Cách đánh và hệ thống công sự góp phần xoay chuyển tình thế

Hệ thống công sự phòng thủ vững chắc do Thiếu tướng Hoàng Đan chỉ đạo xây dựng ở Vị Xuyên được tổ chức một cách khoa học và tỉ mỉ, phát huy tối đa lợi thế địa hình hiểm trở và hạn chế tối đa thương vong cho bộ đội.

Nguyên tắc chung của hệ thống công sự này là bám sát địa hình, tận dụng tối đa các yếu tố tự nhiên như núi đá, hang động, khe suối để tạo thành các điểm tựa vững chắc.

Tướng Hoàng Đan với chiến sĩ tại Mặt trận Vị Xuyên (Ảnh tư liệu)

Tiếp đó, hệ thống này bảo đảm sự liên hoàn, các công sự được xây dựng liên kết chặt chẽ với nhau, tạo thành một hệ thống phòng thủ liên hoàn, hỗ trợ lẫn nhau, bảo đảm khả năng cơ động, di chuyển lực lượng giữa các công sự một cách nhanh chóng và an toàn.

Công sự được ngụy trang kín đáo, kỹ lưỡng, khó bị phát hiện từ trên không và từ xa. Công sự được xây dựng đủ kiên cố để chịu được pháo kích của địch.

Hệ thống hầm hào được đào sâu vào lòng đất, có nhiều lớp bảo vệ để chống pháo kích. Hào giao thông kết nối các hầm, tạo thành mạng lưới liên lạc và di chuyển an toàn. Hầm có nhiều ngách để trú ẩn, chứa lương thực, đạn dược và cứu thương.

Lô cốt, ụ súng được xây dựng bằng đá hộc, bê tông hoặc bao cát, có lỗ châu mai để bắn ra ngoài. Lô cốt được bố trí ở những vị trí quan trọng, có thể khống chế các hướng tấn công của địch. Ụ súng có thể di động hoặc cố định, tùy theo yêu cầu chiến thuật.

Cấu trúc núi đá tại Vị Xuyên có nhiều hang động, khe đá tự nhiên, bộ đội ta được lệnh tận dụng các hang động tự nhiên để làm nơi trú ẩn, chứa đồ và bố trí lực lượng. Cửa hang được ngụy trang kín đáo, có hệ thống thông gió và thoát nước.

Bãi mìn được gài dày đặc ở những hướng tấn công trọng yếu của địch. Hàng rào dây thép gai được giăng trước công sự để ngăn chặn và làm chậm bước tiến của địch.

Tổ chức phòng thủ nhiều lớp, từ xa đến gần, từ ngoài vào trong. Bố trí hỏa lực mạnh ở những vị trí trọng yếu, có thể chi viện cho nhau khi cần thiết. Có lực lượng dự bị hùng hậu, sẵn sàng ứng cứu khi bị tấn công.

Nhờ hệ thống công sự phòng thủ vững chắc này, bộ đội ta đã giảm thiểu được thương vong và từng bước đẩy lùi quân Trung Quốc. Đây là một trong những yếu tố quan trọng giúp ta giữ vững được Vị Xuyên trong suốt cuộc chiến.

Việc tổ chức các đội nhỏ, đánh bất ngờ (thường gọi là "đánh du kích") mà Thiếu tướng Hoàng Đan áp dụng ở Vị Xuyên mang lại nhiều hiệu quả quan trọng, giúp thay đổi cục diện chiến trường và giảm thiểu thương vong cho bộ đội ta.

Cách đánh du kích, phân đội nhỏ gây bất ngờ, làm rối loạn đội hình địch: Các đội nhỏ, cơ động cao, bí mật tiếp cận và tấn công bất ngờ vào các vị trí của địch, khiến chúng không kịp trở tay, gây rối loạn đội hình và làm giảm khả năng phòng thủ. Mặc dù mỗi trận đánh có thể không lớn, nhưng các cuộc tấn công liên tục, thường xuyên của các đội nhỏ đã dần dần tiêu hao sinh lực địch, làm suy yếu sức chiến đấu của chúng. Các cuộc tấn công du kích đã phá vỡ thế trận tấn công của địch, buộc chúng phải co cụm phòng thủ, không thể triển khai các đợt tấn công lớn. Sự xuất hiện bất ngờ và khó đoán của các đội du kích đã gây tâm lý hoang mang, lo sợ cho binh lính địch, làm giảm ý chí chiến đấu của chúng.

Về phía bộ đội ta, do đánh theo lối du kích, lực lượng nhỏ, cơ động, nên ta tránh được các cuộc đối đầu trực diện với lực lượng lớn của địch, không cho địch phát huy sức mạnh của hỏa lực pháo, giảm thiểu thương vong và bảo toàn được lực lượng.

Lối đánh du kích rất phù hợp với địa hình hiểm trở ở Vị Xuyên, tận dụng được các yếu tố tự nhiên để ẩn nấp, di chuyển và tấn công. Lối đánh này đòi hỏi bộ đội phải chủ động, sáng tạo, linh hoạt trong từng tình huống, phát huy được tinh thần dũng cảm, mưu trí. Các phân đội nhỏ thường xuyên tổ chức các cuộc tập kích vào ban đêm, lợi dụng địa hình hiểm trở để tiếp cận và tiêu diệt các chốt điểm của địch. Các đội bắn tỉa được bố trí ở những vị trí hiểm yếu, bắn vào các mục tiêu quan trọng của địch, gây khó khăn cho chúng trong việc chỉ huy, liên lạc và tiếp tế. Các đội công binh bí mật gài mìn, đặt bẫy trên các tuyến đường hành quân của địch, gây thương vong và làm chậm bước tiến của chúng.

Những thay đổi về lối đánh mà Thiếu tướng Hoàng Đan thực hiện ở Vị Xuyên đã có ảnh hưởng rất lớn đến tỷ lệ thương vong của bộ đội ta, giúp giảm thiểu đáng kể so với trước đó. Việc giảm thiểu thương vong cũng góp phần nâng cao tinh thần chiến đấu của bộ đội.

Trong thực tế, lối đánh du kích được Thiếu tướng Hoàng Đan chỉ đạo áp dụng ở Vị Xuyên một cách linh hoạt và sáng tạo, tùy theo địa hình, thời gian và tình huống cụ thể. Các đội thường có quy mô nhỏ, từ cấp tiểu đội (khoảng 10 người) đến trung đội (khoảng 30 người). Trang bị gọn nhẹ, chủ yếu là súng trường, trung liên, lựu đạn và một số vũ khí đặc biệt như súng chống tăng B40, B41. Các đội này tiến hành tập kích, phục kích, quấy rối, tiêu hao sinh lực địch; phá hoại đường sá, cầu cống, kho tàng; trinh sát, nắm tình hình địch. Bộ đội thường lợi dụng đêm tối, sương mù, thời tiết xấu để hoạt động, tránh bị địch phát hiện. Chọn những nơi hiểm yếu, có địa hình phức tạp, nhiều hang động, rừng rậm để ẩn nấp, di chuyển và tấn công.

Bộ đội ta thường bất ngờ tấn công vào các vị trí đóng quân, chốt điểm, trạm gác của địch, tiêu diệt hoặc gây thương vong cho chúng rồi nhanh chóng rút lui. Tổ chức phục kích trên các tuyến đường hành quân, tiếp tế của địch, tiêu diệt quân địch và phá hủy phương tiện. Bố trí các xạ thủ bắn tỉa ở những vị trí bí mật, bắn vào các mục tiêu quan trọng của địch như chỉ huy, lính thông tin, pháo thủ. Bí mật gài mìn, đặt bẫy trên các tuyến đường, khu vực địch thường xuyên qua lại, gây thương vong và làm chậm bước tiến của chúng.

Nhờ áp dụng một cách sáng tạo và linh hoạt lối đánh du kích, bộ đội ta đã gây cho quân Trung Quốc nhiều khó khăn, thiệt hại, góp phần quan trọng vào việc giữ vững Vị Xuyên cho đến khi quan hệ giữa hai nước được cải thiện năm 1989.