CĂN CỨ THÀNH ỦY MỸ THO – HÓC ĐÙN NƠI GIỮ LỬA CÁCH MẠNG GIỮA VÒNG VÂY

Có những căn cứ cách mạng không được xây dựng bằng những công trình kiên cố. Đó có khi chỉ là những căn hầm nhỏ dưới lòng đất, những căn nhà dân bình dị, những vườn cây, bờ ruộng và con rạch quanh co. Nhưng chính từ những nơi tưởng như nhỏ bé ấy, những quyết định quan trọng đã được đưa ra, những mệnh lệnh được truyền đi và một cuộc chiến đấu lâu dài được giữ vững. Căn cứ Thành ủy Mỹ Tho – Hóc Đùn là một địa điểm như thế. Năm 1967, trước yêu cầu chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy, Khu ủy Khu 8 xác định Mỹ Tho là một trọng điểm quan trọng. Thành phố là nơi tập trung cơ quan đầu não và bộ máy chiến tranh của đối phương trên địa bàn Khu 8. Để tăng cường sự lãnh đạo trực tiếp đối với chiến trường này, Trung ương Cục miền Nam chuẩn y việc nâng thành phố Mỹ Tho lên ngang cấp tỉnh, trực thuộc Khu 8. Ngày 24/8/1967, Thành ủy Mỹ Tho đầu tiên được thành lập tại Thạnh Hưng, huyện Cái Bè, gồm 11 đồng chí, do đồng chí Nguyễn Thanh Hà (Mười Hà) làm Bí thư.

Từ đó, Thành ủy Mỹ Tho bắt đầu một chặng đường hoạt động đầy gian khổ. Để chuẩn bị lực lượng cho Tổng tiến công, Thành ủy vừa xây dựng cơ sở, vừa tổ chức lực lượng, vừa tìm cách bám trụ địa bàn. Thành phố được chia thành các khu vực để chỉ đạo phong trào. Trong điều kiện địch kiểm soát gắt gao, cán bộ cách mạng phải dựa vào những căn hầm bí mật, hoạt động hết sức thận trọng, giữ nguyên tắc “đi không dấu, nấu không khói, đèn không để lọt ánh sáng ra bên ngoài”. Hóc Đùn thuộc địa bàn Đạo Thạnh, nơi có hệ thống kênh rạch, vườn ruộng thuận lợi cho việc xây dựng căn cứ và cơ động lực lượng. Nhân dân địa phương đã che chở, nuôi giấu cán bộ, giúp lực lượng cách mạng tồn tại và hoạt động ngay sát khu vực thành phố. Từ năm 1968 đến năm 1975, vùng căn cứ Hóc Đùn trở thành một bộ phận của vùng giải phóng liên hoàn. Quân địch có lực lượng đông, vũ khí và phương tiện chiến tranh hiện đại. Chúng thường xuyên tổ chức những cuộc càn quét nhằm phát hiện, tiêu diệt lực lượng cách mạng. Căn cứ Thành ủy nhiều lần phải di chuyển để bảo toàn lực lượng. Có những trận càn, địch phát hiện các hầm bí mật và sát hại cán bộ. Có trận chúng đụng phải Tiểu đoàn 514 và cuộc chiến kéo dài từ ngày này sang ngày khác. Những con người làm việc trong căn cứ phải sống giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết.

Khi một căn hầm bị phát hiện, những căn hầm khác tiếp tục được sử dụng. Khi địch càn quét, cán bộ và du kích phân tán, rồi tìm cách trở lại bám dân, bám địa bàn. Chính cách tổ chức linh hoạt ấy khiến đối phương khó xác định được lực lượng thực sự của cách mạng. Theo tư liệu của Báo Đồng Tháp, dù địch có hỏa lực mạnh, chúng vẫn không thể đẩy lực lượng cách mạng ra khỏi địa bàn. Nhân dân Hóc Đùn đã trở thành điểm tựa đặc biệt quan trọng. Có những gia đình âm thầm dành nơi ở, hầm bí mật và lương thực để nuôi giấu cán bộ. Có những người mẹ, người chị chấp nhận hiểm nguy để bảo vệ người cách mạng. Chính sự che chở ấy tạo nên một thế trận mà bom đạn không dễ dàng phá vỡ. Vì thế, người dân địa phương từng truyền nhau câu: “Hóc Đùn đi dễ khó về, Khi đi thì có, khi về thì khiêng”. Câu nói mộc mạc ấy phản ánh phần nào sự hiểm nguy của vùng căn cứ đối với quân địch, đồng thời cho thấy niềm tin và sự gắn bó của nhân dân với lực lượng cách mạng.

Từ Hóc Đùn, lực lượng vũ trang Thành đội Mỹ Tho phối hợp với các đơn vị chủ lực của Khu 8 và của tỉnh tập kết, vượt sông Bảo Định tiến vào thành phố trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Căn cứ nhỏ giữa vùng ven thành phố đã trở thành một bàn đạp quan trọng cho những trận đánh lớn. Sau Mậu Thân, địch càng tăng cường càn quét. Nhưng cán bộ, chiến sĩ và nhân dân vẫn kiên trì bám trụ. Thành ủy tiếp tục xây dựng lực lượng vũ trang, phát triển các đội biệt động, củng cố phong trào đấu tranh chính trị và binh vận. Những năm tháng ấy là một cuộc chiến đấu bền bỉ, không chỉ bằng súng đạn mà còn bằng trí tuệ, lòng kiên trì và sức mạnh của nhân dân. Đến mùa Xuân 1975, sau nhiều năm chịu đựng gian khổ, căn cứ Hóc Đùn lại trở thành một trong những địa bàn quan trọng để lực lượng cách mạng hướng về giải phóng Mỹ Tho. Tối 30/4/1975, lực lượng cách mạng đã làm chủ phần lớn thành phố Mỹ Tho. Thành ủy chỉ đạo kêu gọi đối phương buông súng, hạn chế thương vong và nhanh chóng ổn định tình hình.

Ngày chiến thắng, những căn hầm bí mật không còn phải im lặng trong bóng tối. Những con người từng sống dưới lòng đất được bước ra ánh sáng. Những con đường từng đầy nguy hiểm trở thành đường về của hòa bình. Hôm nay, Hóc Đùn đã trở thành một địa chỉ đỏ để các thế hệ tìm về. Khu di tích Căn cứ Thành ủy Mỹ Tho – Hóc Đùn cùng các hầm bí mật và bia lưu niệm nhắc nhớ về một thời kỳ mà mỗi mái nhà, mỗi khu vườn và mỗi con người đều có thể trở thành một phần của cuộc kháng chiến. Di tích hiện được ghi nhận trong hệ thống di tích của địa phương. “Câu chuyện hoa lửa” của Căn cứ Thành ủy Mỹ Tho – Hóc Đùn không phải là câu chuyện về những công trình lớn lao. Đó là câu chuyện về những căn hầm nhỏ nhưng chứa đựng một ý chí lớn; về những cán bộ, chiến sĩ kiên cường; và về những người dân bình dị đã lấy chính cuộc sống của mình để chở che cho cách mạng.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Hóc Đùn hôm nay bình yên giữa nhịp sống mới. Nhưng dưới màu xanh của cây trái, giữa những con đường làng và mái nhà thân thuộc, ký ức về một thời hoa lửa vẫn còn đó. Có những căn cứ được tạo nên bằng đất và hầm hào, nhưng sức mạnh thật sự của căn cứ lại được xây dựng bằng lòng dân. Khi lòng dân đã đồng lòng, những bức tường vây hãm dù kiên cố đến đâu cũng không thể ngăn nổi bước đi của lịch sử./.