Các cô gái trung đội Vân Dương - Huế chia nhau một bức thư nhà giữa rừng Trường Sơn.

Chân dung của thế hệ những người lính đi qua cuộc chiến tranh của dân tộc trở nên đầy đặn hơn, đời thường và gần gũi hơn bởi những tình cảm riêng tư, hết sức sâu đằm. Trên những chặng đường hành quân luôn có một nỗi nhớ thương để lại phía sau, đó là quê hương, làng xóm, nơi có những người mẹ, người vợ, người chị, người em… ngóng chờ. Những câu thơ hay nhất, thấm thía nhất, xúc động nhất là những câu thơ viết về những tình cảm ấy. Thanh Thảo mở đầu trường ca Những người đi tới biển bằng suy nghĩ về mẹ: Khi con thưa với mẹ mưa bay mờ đồng ta/ ngày mai con đi/ khói bếp mẹ con mình chợt ngừng trên mái rạ/… ngày mai con đi/ nửa đất đai này mẹ gánh. Hữu Thỉnh lại nói được đến tận cùng nỗi nhớ thương về mẹ bằng hình ảnh được lọc qua ký ức giữa khoảng không gian xa vời từ chiến trường: Mẹ đi gánh rạ giữa đồng/ Rạ chẳng nặng mà nặng nhiều vì gió… Con thương mẹ, con thương đất nước/ Áo vá vai như ruộng vá chân đồi/ Mẹ mất ngủ suốt một đời trận mạc/ Đất nước là trán mẹ đẫm mồ hôi... Có thể nói, những tình cảm da diết chính là động lực, là sức mạnh để họ vượt qua thử thách, chiến đấu và chiến thắng. Ngoài những câu thơ hay, đầy tính triết lý viết về mẹ, nhân dân, đất nước thì những câu thơ tài hoa nhất, có sức lay động nhất là viết về tình cảm, suy tư hay mơ mộng: “Mái tóc đen dày làm tỉnh cả dòng sông” (Thu Bồn), “Chúng tôi bơi trong thương nhớ của riêng mình”, “Tiếng suối đổ, hãy nghe suối đổ/ Chảy cồn cào ngang dọc nỗi tâm tư”, “Hoa bung biêng ơi con lắc của mùa xuân/ Rừng không ngủ vì những hồi gõ tím” (Hữu Thỉnh)… Qua đó, chúng ta có thể hình dung rõ hơn về đời sống tâm hồn phong phú, tinh tế, nhạy cảm của người lính trẻ.

Vẻ đẹp ý chí, tâm hồn của những người lính được soi chiếu từ nhiều góc độ với cách biểu hiện phong phú và cũng mang dấu ấn đặc trưng của thế hệ. Vừa thực tại, vừa giàu chất thơ; vừa bình dị nhưng cũng rất đỗi anh hùng, hình tượng người lính là nguồn cảm hứng ngợi ca và ngưỡng vọng, trở thành một trong những hình tượng trung tâm chi phối đến chiều sâu thẩm mỹ của thơ ca kháng chiến.