cách mạng tháng 8

I. Hoàn cảnh lịch sử và thời cơ cách mạng

Bối cảnh quốc tế:

Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn cuối. Đầu tháng 8/1945, Hồng quân Liên Xô tiêu tan đạo quân Quan Đông của phát xít Nhật ở Trung Quốc.

Ngày 15/8/1945, phát xít Nhật chính thức đầu hàng Đồng minh không điều kiện.

Bối cảnh trong nước:

Quân Nhật ở Đông Dương hoang mang đến cực điểm, tê liệt toàn bộ hệ thống chỉ huy. Chính phủ bù nhìn tay sai Trần Trọng Kim tê liệt, hoảng loạn.

Lực lượng cách mạng trong Việt Minh đã được chuẩn bị chu đáo suốt 15 năm qua các phong trào cách mạng (1930 - 1931, 1936 - 1939, 1939 - 1945), sẵn sàng chờ lệnh tổng khởi nghĩa.

Thời cơ "ngàn năm có một": Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận định đây là thời điểm ngàn năm có một, kẻ thù chính cũ đã gục ngã, kẻ thù mới chưa kịp tràn vào, nhân dân sục sôi chờ ngày vùng lên. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời hiệu triệu: "Dù hy sinh tới đâu, dù đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập!"

II. Diễn biến của Tổng khởi nghĩa (Tháng 8/1945)

Đại hội Quốc dân Tân Trào (16 - 17/8/1945):

Tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa của Đảng.

Quyết định thành lập Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam (tức Chính phủ lâm thời do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch).

Lấy cờ đỏ sao vàng làm quốc kỳ, bài Tiến quân ca làm quốc ca.

Cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở các địa phương:

Phong trào diễn ra nhanh chóng, quyết liệt, kết hợp chặt chẽ giữa lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang.

Ba trung tâm lớn giành chính quyền sớm:

Hà Nội: Ngày 19/8/1945, hàng vạn nhân dân biểu tình tuần hành biến thành cuộc khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi ở Thủ đô.

Huế: Ngày 23/8/1945, nhân dân Thừa Thiên - Huế biểu tình áp đảo, buộc vua Bảo Đại phải thoái vị (ngày 30/8), chấm dứt triều đại phong kiến cuối cùng ở Việt Nam.

Sài Gòn: Ngày 25/8/1945, nhân dân Sài Gòn - Chợ Lớn và các tỉnh Nam Bộ vùng lên giành chính quyền thành công rực rỡ.

Thắng lợi toàn quốc: Chỉ trong vòng chưa đầy nửa tháng (từ 14 đến 28/8/1945), cuộc Tổng khởi nghĩa đã giành thắng lợi hoàn toàn trên phạm vi cả nước, chính quyền về tay nhân dân.

III. Sự kiện lập nước và Tuyên ngôn Độc lập (2/9/1945)

Sự ra đời của nước Việt Nam mới: Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), trước hàng vạn đồng bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn Độc lập.

Nội dung cốt lõi của Tuyên ngôn:

Khẳng định quyền tự do, bình đẳng, quyền độc lập của các dân tộc trên thế giới ("Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra có quyền bình đẳng...").

Tố cáo tội ác man rợ của thực dân Pháp và phát xít Nhật.

Long trọng tuyên bố trước toàn thế giới: "Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thực đã thành một nước tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy."

IV. Nguyên nhân thắng lợi và Ý nghĩa lịch sử

Nguyên nhân thắng lợi:

Sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt, linh hoạt của Đảng Cộng sản Đông Dương và Chủ tịch Hồ Chí Minh với đường lối cách mạng giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc.

Truyền thống yêu nước nồng nàn, tinh thần đoàn kết triệu người như một của toàn thể nhân dân Việt Nam.

Hoàn cảnh quốc tế thuận lợi (phát xít Nhật đầu hàng).

Ý nghĩa lịch sử:

Đối với trong nước: Lật đổ ách thống trị hơn 80 năm của thực dân Pháp và phát xít Nhật, xóa bỏ chế độ phong kiến ngụy quyền, đưa nhân dân ta từ thân phận nô lệ lên làm chủ đất nước. Khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên mới: Kỷ nguyên độc lập, tự do gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Đối với quốc tế: Là một đòn giáng mạnh vào hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc, cổ vũ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của các nước thuộc địa và phụ thuộc trên toàn thế giới