Cải nam trang nhập ngũ
Câu chuyện về Mẹ VNAH Trần Thị Quang Mẫn là một trong số hàng trăm câu chuyện cảm động về cuộc đời của những Mẹ VNAH ở Nam Bộ được giới thiệu với người xem tại triễn lãm. Mẹ Trần Thị Quang Mẫn tên thật là Trần Thị Sáu, sinh năm 1926, trong một gia đình trung nông ở xã Vĩnh Thạnh, huyện Giồng Riềng, tỉnh Rạch Giá. Để được nhập ngũ, từ một cô gái xinh đẹp, da trắng, tóc dài, mẹ đã đổi tên thành Trần Quang Mẫn, cắt tóc ngắn, phơi nắng cho sạm da, tập đi lại khệnh khạng, gào thét cho vỡ giọng để giả trai cho thật giống. Do đó, suốt 5 năm hoạt động trong Đại đội 70 (sau là Trung đoàn 124 Quân khu 9), “anh” Mẫn nổi tiếng mưu trí, gan dạ trong chiến đấu vẫn không hề bị phát hiện. Trước khi giả trai đi bộ đội, gia đình có hứa gả Mẫn cho một người tên Nguyễn Văn Bé, hai người đã qua lại thăm nhau vài lần. Từ ngày Mẫn cải trang thành nam nhân đi theo kháng chiến, anh Bé cũng đi bộ đội. Tình cờ hai người gặp lại nhau trên chiến trường và sự việc giả trai của Mẫn bị bại lộ. Tới lúc này cả trung đoàn mới ngã ngửa vì suốt 5 năm qua không ai để ý và phát hiện ra chuyện này. Khi biết rõ ngọn ngành, đơn vị đứng ra tổ chức đám cưới cho hai người. Sinh con được vài tháng, mẹ Mẫn được tin chồng hy sinh. Sau nỗi đau mất chồng, sáu tháng sau, mẹ gửi con trai cho ông bà ngoại, trở về đơn vị tiếp tục chiến đấu. Thời gian trôi qua, nỗi đau đớn, bất hạnh một lần nữa lại ập xuống khi người con trai duy nhất của mẹ là anh Nguyễn Quốc Hưng đã anh dũng hy sinh khi vừa tròn 15 tuổi, trong trận càn ở Bưng Đế – Gò Quao, Kiên Giang.
Tháng 12.1994, mẹ Trần Thị Quang Mẫn được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ VNAH, vì có chồng và con trai duy nhất hy sinh. Hiện nay, mẹ Mẫn đang sống cùng gia đình con gái nuôi là Ngọc Hân tại quận Tân Phú, TP.Hồ Chí Minh. Chuyện nhận con gái nuôi Ngọc Hân của mẹ Mẫn cũng là một trong hàng triệu câu chuyện về nỗi đau chiến tranh. Đó là vào năm 1974, trong một lần máy bay địch ném bom oanh tạc nơi đóng quân, toàn Tiểu đoàn 20 thuộc Cục Chính trị Quân khu 9 (lúc đó mẹ Mẫn làm Tiểu đoàn trưởng) phải xuống hầm trú ẩn. Ngớt tiếng bom, mẹ Mẫn lên khỏi hầm thì phát hiện gần đó có một thiếu phụ mang thai đã chết, nhưng thai nhi trong bụng vẫn còn cựa quậy. Mẹ Mẫn liền dùng dao găm rạch bụng người mẹ và cứu ra được một bé gái. Cô bé sau đó được đặt tên là Ngọc Hân và trở thành con gái của mẹ Mẫn, là nguồn an ủi của mẹ cho đến hôm nay.
