Cái Chợ Nhỏ Không Còn Phải Họp Sớm Như Trước

Tựa đề: Cái Chợ Nhỏ Không Còn Phải Họp Sớm Như Trước

Năm 1969, ở giữa làng có một cái chợ nhỏ họp trên khoảng đất trống cạnh cây đa. Chợ chỉ mở vài giờ mỗi sáng, nhưng từ rất sớm, người ta đã mang hàng ra, trải chiếu, bày thúng, bày mẹt.

Tiếng gọi nhau, tiếng trả giá, tiếng cười nói lẫn trong mùi rau, mùi cá, mùi đất ẩm.

Ông Năm Chợ là người đến sớm nhất.

Ông không bán nhiều.

Nhưng luôn có mặt từ khi trời còn mờ sương.

Ông nói:
“Chợ mà vắng người mở thì cũng không còn là chợ.”

Năm 1970, chiến tranh khiến chợ có những ngày họp thưa hơn. Có hôm chỉ vài người bán, vài người mua, nhưng vẫn cố họp.

Không ai muốn bỏ.

Năm 1971, có một buổi chợ tan sớm vì mưa lớn. Người ta vội thu hàng, chạy về.

Ông Năm vẫn ngồi lại một lúc dưới mái lá tạm.

Con trai ông hỏi:

“Tan chợ rồi còn ngồi làm gì?”

Ông đáp:

“Chợ tan, nhưng người còn thì chợ vẫn chưa hết.”

Năm 1972, có những buổi sáng chợ chỉ còn tiếng người nói nhỏ. Hàng hóa ít đi, nhưng thói quen vẫn còn.

Ông Năm vẫn dọn chỗ cũ.

Năm 1973, có người nói:

“Giờ có cửa hàng rồi, chợ này chắc bỏ thôi.”

Ông lắc đầu:

“Cửa hàng bán đồ. Chợ bán cả chuyện người.”

Năm 1974, chợ được quy hoạch lại một chút, gọn hơn, sạch hơn, nhưng vẫn giữ cách họp cũ.

Ông Năm vẫn đến sớm như trước.

Năm 1975, chiến tranh kết thúc.

Chợ bắt đầu đông hơn, hàng hóa nhiều hơn, người qua lại tấp nập hơn.

Một buổi sáng, con trai ông trở về.

Anh đứng giữa chợ:

“Giờ đông vậy rồi, còn cần đến sớm làm gì nữa ba?”

Ông Năm ngồi xuống chiếu cũ, nhìn quanh.

“Cần chứ.”

“Cần gì nữa?”

Ông nói:

“Để nhớ là đã từng có những năm… một cái chợ nhỏ cũng đủ làm cả làng thức dậy từ rất sớm, không phải chỉ để mua bán, mà để gặp nhau, hỏi nhau sống sao, và biết rằng mình vẫn còn chung một nhịp sinh hoạt giữa những ngày không dễ dàng.”

Anh im lặng.

Tiếng chợ buổi sớm vẫn rộn ràng.

Không còn thiếu thốn như trước.

Nhưng vẫn giữ lại hơi người của những ngày cũ.

Vì có những cái chợ không chỉ để trao đổi hàng hóa,

mà để giữ lại nhịp sống cộng đồng—nơi con người đã từng dựa vào nhau để đi qua những ngày khó khăn, và rồi vẫn giữ thói quen gặp nhau, dù cuộc sống đã đủ đầy hơn rất nhiều.