Các di tích lịch sử, văn hoá trên địa bàn phường Hoà Xuân

.ĐÌNH VÀ NHÀ THỜ TIỀN HIỀN LỖ GIÁNG

(Phường Hòa Xuân, quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng)

Trải qua hàng trăm năm hình thành và phát triển, mỗi vùng đất đều lưu giữ trong mình những giá trị lịch sử, văn hóa gắn liền với quá trình khai phá và dựng xây của cha ông. Trên địa bàn phường Hòa Xuân, quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng, Đình và Nhà thờ Tiền hiền Lỗ Giáng là những di tích tiêu biểu, không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn phản ánh sinh động lịch sử hình thành làng quê và truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của người dân địa phương. Đây là những công trình có giá trị đặc biệt trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa và giáo dục truyền thống cho các thế hệ hôm nay.

Làng Lỗ Giáng là một trong những làng cổ được hình thành sớm ở khu vực phía nam Đà Nẵng. Theo các tư liệu lịch sử địa phương, làng Lỗ Giáng được hình thành vào khoảng năm 1476, dưới thời vua Lê Thánh Tông, khi các bậc tiền hiền từ miền Bắc, chủ yếu là vùng Thanh Hóa, theo bước mở mang bờ cõi tiến vào khai hoang, lập ấp. Trải qua quá trình lao động cần cù và gắn bó lâu dài với mảnh đất mới, họ đã đặt nền móng cho sự ra đời và phát triển của làng Lỗ Giáng. Để ghi nhớ công lao to lớn ấy, người dân trong làng đã dựng nên Nhà thờ Tiền hiền Lỗ Giáng. Đây là nơi thờ phụng các vị tiền hiền – những người đầu tiên khai phá, lập làng, có công xây dựng nên cộng đồng dân cư ổn định. Nhà thờ mang không gian linh thiêng, trang nghiêm, thể hiện sự tôn kính sâu sắc của con cháu đối với tổ tiên. Vào các dịp lễ cúng tiền hiền hằng năm, con cháu trong làng dù sinh sống ở đâu cũng trở về tụ họp, dâng hương tưởng niệm, qua đó thể hiện đạo lý truyền thống và tăng cường sự gắn kết cộng đồng.

Song song với Nhà thờ Tiền hiền, Đình Lỗ Giáng giữ vai trò là trung tâm sinh hoạt văn hóa – tinh thần của làng. Đình là nơi thờ Thành hoàng làng, tiền hiền, hậu hiền và là không gian tổ chức các hoạt động quan trọng của cộng đồng như lễ hội, họp làng. Theo tư liệu ghi nhận, đình được xây dựng từ rất sớm cùng với quá trình hình thành làng và được trùng tu, tôn tạo quy mô lớn vào năm 1926 (Bảo Đại nguyên niên). Từ đó, đình mang diện mạo kiến trúc tương đối hoàn chỉnh với kết cấu ba gian hai chái, mái ngói cổ kính, hệ thống cột kèo gỗ vững chắc, thể hiện nét đặc trưng của đình làng truyền thống Việt Nam. Trong suốt chiều dài lịch sử, Đình và Nhà thờ Tiền hiền Lỗ Giáng không chỉ là nơi thờ tự mà còn gắn liền với đời sống xã hội của người dân. Đặc biệt, trong các giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, làng Lỗ Giáng và phường Hòa Xuân là vùng đất giàu truyền thống yêu nước. Nhân dân nơi đây vừa lao động sản xuất, vừa tham gia đấu tranh cách mạng, đóng góp sức người, sức của cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Các công trình tín ngưỡng như đình và nhà thờ tiền hiền trở thành điểm tựa tinh thần, thể hiện tinh thần đoàn kết, tương trợ lẫn nhau trong những năm tháng khó khăn.

Ngày nay, trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ, phường Hòa Xuân đang thay đổi từng ngày với nhiều khu dân cư mới, hạ tầng hiện đại. Tuy nhiên, Đình và Nhà thờ Tiền hiền Lỗ Giáng vẫn được người dân và chính quyền địa phương quan tâm gìn giữ, trùng tu và bảo vệ. Các di tích này trở thành “địa chỉ đỏ” trong công tác giáo dục truyền thống, giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về nguồn cội, về công lao của cha ông và giá trị của lịch sử địa phương. Việc tổ chức cho đoàn viên, học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc di tích cũng góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc bảo tồn di sản văn hóa

Đình và Nhà thờ Tiền hiền Lỗ Giáng là những di tích mang giá trị lịch sử, văn hóa và tinh thần sâu sắc của phường Hòa Xuân. Với bề dày lịch sử hình thành từ năm 1476 và quá trình trùng tu, bảo tồn qua nhiều thời kỳ, các công trình này không chỉ lưu giữ ký ức về quá trình khai phá, lập làng mà còn bồi đắp truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, tinh thần đoàn kết cộng đồng cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Việc trân trọng, gìn giữ và phát huy giá trị của Đình và Nhà thờ Tiền hiền Lỗ Giáng chính là góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa địa phương trong dòng chảy phát triển không ngừng của thành phố Đà Nẵng.