Các Nhà Lãnh Đạo Chủ Chốt của Phong Trào Kháng Chiến Càng Long (1945-1950) (1)

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945 đã mở ra một kỷ nguyên mới, đưa nhân dân Càng Long từ thân phận nô lệ trở thành người làm chủ vận mệnh của mình. Tuy nhiên, không khí hân hoan độc lập nhanh chóng bị thử thách khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược, buộc phong trào cách mạng phải chuyển mình thành một cuộc kháng chiến trường kỳ và gian khổ. Trong giai đoạn đầy biến động này, sự nổi lên của các nhà lãnh đạo tài tình, quả cảm là yếu tố quyết định để xây dựng, duy trì và phát triển phong trào tại địa phương.--------------------------------------------------------------------------------1. Những Nhà Lãnh Đạo Tiên Phong (1945): Xây Dựng Nền Móng Chính QuyềnĐây là những cá nhân đã đặt những viên gạch đầu tiên, hình thành nên bộ máy chính quyền cách mạng tại Càng Long ngay trong những ngày đầu sau khi giành được độc lập.1.1. Cơ Cấu Lãnh Đạo Đầu TiênNgay trong tháng 9 năm 1945, hai cơ quan quyền lực cốt lõi là Quận ủy và Ủy ban nhân dân cách mạng quận Càng Long được thành lập với cơ cấu nhân sự chủ chốt như sau:

Chức Vụ	Họ và Tên	Vai Trò Chính
Bí thư Quận ủy	Huỳnh Văn Ngò	Lãnh đạo cao nhất về mặt chính trị, định hướng cho toàn bộ hoạt động của quận.
Phó Bí thư Quận ủy	Nguyễn Kim Tiền	Hỗ trợ công tác của Bí thư, tham gia chỉ đạo chung của Quận ủy.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân cách mạng	Nguyễn Kim Tiền	Đứng đầu chính quyền hành chính, tổ chức và điều hành các hoạt động dân sự.
Ủy viên Chính trị (UBND)	Huỳnh Văn Ngò	Phụ trách công tác tư tưởng, củng cố tinh thần và ý chí cách mạng trong chính quyền.
Ủy viên Quân sự (UBND)	Bùi Văn Nguy	Chịu trách nhiệm xây dựng, tổ chức và chỉ huy các lực lượng vũ trang.
Ủy viên Thư ký (UBND)	Nguyễn Ngọc Cho	Phụ trách công tác hành chính, thư ký của chính quyền nhân dân.

1.2. Huỳnh Văn Ngò: Bí Thư và Nhà Chính Trị Nòng CốtTrong giai đoạn đầu, đồng chí Huỳnh Văn Ngò nổi lên với vai trò là hạt nhân chính trị, định hướng tư tưởng cho toàn bộ phong trào:• Bí thư Quận ủy: Với cương vị lãnh đạo cao nhất của Đảng bộ, ông chịu trách nhiệm vạch ra đường lối, phương hướng chính trị, đảm bảo sự lãnh đạo thống nhất của Đảng đối với chính quyền và các đoàn thể.• Ủy viên Chính trị: Trong Ủy ban nhân dân, ông có nhiệm vụ củng cố tư tưởng cách mạng, đảm bảo bộ máy chính quyền mới hoạt động đúng với mục tiêu và lý tưởng đã đề ra.• Tuyên bố 10 chính sách Việt Minh: Hành động này không chỉ công khai hóa đường lối của chính quyền mới mà còn được hiện thực hóa bằng những hành động cách mạng cụ thể. Chính sách thứ sáu về "Chia lại ruộng công" được thực thi ngay bằng việc "mở kho lúa của các địa chủ cường hào chia cho dân". Chính sách thứ chín về "chống nạn mù chữ" đã biến thành một phong trào sôi nổi, nơi "ban đêm đèn đóm thắp sáng như sao lấp lánh; tiếng a, b, i, tờ rộn rã thôn xóm", tạo dựng niềm tin vững chắc trong nhân dân.1.3. Nguyễn Kim Tiền: Chủ Tịch Chính Quyền Nhân DânĐồng chí Nguyễn Kim Tiền đảm nhận vai trò kép, vừa là Phó Bí thư Quận ủy, vừa là Chủ tịch đầu tiên của Ủy ban nhân dân cách mạng quận. Đóng góp chính của ông là người đứng đầu, trực tiếp tổ chức, xây dựng và điều hành bộ máy hành chính dân sự đầu tiên của Càng Long, biến các chủ trương của Đảng thành hiện thực trong đời sống xã hội.1.4. Bùi Văn Nguy (Cò Nguy): Chỉ Huy Lực Lượng Vũ TrangGiữ vai trò Ủy viên quân sự và Chỉ huy Cộng hòa vệ binh quận, đồng chí Bùi Văn Nguy là người chịu trách nhiệm chính trong việc xây dựng lực lượng vũ trang. Ông đã tập hợp và tổ chức những đội quân đầu tiên, làm nòng cốt cho nhiệm vụ bảo vệ chính quyền. Thử thách của ông vô cùng to lớn khi vũ khí ban đầu chỉ có "vài khẩu súng mút, súng Inđô... còn lại là giáo mác, tầm vông, dao găm, ná lãi...", phản ánh tinh thần tự lực tự cường và ý chí chiến đấu quật khởi của lực lượng vũ trang non trẻ.Sự thành công của chính quyền non trẻ không chỉ dựa vào bộ máy lãnh đạo mà còn phụ thuộc sâu sắc vào khả năng huy động sức mạnh của toàn dân, được dẫn dắt bởi các nhà lãnh đạo đoàn thể quần chúng.--------------------------------------------------------------------------------2. Lãnh Đạo Các Tổ Chức Quần Chúng: Tập Hợp Sức Mạnh Toàn DânThành công của cách mạng không chỉ đến từ các cơ quan chính quyền mà còn dựa vào việc tập hợp, huy động và phát huy sức mạnh của mọi tầng lớp nhân dân thông qua các tổ chức, hội đoàn yêu nước.2.1. Lãnh đạo các Mặt trận và Hội đoàn• Nguyễn Văn Chốn (Chủ nhiệm Mặt trận Việt Minh quận): Ông giữ vai trò then chốt trong việc đoàn kết tất cả các giai cấp, tầng lớp nhân dân, các tôn giáo và dân tộc dưới ngọn cờ chung của Việt Minh. Ông đã góp phần tạo ra một khối đại đoàn kết toàn dân rộng rãi để bảo vệ và xây dựng chế độ mới.• Nguyễn Thị Trinh, Đặng Thị Đê và Nguyễn Thị Ráo (Hội trưởng Phụ nữ Cứu quốc): Ban đầu, phong trào phụ nữ do bà Nguyễn Thị Trinh và Đặng Thị Đê lãnh đạo, sau đó bà Nguyễn Thị Ráo kế nhiệm. Các bà có công lớn trong việc vận động, tập hợp chị em tham gia kháng chiến, đặc biệt nổi bật trong công tác hậu cần, nuôi quân, chăm sóc thương binh và xây dựng đời sống mới.• Lâm Quang Khương và Trần Văn Mưu (Lãnh đạo Thanh niên): Ban đầu, tổ chức Thanh niên Tiền phong do đồng chí Lâm Quang Khương làm thủ lĩnh đã đóng vai trò nòng cốt. Sau đó, lực lượng này hòa nhập vào tổ chức Thanh niên Cứu quốc do đồng chí Trần Văn Mưu làm Đoàn trưởng, tiếp tục tập hợp và phát huy tinh thần xung kích, nhiệt huyết của tuổi trẻ trong các hoạt động quân sự, tuyên truyền văn hóa và xây dựng xã hội mới.Khi thực dân Pháp quay trở lại, cuộc kháng chiến bước vào giai đoạn quyết liệt hơn, đòi hỏi bộ máy lãnh đạo phải được củng cố và thay đổi để thích ứng với tình hình chiến sự mới.--------------------------------------------------------------------------------3. Ban Lãnh Đạo trong Giai Đoạn Củng Cố và Kháng Chiến (1946-1950)Sau khi lực lượng kháng chiến phải tạm rút lui về miền Tây rồi trở về tái lập căn cứ tại Nhị Long, việc củng cố lại bộ máy lãnh đạo để đối phó với kẻ thù và xây dựng lại phong trào là nhiệm vụ cấp bách hàng đầu.3.1. Sự Chuyển Giao và Tái Lập Lãnh ĐạoGiai đoạn đầu năm 1946 đầy khó khăn đã chứng kiến sự thay đổi và kiện toàn nhân sự quan trọng. Đến tháng 6 năm 1946, khi lực lượng chính từ Cà Mau trở về, Hội nghị cán bộ quận đã củng cố lại ban lãnh đạo để phù hợp với tình hình mới:• Nguyễn Văn Đại: Với cương vị Bí thư Quận ủy lâm thời (thành lập tháng 1-1946), ông có vai trò quan trọng trong việc duy trì "mạch máu" hoạt động của Đảng bộ trong thời kỳ khó khăn nhất khi lực lượng chính phải tạm rút lui.• Nguyễn Tài Tốt: Là người được cử ở lại bám trụ với nhân dân, ông đã giữ vững mối liên lạc cho phong trào. Với uy tín và sự kiên định đó, ông được bầu làm Bí thư Quận ủy chính thức vào tháng 6-1946, đóng vai trò then chốt trong việc phục hồi và phát triển lại phong trào kháng chiến.• Giáo Thiệt: Được cử làm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến kiêm Hành chính, ông có vai trò thống nhất hai bộ máy lãnh đạo, đảm bảo sự chỉ đạo xuyên suốt, vừa tổ chức kháng chiến chống địch, vừa quản lý các mặt đời sống của nhân dân trong vùng giải phóng. Trong cơ cấu mới này, hai đồng chí Huỳnh Văn Ngò và Bùi Văn Nguy tiếp tục đảm nhận các vai trò trọng yếu là Ủy viên chính trị và Ủy viên quân sự, thể hiện sự liên tục và vai trò không thể thiếu của họ.3.2. Huỳnh Văn Ngò và Bùi Văn Nguy: Vai Trò Lãnh Đạo Toàn DiệnTrong giai đoạn kháng chiến ác liệt, vai trò của hai nhà lãnh đạo tiên phong càng được khẳng định và mở rộng một cách toàn diện:1. Huỳnh Văn Ngò: Ông tiếp tục giữ những vai trò trọng yếu, thể hiện sự lãnh đạo trung tâm và bao quát trên nhiều lĩnh vực từ chính trị, quân sự đến kinh tế: Bí thư Huyện ủy, Chính trị viên Huyện đội bộ và đặc biệt là Chủ tịch Hội đồng tạm cấp ruộng đất. Với vai trò này, ông trực tiếp chỉ đạo thực hiện chính sách kinh tế then chốt của cách mạng—tạm cấp ruộng đất cho dân cày—qua đó củng cố lòng tin của nông dân và biến đường lối của Đảng thành hiện thực, gắn liền quyền lợi của người dân với sự tồn vong của cuộc kháng chiến.2. Bùi Văn Nguy: Từ vị trí chỉ huy lực lượng ban đầu, ông đã phát triển thành người đứng đầu toàn bộ hệ thống quân sự địa phương với vai trò Huyện đội trưởng Huyện đội bộ dân quân. Ông đã xây dựng thành công một hệ thống chỉ huy toàn diện "từ Huyện đội bộ đến các Xã đội bộ dân quân", tổ chức và phát triển lực lượng dân quân du kích toàn huyện, xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân vững chắc.3.3. Lãnh Đạo Công Tác Đoàn Kết Dân TộcĐể phá vỡ âm mưu chia rẽ dân tộc của thực dân Pháp, việc thành lập Trung đội liên quân Miên - Việt là một bước đi chiến lược, được dẫn dắt bởi các chỉ huy sau:

Nhân Vật	Vai Trò
Keo Sarây (Phạm Lô)	Chỉ huy trưởng
Huỳnh Bửu Kính	Chỉ huy phó
Thạch Thiện Chí (Thạch Sửu)	Chính trị viên

Sự ra đời của đơn vị này dưới sự lãnh đạo của các ông đã thể hiện chính sách đại đoàn kết đúng đắn, thắt chặt tình quân dân giữa người Việt và người Khmer, làm thất bại âm mưu chia rẽ thâm độc của kẻ thù.--------------------------------------------------------------------------------4. Tổng kết: Di Sản Của Các Nhà Lãnh ĐạoGiai đoạn 1945-1950 là một chặng đường đầy thử thách của cách mạng Càng Long. Chính nhờ sự lãnh đạo tài tình, sự phân công hợp lý và sự hy sinh quên mình của các nhà lãnh đạo qua từng thời kỳ—từ những người đặt nền móng chính quyền, những người tập hợp quần chúng, đến những người chèo lái cuộc kháng chiến—mà phong trào đã vượt qua muôn vàn khó khăn. Họ không chỉ dẫn dắt nhân dân giành thắng lợi quân sự mà còn xây dựng được một hậu phương vững chắc về mọi mặt, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của dân tộc