Cảm nhận của Ông Đào Văn Hộ tại chiến trường Thành cổ Quảng Trị.

Buổi chiều ở làng Trung Nghĩa, gió thổi qua cánh đồng Làng Cồn lúa vàng. Ông Đào Văn Hộ, 83 tuổi, ngồi trên chiếc chõng tre trước sân, đôi mắt mờ đục nhưng giọng ông vẫn sang sảng khi kể về những ngày tháng không bao giờ quên.

“Ngày ni 52 năm rồi, rứa mà mỗi lần nghe tiếng nước chảy, tui lại nhớ anh em dưới sông răng đâu mà đông đến rứa…”.

Ông Hộ là một trong số ít người sống sót trong đội hình vượt sông mùa hè đỏ lửa 1972. Ông kể lại:

“Hôm đó, tầm chừng 2 giờ sáng, trời tối đến mức đưa tay lên cũng không thấy ngón. Nước sông đỏ như máu, bùn dưới chân đặc quánh. Bọn tui lấy dây cột từng người, cứ ba người một nhóm để nếu một đứa bị nước cuốn còn có người kéo lại.”

Đến giữa sông, đạn pháo từ bờ bắc nã xuống như mưa. Một người lính trẻ đi phía trước ông – mới 18 tuổi – quay lại cười, rồi hô to:
“Anh Hộ, cố lên! Sắp tới bờ rồi!”

Đó là câu nói cuối cùng của cậu ấy. Một quả pháo rơi cách chỉ nửa mét. Khi khói tan, ông không còn thấy người lính trẻ đâu nữa.

“Chú biết không”, ông nói, giọng nghẹn lại, “có những người đi mà không có lấy một câu trăn trối. Rứa mà tất cả ai cũng cười trước lúc đi. Họ cười mà tui… run.”

Sau chiến tranh, ông Hộ trở lại bên dòng Thạch Hãn mỗi năm vào tháng 7. Ông thả từng bông hoa xuống nước rồi ngồi một mình hàng giờ liền. Và đó sẽ là kỷ niệm không bào giờ quên của ông.