Căn cứ H16 - dấu ấn thời hoa lửa trên đất Đăk Hà
ĂN CỨ H16 – DẤU ẤN THỜI HOA LỬA TRÊN ĐẤT ĐĂK HÀ
Tây Nguyên những năm kháng chiến chống Mỹ là một vùng đất rực lửa. Giữa đại ngàn xanh thẳm, Đăk Hà hôm nay từng là nơi ghi dấu biết bao chiến công oanh liệt của quân và dân ta. Trong ký ức của nhiều thế hệ người dân nơi đây, căn cứ H16 mãi là biểu tượng của lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.
Những năm sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, địch tăng cường các cuộc càn quét, dồn dân lập ấp chiến lược nhằm chia cắt lực lượng cách mạng với nhân dân. Tuy nhiên, giữa núi rừng Đăk Hà, đồng bào các dân tộc Ba Na, Xơ Đăng và nhiều dân tộc anh em khác vẫn một lòng đi theo Đảng, âm thầm nuôi giấu cán bộ, bảo vệ cơ sở cách mạng. Chính trong hoàn cảnh đó, căn cứ H16 được xây dựng và trở thành nơi đứng chân của Huyện ủy cùng nhiều đơn vị cách mạng hoạt động trên địa bàn.
Người già trong vùng vẫn kể lại rằng ngày ấy, mỗi khi cán bộ về làng, bà con đều coi như người thân trong gia đình. Những căn nhà sàn đơn sơ trở thành nơi hội họp bí mật. Khi địch càn quét, đồng bào đưa cán bộ vào rừng sâu, che giấu trong các hầm bí mật dưới gốc cây lớn hoặc ven suối. Có những đêm mưa rừng xối xả, các mẹ, các chị vẫn lặng lẽ gùi từng bao gạo, từng nắm muối vượt qua nhiều con dốc để tiếp tế cho bộ đội.
Trong số những người tham gia bảo vệ căn cứ năm ấy có già A Nông, một người dân tộc Xơ Đăng sống gần khu vực Đăk Uy. Dù tuổi đã cao nhưng già vẫn tình nguyện làm giao liên cho cách mạng. Ban ngày, già lên nương làm rẫy như bao người khác. Đêm xuống, già men theo những con đường mòn xuyên rừng để chuyển thư từ, tài liệu giữa các cơ sở. Nhiều lần địch phục kích dọc các tuyến đường, nhưng nhờ thông thuộc địa hình nên già A Nông luôn hoàn thành nhiệm vụ.
Năm 1972, chiến trường Bắc Tây Nguyên trở nên vô cùng ác liệt. Các trận đánh lớn diễn ra liên tiếp tại khu vực Đắk Tô – Tân Cảnh và vùng phụ cận. Khi đó, căn cứ H16 giữ vai trò là địa bàn chiến lược quan trọng, là nơi đứng chân, tập kết và bảo đảm hậu cần cho nhiều đơn vị chiến đấu. Từ đây, nhiều mệnh lệnh chiến đấu được truyền đi, góp phần vào những thắng lợi quan trọng trên chiến trường Tây Nguyên.
Một câu chuyện được lưu truyền trong nhân dân Đăk Hà kể rằng, trong một đợt càn quét lớn của địch vào khu vực căn cứ, một tổ cán bộ bị mắc kẹt giữa vòng vây. Biết tin, bà con trong làng đã nhanh chóng nghĩ ra kế nghi binh. Họ tổ chức một nhóm người lên rẫy theo hướng ngược lại để đánh lạc hướng quân địch, đồng thời bí mật dẫn đường cho cán bộ thoát khỏi khu vực nguy hiểm. Nhờ sự mưu trí và tinh thần đoàn kết của nhân dân, toàn bộ tổ cán bộ được bảo toàn lực lượng.
Không chỉ có căn cứ H16, trên địa bàn Đăk Hà còn có nhiều địa danh gắn liền với những trận chiến ác liệt, tiêu biểu như Điểm cao 601. Đây là vị trí chiến lược quan trọng, nơi từng diễn ra nhiều trận giao tranh quyết liệt giữa ta và địch. Địa hình hiểm trở cùng những dấu tích hầm hào, hố bom còn lại đến ngày nay là minh chứng cho sự khốc liệt của chiến tranh và sự hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước.
Ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, tiếng súng đã lùi xa, nhưng những ký ức về một thời hoa lửa vẫn còn in đậm trong lòng người dân Đăk Hà. Những cánh rừng từng che chở cán bộ nay xanh tốt trở lại. Những con đường đất năm xưa đã được thay bằng những tuyến đường khang trang. Trên vùng căn cứ cách mạng một thời, tiếng máy nổ tưới cà phê, tiếng trẻ em đến trường đã thay cho tiếng bom đạn.
Đặc biệt, vùng Đăk Uy – Đăk Hà được biết đến là căn cứ cách mạng quan trọng của tỉnh Kon Tum trong cả hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Truyền thống yêu nước, đoàn kết và kiên cường ấy đã trở thành niềm tự hào của các thế hệ hôm nay.
Mỗi lần đến thăm các di tích lịch sử cách mạng trên địa bàn Đăk Hà, nhìn những tấm bia ghi công giữa đại ngàn, chúng ta càng thấu hiểu giá trị của hòa bình. Những người con của Đăk Hà năm xưa đã sống, chiến đấu và hy sinh để thế hệ hôm nay được học tập, lao động trong một đất nước độc lập, thống nhất.
Câu chuyện về căn cứ H16 không chỉ là câu chuyện của riêng một địa phương mà còn là biểu tượng cho sức mạnh của lòng dân trong những năm tháng chiến tranh. Đó là bài học quý giá về lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và ý chí vượt qua mọi khó khăn, thử thách để bảo vệ quê hương, Tổ quốc Việt Nam thân yêu.
