Cái chết của Hai Bà Trưng – Giữa chính sử và truyền thuyết

Sau khi quân Mã Viện tiến sang đàn áp, lực lượng của Hai Bà Trưng dần thất thế. Đến năm 43, chính quyền Trưng Vương chấm dứt. Tuy nhiên, câu chuyện về những ngày cuối đời của Hai Bà lại được ghi chép và lưu truyền theo nhiều cách khác nhau. 

Trong truyền thống dân gian Việt Nam, câu chuyện quen thuộc nhất kể rằng khi không thể tiếp tục chống lại quân Hán, Hai Bà đã gieo mình xuống sông Hát để giữ trọn khí tiết. Hình ảnh ấy được lưu truyền qua nhiều đời và trở thành biểu tượng về tinh thần thà hy sinh chứ không chịu khuất phục.

Tuy nhiên, một số sử liệu cổ của Trung Quốc lại ghi Hai Bà bị quân Mã Viện đánh bại và bị giết. Vì có sự khác biệt giữa các nguồn, khi viết về lịch sử cần phân biệt rõ: việc Hai Bà thất bại vào năm 43 là sự kiện lịch sử; còn chi tiết Hai Bà gieo mình xuống sông Hát thuộc truyền thống và truyền thuyết được người Việt lưu giữ.

Dù kết cục cụ thể được ghi lại khác nhau, điều không thay đổi là Hai Bà đã chiến đấu đến những ngày cuối cùng vì nền tự chủ. Chính tinh thần ấy khiến sự hy sinh của Hai Bà trở thành một phần thiêng liêng trong ký ức dân tộc.