Cấm Dơi 1972 – Một lời hứa với lịch sử
Trong suốt 30 năm khói lửa của hai cuộc chiến tranh vệ quốc, mặt trận Quân khu 5 luôn được xem là một trong những chiến trường khốc liệt nhất. Đây là khu vực địa đầu, tiếp giáp trực tiếp với miền Bắc của chính quyền Việt Nam Cộng Hòa, giữ vị trí then chốt về cả quân sự lẫn chiến lược. Chính vì vậy, từ thực dân Pháp trước đây cho tới Mỹ và Việt Nam Cộng Hòa sau này, kẻ thù luôn bố trí tại đây những đơn vị tinh nhuệ và hỏa lực mạnh nhất.
Về phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Quân khu 5 lại càng có ý nghĩa sống còn. Đây là cầu nối hậu cần chiến lược, là tuyến trung chuyển lực lượng, vũ khí từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam. Một chiến địa ác liệt như vậy đòi hỏi phải có những người chỉ huy xuất sắc, những vị tướng can trường và bản lĩnh, đủ trí tuệ và gan dạ để giữ vững thế trận trong hoàn cảnh ngặt nghèo nhất.
Năm 1972 – Khi Cấm Dơi trở thành mục tiêu quyết định
Bước sang năm 1972, dẫu không tham gia trực tiếp vào cuộc huyết đấu tại Quảng Trị trứ danh. Thế nhưng, với nhiệm vụ chia lửa cho thành cổ, giúp đỡ phần nào cho các đơn vị quân giải phóng đang tử chiến ở Quảng Trị và khiến vùng sau lưng địch thối loạn, hàng loạt các trận đánh được Khu Năm nói chung và Thượng Tướng Nguyễn Chơn chỉ đạo nói riêng đã giành nhiều thắng lợi quan trọng.Trong những trận đánh kể trên, trận Cấm Dơi là một điển hình mẫu mực của Phương châm đánh nhanh diệt gọn của ông.
Bộ Tư lệnh Quân khu 5 quyết tâm bằng mọi giá phải tiêu diệt cụm cứ điểm Cấm Dơi. Một sở chỉ huy tiền phương được thành lập gấp rút, do các Phó Tư lệnh Nguyễn Chánh và Nam Khánh phụ trách. Sư đoàn 711, do Sư đoàn trưởng Hoàng Anh Tuấn trực tiếp chỉ huy, được giao nhiệm vụ tiến công chủ lực. Bên cạnh đó là lực lượng du kích các vùng ven giải phóng, rừng núi Tây Quảng Nam – Quảng Đà và hàng nghìn dân công hỏa tuyến với khẩu hiệu quen thuộc:
“Hàng nghỉ – người không nghỉ.”
Tưởng như với sự chuẩn bị chu đáo ấy, thắng lợi sẽ đến nhanh chóng. Nhưng thực tế chiến trường lại khắc nghiệt hơn rất nhiều.
30 ngày giằng co và thế trận bất lợi
Sau 30 ngày đêm chiến đấu và hy sinh, quân giải phóng chỉ mới bóc được một lớp vỏ ngoài của Việt Nam Cộng Hòa. Tổn thất lực lượng, tốn kém vũ khí, tinh thần bộ đội bắt đầu có dấu hiệu mệt mỏi. Sau khi bị đánh bất ngờ, Việt Nam Cộng Hòa bắt đầu củng cố công sự, lô cốt và điều thêm 4 sư đoàn tới xung quanh căn cứ Cấm Dơi.
lực lượng của Việt Nam Cộng Hòa đã tăng lên hơn gấp 2 lần trước đó. Họ bố trí 4 sư đoàn vòng ngoài, 3 sư đoàn vòng trong. Ngoài ra còn có 1 sư đoàn thiết giáp và các trận địa pháo tại núi Quế, cầu ông Triệu. Rồi có cả pháo tự hành 175 ly, loại pháo được mệnh danh là vua chiến trường. Máy bay từ sân bay Chu Lai, Đà Nẵng cũng sẵn sàng vào hỗ trợ.
Yếu tố bất ngờ để đánh Cấm Dơi của ta đã hết, cũng có nghĩa là quân giải phóng đang thực sự gặp khó khăn lớn.
Quyết định lịch sử: Nguyễn Chơn ra trận
Trước tình hình đó, Tư lệnh Chu Huy Mân đưa ra một quyết định mang tính bước ngoặt: thay đổi nhân sự chỉ huy. Tướng Nguyễn Chánh được rút về sở chỉ huy, Sư đoàn trưởng Hoàng Anh Tuấn cũng được điều về phía sau.Thay vào đó là cái tên đã từng gieo rắc nỗi khiếp sợ cho mọi đối thủ đã từng phải đối đầu với ông, đó là tướng Nguyễn Chơn. Một quyết định vô cùng bí mật mà ngay cả hàng ngũ quân giải phóng không nhiều người được biết.
Quyết định đột ngột không khỏi làm tướng Nguyễn Chơn băn khoăn bởi sư đoàn 711 quân tướng đều mới lạ cả. Tình hình chiến sự lúc này thì vô cùng khó khăn khi đối phương đã có cảnh giác cũng như quân số cao hơn. Nhưng quân lệnh như sơn phải chấp hành, Nguyễn Chơn tức tốc lên đường tới sở chỉ huy tiền phương ở núi Lớn.
Ở đây, Nguyễn Chơn được tư lệnh cho xem 2 bức điện của đồng chí Lê Duẩn và đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi ông Nam Công và tư lệnh Mai Hạnh - ông Chu Huy Mân. Trong điện chỉ thị quân khu 5 phải tập trung lực lượng đánh tiêu diệt căn cứ Cấm Dơi để chi viện cho chiến trường Quảng Trị. Nguyễn Chơn xem xong chưa kịp nói gì thì tư lệnh Chu Huy Mân đã nói tiếp:
Bằng mọi cách, anh chỉ huy sư đoàn 711 giải quyết mục tiêu, thực hiện nghiêm túc chỉ thị của anh Ba và anh Văn.
Nguyễn Trơn đáp:
cho tôi xin 7 ngày về sư đoàn 711 để nắm tình hình bộ đội và tình hình của địch rồi sẽ trình anh phương án cách đánh cụ thể.
7 ngày quyết định
7 ngày ấy, tướng Nguyễn Chơn gặp bộ đội, chỉ huy các trung đoàn, tiểu đoàn để xem tình hình như thế nào. Ông đi cùng trinh sát, thậm chí còn tự mình bò sát vào tận hàng rào kẽm gai của VNCH, đếm từng lô cốt, đánh dấu từng hầm ngầm, mục tiêu, hóa lực của địch rồi chỉ cho chiến sĩ của ta đặt từng khẩu súng B40, B41, DKZ bắn ra sao cho hiệu quả nhất. Ngay lập tức, các hoạt động của tướng Nguyễn Chơn đã sóc lại được tinh thần cho toàn đơn vị. Các tướng sĩ gần như đã lấy lại được toàn bộ tinh thần trước vị chủ tướng mới.
Đúng hẹn 7 ngày sau, tướng Nguyễn Chơn lên báo cáo tư lệnh tiền phương. Ông trình bày phương án và xin đánh tiêu diệt căn cứ Cấm Dơi. Tư lệnh Chu Huy Mân lắng nghe chăm chú, vui mừng lắm.Ông bắt tay tướng Nguyễn Chơn và nhất trí hoàn toàn phương án. Rồi bất ngờ ông hỏi:
Thời gian tiêu diệt cấm rơi là bao lâu?
Tướng Nguyễn Chơn nói ngay:
24 giờ.
Chu Huy Mân giật mình:
Cậu có chắc thắng không?”
Nguyễn Chơn đáp gọn:
Báo cáo anh, chắc thắng.”
Dù Quân ủy Trung ương vẫn nhắc rằng nếu không chắc thắng thì có thể dừng chiến dịch, nhưng cuối cùng, Tư lệnh Chu Huy Mân đặt trọn niềm tin vào vị hổ tướng ấy.
Cấm Dơi sụp đổ
Thực hiện phương châm “đánh nhanh, diệt gọn”, đến tối ngày 17 tháng 8 năm 1972, đơn vị du kích Xuân Lãnh được chia thành hai tổ làm nhiệm vụ dẫn đường cho bộ đội chủ lực tập kết vào các vị trí đã chuẩn bị sẵn quanh căn cứ Cấm Dơi. Ba tổ du kích Xuân Lãnh (tổ 17, 18 và 19) tổ chức áp sát trận địa, sẵn sàng hiệp đồng chiến đấu. Pháo binh được đưa lên các cao điểm bên ngoài, hình thành thế trận hỏa lực rất thuận lợi, phát huy tối đa tầm bắn và độ chính xác.
5 giờ sáng ngày 18 tháng 8 năm 1972, pháo hiệu của Sư đoàn 711 phát ra. Tiếng súng đồng loạt vang lên, mở màn trận tiến công. Các quả đạn B-12 địa phóng, pháo 130mm từ Hiệp Đức bắn chính xác vào trận địa pháo của quân Việt Nam Cộng Hòa. Cả bầu trời rực đỏ trong mưa pháo cối trút xuống căn cứ Cấm Dơi. Đạn phòng không 12,7mm bắn dày đặc như bão lửa.
Căn cứ Cấm Rơi rung chuyển dữ dội, hàng trăm khẩu pháo của quân giải phóng bắn cấp tập vào căn cứ Cấm Dơi, biến nơi đây thành một chảo lửa khổng lồ. Kho xăng, kho đạn và nhiều phương tiện cơ giới bị thiêu rụi. Cột vô tuyến đổ sập, hệ thống hầm ngầm bị đánh bật. Quân Việt Nam Cộng Hòa hoàn toàn bị động, không kịp trở tay, đội hình rối loạn và tháo chạy. Các mũi tiến công của quân giải phóng nhanh chóng vượt qua hệ thống rào cản, đánh chiếm từng lớp phòng ngự.
Dưới sự yểm trợ mạnh mẽ của pháo binh, bộ binh quân giải phóng dùng B-40, B-41 tiêu diệt các lô cốt và ổ đề kháng cuối cùng. Một lần nữa, phong cách hiệp đồng binh chủng, tốc chiến tốc thắng của tướng Nguyễn Chơn lại thể hiện sức mạnh và đội hiệu quả. Đến 15h ngày 19 tháng 8, lá cờ xanh đỏ sao vàng tung bay trên đỉnh đồi Cấm Dơi.
Dấu son lịch sử
Chiến thắng Cấm Dơi không chỉ là một thắng lợi quân sự, mà còn là minh chứng cho bản lĩnh, trí tuệ và ý chí thép của người lính Việt Nam – những con người dám hứa, dám làm và làm đến cùng vì Tổ quốc.
Ngày 30/12/2015, Thượng tướng Nguyễn Chơn, người cuối cùng của bộ tứ huyền thoại “Nhất Tấn, Nhì An, Tam Đan, Tứ Chơn”, qua đời ở tuổi 88. Ông đi xa, nhưng những trận đánh thần tốc, những quyết định táo bạo và huyền thoại mang tên Nguyễn Chơn sẽ mãi được lưu giữ trong sử sách Việt Nam.
