Cánh chim đầu đàn của bầu trời Việt Nam

Nằm giữa vùng đất sen hồng Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp – nơi nổi tiếng với những dòng kênh rạch chằng chịt và những mùa lũ nổi cuồn cuộn – cậu bé Nguyễn Văn Bảy sinh ra với bản tính phóng khoáng, gan góc của người con miền Tây sông nước. Năm 17 tuổi, để trốn một cuộc hôn nhân do gia đình xếp đặt khi tuổi đời còn quá trẻ, người thanh niên nông dân chân đất ấy gạt nước mắt bước chân đi theo tiếng gọi của cách mạng. Ít ai ngờ rằng, đứa trẻ từng lội bùn chăn vịt, chưa học hết lớp 3 trường làng ngày nào, lại có ngày trở thành một huyền thoại làm chấn động giới không quân thế giới, khiến những tay lái lão luyện bậc nhất của Không lực Hoa Kỳ phải nghiêng mình thán phục.

Năm 1960, Nguyễn Văn Bảy nằm trong số ít những chiến sĩ được tuyển chọn sang Trung Quốc đào tạo phi công tiêm kích. Đối với một người nông dân quen tay cày tay cuốc, việc tiếp cận với khối kiến thức khí động học, vô tuyến điện và những bản đồ tác chiến phức tạp là một thử thách vô cùng khốc liệt. Không biết tiếng nước ngoài, trình độ văn hóa còn hạn chế, anh phải học bổ túc văn hóa thần tốc từ lớp 3 lên lớp 10 chỉ trong vòng hai năm. Những đêm thức trắng bên ngọn đèn dầu, học thuộc lòng từng thuật ngữ hàng không, từng chỉ số trên bảng điều khiển đã tôi luyện nên một Nguyễn Văn Bảy kiên trì và bền bỉ. Anh tiếp thu kỹ thuật bằng tư duy thực tiễn sắc bén và sự nhạy bén thiên bẩm của một người con sinh ra từ thiên nhiên sông nước.

Khi trở về nước, cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ ở miền Bắc bước vào giai đoạn khốc liệt nhất. Bầu trời Việt Nam trở thành sàn đấu giữa hai thế hệ máy bay lệch nhau hoàn toàn về đẳng cấp công nghệ. Không quân Mỹ tung vào chiến trường những "quái vật thép" hiện đại nhất lúc bấy giờ như F-4 Phantom (Con Ma) và F-105 Thunderchief (Thần Sấm) – những chiếc máy bay siêu thanh trang bị radar tầm xa và tên lửa tự dẫn hiện đại. Trong khi đó, đơn vị của Bảy chỉ được trang bị dòng máy bay tiêm kích MiG-17 đã lạc hậu: tốc độ cận âm, không có tên lửa, vũ khí duy nhất là ba khẩu pháo đối không và không hề có hệ thống điều hòa hay thiết bị hỗ trợ hiện đại. Muốn thắng địch, người lái MiG-17 chỉ có một con đường duy nhất: bám sát đối phương ở cự ly gần, đưa địch vào trận chiến tầm ngắn để triệt hạ lợi thế tốc độ của chúng.

Ngày 19 tháng 6 năm 1966 đánh dấu chiến công đầu tiên trong đời binh nghiệp của Nguyễn Văn Bảy trên vùng trời Cầu Bố, tỉnh Thanh Hóa. Phát hiện tốp máy bay F-4 Mỹ đang lao vào bắn phá các tuyến đường giao thông, Bảy khéo léo điều khiển chiếc "én bạc" lượn sát địa hình núi đồi để né tránh radar đối phương. Khi thấy chiếc F-4 lọt vào kính ngắm, anh kiên nhẫn chờ đợi cho đến khi khoảng cách thu hẹp xuống còn vài trăm mét. Mặc cho áp lực gia tốc đè nặng lên cơ thể đến nghẹt thở, ngón tay anh siết chặt cò pháo. Ba nòng pháo khạc lửa liên hồi, xé rách thân chiếc F-4 khiến nó bốc cháy đùng đùng lao xuống đất. Chiến thắng mở màn ấy như một liều thuốc tinh thần vô giá, khẳng định rằng con người và bản lĩnh Việt Nam hoàn toàn có thể quật ngã những cỗ máy chiến tranh tân tiến nhất.

Trong suốt giai đoạn từ 1965 đến 1967, Nguyễn Văn Bảy đã tham gia hàng chục trận không chiến nghẹt thở trên bầu trời Hà Bắc, Hải Phòng, Hà Nội. Anh sáng tạo ra lối đánh độc đáo: "bám thắt lưng địch mà đánh", tận dụng tối đa độ linh hoạt của chiếc MiG-17 ở độ cao thấp và bán kính ngoặt hẹp. Anh nổi tiếng với sự điềm tĩnh kỳ lạ; thay vì bắn xa hao phí đạn dược, Bảy luôn chờ địch vào cự ly cực gần – có những lúc chỉ còn cách khoảng 100 đến 150 mét, nhìn rõ cả gương mặt phi công Mỹ trong buồng lái – mới tung đòn quyết định. Chỉ trong vòng hai năm, với 13 lần xuất kích và 9 lần nổ súng, anh đã xuất sắc bắn rơi 7 máy bay Mỹ gồm các loại F-4 và F-105. Kỷ lục này đưa anh trở thành một trong những "át chủ bài" (Ace) huyền thoại của Không quân Nhân dân Việt Nam.

Điều kỳ diệu và độc nhất vô nhị ở Anh hùng Nguyễn Văn Bảy không chỉ nằm ở số lượng máy bay bị bắn hạ, mà còn ở việc anh chưa từng một lần bị kẻ thù bắn rơi hay phải nhảy dù thoát hiểm. Ngay cả trong trận chiến ngày 24 tháng 6 năm 1966, khi chiếc MiG-17 của anh bị trúng dải mảnh vỡ tên lửa làm thủng tới 84 lỗ trên thân và cánh, Bảy vẫn giữ vững tay lái, bình tĩnh điều khiển chiếc máy bay chao đảo vượt qua dãy núi trở về hạ cánh an toàn trên đường băng dã chiến. Tinh thần thép và tài nghệ điêu luyện của anh đã khiến các phi công Mỹ vừa kinh hãi vừa kính trọng. Họ thường nhắc đến anh với niềm thán phục sâu sắc về một người phi công nhỏ thó nhưng sở hữu kỹ năng nhô cao và khả năng áp sát đỉnh cao.

Sau ngày đất nước hòa bình thống nhất, sau khi kinh qua nhiều chức vụ chỉ huy cao cấp trong Quân chủng Không quân và nghỉ hưu với quân hàm Đại tá, người anh hùng ấy lại đưa ra một quyết định khiến nhiều người bất ngờ. Anh xếp lại những tấm huy chương lấp lánh, từ giã phố thị phồn hoa để trở về mảnh đất quê hương Lai Vung. Nguyễn Văn Bảy lại xắn quần móng lợn, đội nón lá, chân đất lội bùn đào ao nuôi cá, trồng sen, làm vườn như một người nông dân thực thụ. Căn nhà nhỏ bên bờ kênh của anh luôn rộng mở đón tiếp bạn bè, đồng đội và cả những cựu phi công Mỹ từng ở bên kia chiến tuyến sang thăm. Họ ngồi bên nhau trên chiếc chõng tre, cùng uống chén trà xanh, nhâm nhi ly rượu đế và ôn lại chuyện cũ với những nụ cười xòa nhân hậu, xóa bỏ mọi hận thù quá khứ.

Năm 2019, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Bảy trút hơi thở cuối cùng, trở về với lòng đất mẹ Nam Bộ, để lại niềm tiếc thương vô hạn trong lòng nhân dân cả nước. Cuộc đời anh – từ người nông dân chân đất trốn cưới đến phi công huyền thoại bắn rơi 7 máy bay siêu thanh Mỹ, rồi lại trở về làm ông lão nông dân chất phác – là một thiên tráng ca tuyệt đẹp về bản lĩnh, sự khiêm nhường và tâm hồn cao đẹp của con người Việt Nam. Hình ảnh người phi công với nụ cười rạng rỡ, hàm răng ám màu thuốc lá lá bên chiếc MiG-17 năm xưa sẽ mãi ngời sáng như một biểu tượng bất tử của khát vọng tự do và lòng yêu nước nồng nàn