các tổ chức xã hội góp công, góp của trị giá hàng trăm tỷ đồng để xây dựng và tu bổ.

Để “tỏ lòng hiếu nghĩa bác ái” đối với người có công, trong đó có các chiến sỹ cách mạng bị địch bắt, tù đầy trong giai đoạn hội nhập quốc tế ngày nay, chúng ta cần tập trung làm tốt một số nội dung sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước đối với công tác người có công và phong trào Đền ơn đáp nghĩa, thường xuyên quan tâm, chăm sóc đời sống vật chất và tinh thần đối với người có công, bảo đảm các gia đình người có công có mức sống bằng và cao hơn mức sống trung bình của nhân dân nơi cư trú.

Hai là, tiếp tục bổ sung, hoàn thiện, thực hiện tốt chính sách chăm sóc, ưu đãi người có công, bảo đảm an sinh xã hội giai đoạn mới. Căn cứ vào việc tổng kết thực tiễn để nghiên cứu bổ sung và hoàn thiện chính sách đối với người có công, trong đó xem xét hướng dẫn cụ thể hơn một số điểm trong các văn bản hướng dẫn về điều kiện, tiêu chuẩn xác nhận để giải quyết tốt các vấn đề còn tồn đọng đối với người có công, trong đó có đối tượng người hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù đày trên cơ sở thực tiễn người thật, việc thật và có sự phối hợp của tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể và các cơ quan liên quan để xác nhận, công nhận đúng đối tượng. Tổng kết tình hình thực tiễn để có những đề xuất với Chính phủ xem xét, điều chỉnh, bổ sung các chế độ trợ cấp, phụ cấp ưu đãi đối với người có công phù hợp với thực tế và tình hình kinh tế - xã hội của đất nước.

Ba là, thực hiện cải cách thủ tục hành chính nhanh chóng, giảm phiền hà cho đối tượng chính sách nhưng vẫn đảm bảo chính xác, đầy đủ và minh bạch về chế độ hưởng của người có công. Để làm được điều này, bộ máy quản lý trong lĩnh vực người có công từ khâu nghiên cứu, quản lý đến chỉ đạo thực hiện cần được tổ chức, sắp xếp hợp lý. Cơ sở vật chất, trang thiết bị được tăng cường phù hợp với yêu cầu công việc. Đồng thời rà soát, bồi dưỡng, đào tạo và đào tạo lại đội ngũ cán bộ cả về đạo đức và năng lực. Tăng cường thanh tra, kiểm tra thường xuyên công tác xác nhận và thực hiện chế độ ưu đãi đối với người có công. Phát hiện và giải quyết dứt điểm các vi phạm chính sách.

Bốn là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giữ vững truyền thống bản lĩnh của người chiến sĩ cách mạng, giáo dục thế hệ trẻ phát huy truyền thống cách mạng của cha ông, luôn coi việc chăm sóc người có công vừa là tình cảm, vừa là trách nhiệm cao quý, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với công lao hi sinh to lớn của các anh hùng liệt sĩ và người có công với cách mạng đã xả thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Năm là, các cấp uỷ, chính quyền, đoàn thể cần có kế hoạch cụ thể để huy động các nguồn lực tại địa phương, quan tâm đối với người có công về vật chất và tinh thần, trong đó có đối tượng người hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù đày.

Nguồn: Tạp chí Lao độn

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn