Cánh Chim Bão Táp Của Chiến Trường Liên Khu 5
Bài viết kể về Tướng Nguyễn Chánh (1914 – 1957), người con ưu tú của xã Tịnh Hà, huyện Sơn Tịnh, vị tướng tài ba chỉ huy quân dân Liên khu 5 trong cuộc kháng chiến chống Pháp từ sau năm 1945. Với tài thao lược xuất sắc, ông đã lãnh đạo chiến dịch Bắc Tây Nguyên (1954) đập tan cuộc hành binh Atlante của Pháp, góp phần trực tiếp "chia lửa" với chiến trường Điện Biên Phủ lịch sử. Qua hình ảnh vị tướng tài đức vẹn toàn, tác phẩm thể hiện niềm tự hào và lời hứa tiếp nối tinh thần "thời hoa lửa" của thế hệ trẻ Quảng Ngãi hôm nay bằng tri thức và lòng nhiệt huyết dựng xây quê hương.
Nằm lặng lẽ bên con đường làng ngợp bóng cây xanh tại xã Tịnh Hà, huyện Sơn Tịnh, Nhà lưu niệm Tướng Nguyễn Chánh là nơi tôi luôn tìm về mỗi khi muốn chạm tay vào dòng ký ức kiêu hãnh của quê hương Quảng Ngãi. Dưới mái hiên cổ kính ấy, ngắm nhìn chiếc áo trấn thủ sờn vai cùng những kỷ vật đơn sơ của vị chủ tướng Liên khu 5 năm xưa, lòng tôi lại nghẹn ngào nhớ về lời kể của người ông nội – một cựu chiến binh già từng tham gia kháng chiến.
Tướng Nguyễn Chánh sinh năm 1914 trong một gia đình nghèo ở thôn Thọ Lộc, xã Tịnh Hà. Lớn lên từ mảnh đất sông Trà – núi Ấn gian lao nhưng giàu chí khí, ông giác ngộ cách mạng từ khi mới mười lăm tuổi và từng nếm trải biết bao trận đòn roi, tù đày khắc nghiệt của kẻ thù. Khi làn gió Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thổi qua, ông trở thành một trong những người lãnh đạo chủ chốt chỉ huy Đội du kích Ba Tơ và quân dân Quảng Ngãi đứng lên giành lại chính quyền. Sau mốc lịch sử ấy, khi thực dân Pháp quay lại xâm lược, ông gánh vác trọng trách Tư lệnh kiêm Chính ủy Liên khu 5 – mảnh đất miền Trung ruột thịt bị bao vây tứ bề trong muôn vàn thiếu thốn. Nội tôi kể, những năm tháng ấy, điều làm nên sức mạnh phi thường của vị tướng xứ Quảng không chỉ là tài dùng binh mưu lược, mà còn là trái tim bao la dành cho đồng bào, chiến sĩ. Dưới sự chỉ huy của ông, quân dân Liên khu 5 đã vượt qua bao cơn đói quay đắt, thiếu từng viên thuốc, từng khẩu súng để viết nên những chiến công lẫy lừng. Đỉnh cao là Chiến dịch Bắc Tây Nguyên xuân - hè năm 1954, Tướng Nguyễn Chánh đã mưu trí chỉ huy lực lượng đập tan cuộc hành binh Atlante hùng hậu của Pháp, giải phóng Kon Tum, buộc tướng Henri Navarre phải thất bại cay đắng, góp phần trực tiếp "chia lửa" làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu.
Thế nhưng, điều khiến bao thế hệ sau này phải rưng rưng xúc động chính là sự trớ trêu của số phận. Sau ngày hòa bình lập lại ở miền Bắc, khi đất nước vừa lắng dội tiếng súng, ông đảm nhiệm chức vụ Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam. Giữa lúc bao hoài bão dành cho quê hương miền Nam chưa trọn, vào năm 1957, vị tướng kiệt xuất ấy đã đột ngột qua đời ở tuổi 43 do một cơn đau tim dữ dội, gác lại những lời hẹn ước quay về ôm lấy dải đất Quảng Ngãi yêu thương. Đứng trước bức ảnh của ông – bức ảnh vị tướng mang gương mặt thư sinh nhưng ánh mắt sáng quắc niềm tin, tôi lặng người đi trước những hy sinh thầm lặng mà vĩ đại. Tinh thần "thời hoa lửa" và sự tận hiến trọn đời của Tướng Nguyễn Chánh chính là ngọn lửa thiêng soi đường, nhắc nhở thế hệ trẻ chúng tôi hôm nay phải biết sống có lý tưởng, biến tình yêu quê hương và tri thức thành sức mạnh để tiếp nối chặng đường dựng xây Quảng Ngãi ngày càng đàng hoàng hơn, đàng hoàng hơn như mong ước của bao thế hệ cha anh.
