“Campuchia – nơi ký ức chưa từng ngủ”
Trong những ngày tìm hiểu về lịch sử đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, tôi có cơ hội được gặp gỡ và trò chuyện với bác Nguyễn Văn Sân sinh năm 1959 – một cựu chiến binh từng tham gia chiến đấu tại chiến trường Campuchia trong những năm Quân tình nguyện Việt Nam làm nhiệm vụ quốc tế giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi chế độ diệt chủng Khmer Đỏ năm 1979.
Bác Sân năm nay đã ngoài sáu mươi tuổi. Mái tóc đã điểm bạc theo thời gian nhưng giọng nói vẫn đầy cứng cỏi và ánh mắt luôn ánh lên niềm xúc động mỗi khi nhắc về những năm tháng chiến đấu nơi đất bạn. Trong câu chuyện kéo dài nhiều giờ đồng hồ, bác kể cho chúng tôi nghe về những ngày tháng gian khổ mà tiểu đoàn của bác từng trải qua giữa chiến trường Campuchia đầy khốc liệt. Với bác, đó là quãng thời gian không thể nào quên trong cuộc đời người lính.
Bác kể rằng đầu năm 1979, khi mới tròn hai mươi tuổi, bác cùng đơn vị hành quân sang Campuchia làm nhiệm vụ quốc tế. Những ngày đầu đặt chân đến đất nước xa lạ, mọi thứ đều vô cùng khó khăn. Khí hậu khắc nghiệt, thiếu thốn lương thực, bệnh sốt rét hoành hành khiến nhiều chiến sĩ suy kiệt. Điều khiến bộ đội vất vả hơn cả là rào cản ngôn ngữ. Không biết tiếng Campuchia nên trong sinh hoạt cũng như khi phối hợp chiến đấu, các chiến sĩ gặp rất nhiều trở ngại. Có những lúc cần hỏi đường, tìm nguồn nước hay liên lạc với người dân địa phương cũng phải dùng tay ra hiệu hoặc nhờ một người địa phương có biết chút tiếng Việt Nam đi cùng để dịch.
Tuy vậy, trong hoàn cảnh gian nan ấy, tình cảm của người dân Campuchia dành cho bộ đội Việt Nam đã trở thành nguồn động viên vô cùng lớn. Bác Sân xúc động kể rằng người dân nơi đây luôn hết lòng che chở, giúp đỡ bộ đội. Có gia đình sẵn sàng nhường cơm sẻ áo, dẫn đường qua những cánh rừng nguy hiểm hay bí mật báo tin về vị trí của tàn quân Khmer Đỏ. Dù cuộc sống của họ cũng vô cùng thiếu thốn nhưng họ vẫn coi những người lính Việt Nam như người thân trong gia đình.
Bác nhớ nhất là quãng thời gian tiểu đoàn của bác phải đóng quân gần một ngôi làng nhỏ nằm sâu trong rừng. Ban ngày đơn vị hành quân truy quét địch, ban đêm trở về dựng lán nghỉ tạm. Mùa mưa Campuchia kéo dài khiến đường sá lầy lội, việc vận chuyển lương thực và đạn dược vô cùng khó khăn. Có nhiều hôm bộ đội phải ăn cơm vắt với muối trắng suốt nhiều ngày liền. Không ít chiến sĩ bị sốt cao nhưng vẫn cố gắng bám đơn vị để tiếp tục chiến đấu.
Trong một trận truy quét lớn, đơn vị của bác bị phục kích giữa khu rừng rậm. Tiếng súng nổ vang khắp nơi. Do địa hình xa lạ và không thông thạo ngôn ngữ nên việc liên lạc với lực lượng hỗ trợ của bạn gặp nhiều khó khăn. Nhưng nhờ sự kiên trì, tinh thần đoàn kết của toàn tiểu đoàn cùng sự giúp sức kịp thời của quân đội và người dân Campuchia, đơn vị đã vượt qua nguy hiểm. Người dân địa phương đã bí mật dẫn đường để bộ đội thoát khỏi vòng vây và tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ.
Kể đến đây, giọng bác Sân chậm lại đầy xúc động. Bác nói rằng điều quý giá nhất mà bác nhận được sau chiến tranh không chỉ là chiến thắng mà còn là tình người giữa những năm tháng gian khó. Chính sự đồng lòng giữa bộ đội Việt Nam với quân đội và nhân dân Campuchia đã giúp các chiến sĩ vượt qua mọi thiếu thốn, hiểm nguy nơi chiến trường.
Sau nhiều năm làm nhiệm vụ quốc tế, bác Sân trở về quê hương, tiếp tục lao động và cống hiến cho gia đình, xã hội. Thế nhưng những ký ức về chiến trường Campuchia, về những người đồng đội từng kề vai sát cánh và về tình cảm chân thành của người dân nước bạn vẫn luôn in đậm trong tâm trí bác.
Ngồi lắng nghe câu chuyện của bác, tôi càng hiểu hơn giá trị của hòa bình hôm nay. Tôi cảm nhận được sự hy sinh thầm lặng của những người lính năm xưa và càng thêm biết ơn tinh thần đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam và Campuchia trong những năm tháng khó khăn nhất của lịch sử.
Buổi trò chuyện với bác Nguyễn Văn Sân đã khép lại từ lâu, nhưng những lời kể chân thành và đầy xúc động ấy vẫn còn vang vọng mãi trong tâm trí tôi. Đó không chỉ là ký ức của một người lính mà còn là bài học sâu sắc về lòng yêu nước, tinh thần quốc tế cao đẹp và ý chí vượt qua mọi gian khổ của thế hệ cha anh đi trước.
