Căn Buồng Nhỏ Tầng Hai Và Người Khách Đặc Biệt Giữa Lòng Phố Cổ

Trong những ngày Thu lịch sử năm 1945, khi làn sóng Cách mạng Tháng Tám đang dâng cao như thác đổ trên khắp cả nước, có một ngôi nhà cổ kính, sầm sập nằm giữa lòng phố cổ Hà Nội – số 48 Hàng Ngang – đã trở thành chứng nhân của những giờ phút thiêng liêng nhất của dân tộc. Nơi đây, trong một căn buồng nhỏ ở tầng hai, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sống và làm việc những ngày đầu tiên khi từ chiến khu Việt Bắc trở về Thủ đô.

Đối với gia đình ông Trịnh Văn Bô – chủ nhân của ngôi nhà – và những chiến sĩ bảo vệ năm ấy, những ngày cuối tháng 8 là một chuỗi ký ức không thể nào quên. Lúc bấy giờ, ngôi nhà 48 Hàng Ngang vừa là nơi ở, vừa là trụ sở bí mật của Trung ương. Mọi người chỉ biết có một "ông cụ" gầy gò, nước da còn xanh xao vì những trận sốt rừng, mới từ chiến khu về. "Ông cụ" ăn mặc vô cùng giản dị, chiếc áo vải chàm sờn vai, chân đi đôi dép cao su đã cũ, phong thái ung dung nhưng ánh mắt sáng ngời, toát lên một vẻ thông tuệ lạ thường.

Hằng ngày, Bác Hồ làm việc miệt mài không ngơi nghỉ. Căn phòng tầng hai chỉ có chiếc bàn gỗ mộc mạc, vài chiếc ghế, và một chiếc máy chữ cơ học cũ kỹ mà Bác mang từ chiến khu về. Những người cận vệ kể lại rằng, Bác làm việc gần như suốt cả ngày đêm. Tiếng máy chữ cạch cạch đều đặn vang lên từ căn phòng nhỏ, hòa vào tiếng ồn ã của phố xá Hà Nội đang hừng hực khí thế cách mạng bên ngoài cửa sổ.

Có những đêm, khi cả thành phố đã chìm vào giấc ngủ, ngọn đèn dầu trên bàn làm việc của Bác vẫn sáng tỏ. Bác vừa đánh máy, vừa suy ngẫm, thỉnh thoảng lại dừng lại sửa sang từng câu, từng chữ. Người đang viết Bản Tuyên ngôn Độc lập – văn kiện lịch sử khai sinh ra nước Việt Nam mới. Những người phục vụ và bảo vệ khi bước vào phòng dâng nước hay báo tin đều cố gắng nhẹ nhàng nhất có thể, vì họ biết "ông cụ" đang gánh vác cả giang sơn trên vai.

Bà Hoàng Thị Minh Hồ (vợ ông Trịnh Văn Bô) sau này xúc động nhớ lại, dù bận trăm công nghìn việc lớn lao, "ông cụ" vẫn luôn quan tâm đến mọi người xung quanh. Thấy các chiến sĩ cảnh vệ thức đêm vất vả, Bác thường bảo người nhà chuẩn bị thêm chút nước trà ấm hoặc cháo nóng cho anh em. Mỗi bữa ăn, Bác đều dùng chung những món giản dị như mọi người, không bao giờ đòi hỏi gì đặc biệt. Khi viết xong những đoạn thảo đầu tiên của Tuyên ngôn, Bác còn gọi các đồng chí trong Ban Thường vụ và cả những người giúp việc, bảo vệ lại để đọc cho họ nghe. Bác hỏi một câu tự nhiên: "Tôi viết thế này, các chú nghe có hiểu được không?". Sự gần gũi, ấm áp của vị lãnh tụ đã khiến tất cả mọi người có mặt trong căn nhà ấy vừa kính trọng, vừa cảm thấy như một người Cha, người Bác thân thương trong gia đình.

Đến ngày 2 tháng 9 năm 1945, khi Bản Tuyên ngôn Độc lập được cất lên vang dội tại Quảng trường Ba Đình, những người trong ngôi nhà 48 Hàng Ngang mới thực sự thấu hiểu hết ý nghĩa vĩ đại của những đêm thức trắng bên chiếc máy chữ của "ông cụ" giản dị ngày nào.

Năm tháng qua đi, những nhân chứng lịch sử của những ngày thu năm ấy hầu hết đã trở thành người thiên cổ, nhưng ký ức về Bác Hồ tại ngôi nhà số 48 Hàng Ngang vẫn vẹn nguyên trong từng trang sử sống của dân tộc. Căn buồng nhỏ, chiếc bàn gỗ và chiếc máy chữ năm xưa giờ đây là những di vật vô giá, nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau về một thời kỳ "hoa lửa" hào hùng, nơi một vận mệnh mới của đất nước được khai sinh từ những điều giản dị và gần gũi nhất bên cạnh nhân dân.