Cẩm Thanh sáng mãi tên vàng trong lịch sử

Tháng 7 năm 1956, chính quyền Ngô Đình Diệm tuyên bố không thi hành Hiệp định Giơ-ne-vơ, không có tổng tuyển cử. Khi đã cơ bản thiết lập xong bộ máy ngụy quân, ngụy quyền từ trung ương xuống địa phương, địch tiến hành các chiến dịch “Tố Cộng” một cách quy mô, triệt để và tàn bạo và xem đó là “quốc sách”. TỉnhQuảng Nam được chúng chọn làm trọng điểm của trung phần, quận Điện Bàn là trọng điểm của Quảng Nam, nhà lao Hội An là nơi mở lớp “Tố Cộng” điển hình.

Thị xã Hội An lúc nầy vẫn gọi là Khu hành chính Cẩm Phô thuộc quận Điện Bàn nhưng được chia lại thành 9 xã mới: Cẩm Hải, Cẩm Hà, Cẩm An (gồm cả Cù Lao Chàm), Cẩm Châu, Cẩm Thanh, Cẩm Nam, Hội An (nội ô) và Xuyên Long. Trong đó, xã Cẩm Thanh bao gồm các làng ấp cũ: Thanh Nhứt, Thanh Nhì, Thanh Tam, Thanh Đông, Cồn Chài.

Địch truy nã những người của ta trong các “Hội đồng hương chính” trước đây, thanh trừng những đối tượng bị nghi là không trung thành và chống lại Diệm. Đến tháng 10 năm 1956 cải tổ “Hội đồng hương chính” thành Ủy ban hành chính, tháng 11 năm 1956 đổi thành Hội đồng xã có từ 3-5 ủy viên. Những phần tử bất mãn do vi phạm bị xử lý kỷ luật trong kháng chiến chống Pháp nay cam tâm phản bội được chính quyền Diệm ưu đãi và đặc dụng. Lớp tề cơ hội mấy năm qua còn nhờ xem thời cuộc nay lần lượt ngã về phía địch, chống lại nhân dân. Bọn địch lập ra “Phòng hoạt vụ” gồm những tên khét tiếng gian ác, trong đó có một số nguyên là cán bộ kháng chiến bị ta phải hồi trở thành những tên tay sai mẫn cán vô cùng nguy hiểm. Các “Ban tố Cộng” được thành lập đến tận xã, những đoàn “công dân vụ”, “bình trị” được tung về khắp từng khu phố, xóm thôn thực hiện “ba cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng làm) vừa tiến hành chiến tranh tâm lý, vừa theo dõi từng người, từng gia đình để phát hiện cơ sở và cán bộ ta.

Ngụy quyền các xã tiến hành phân loại quần chúng theo từng đối tượng và quan hệ chính trị. Loại A (công dân bất hợp pháp) gồm những người yêu nước, tán thành Hiệp định Giơ-ne-vơ, phần đông là những người từng tham gia hoặc ủng hộ cách mạng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Loại B (công dân bán hợp pháp) gồm những người có quan hệ thân thiết với loại A, thân nhân của những người đi tập kết. Loại C (công dân hợp pháp) gồm những người không bị nghi vấn về chính trị.