Cánh chim đầu đàn của Trung đoàn Sông Lô: Chân dung Anh hùng Nguyễn Văn Thuần

Cánh chim đầu đàn của Trung đoàn Sông Lô: Chân dung Anh hùng Nguyễn Văn Thuần

Trong lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp, Đại đoàn 312 (Đại đoàn Chiến Thắng) là một trong những đơn vị chủ lực cơ động đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, gắn liền với những trận đánh oanh liệt từ Trung Du, Hòa Bình đến lòng chảo Điện Biên Phủ. Để làm nên danh tiếng lẫy lừng của đại đoàn, không thể không nhắc đến những người chỉ huy gan dạ, mưu trí, luôn có mặt ở đầu sóng ngọn gió. Một trong những biểu tượng kiên trung ấy chính là Anh hùng Nguyễn Văn Thuần (1916 – 1979). Trên cương vị Trung đoàn phó bộ binh thuộc Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 tại thời điểm được tuyên dương, cuộc đời của người con đất mỏ Quảng Ninh đã viết nên một bài văn hào hùng về nghệ thuật chỉ huy và lòng dũng cảm vô song.

Người chiến sĩ cách mạng kiên trung bước ra từ đất mỏ

Anh hùng Nguyễn Văn Thuần sinh năm 1916, thuộc dân tộc Kinh, tại xã Yên Thọ, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh – vùng đất mỏ anh hùng giàu truyền thống đấu tranh giai cấp. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nghèo, ông sớm chứng kiến và nếm trải sự áp bức, bóc lột dã man của thực dân Pháp đối với phu mỏ và người lao động. Ngọn lửa căm thù giặc đã sớm nhen nhóm trong lòng người thanh niên đất mỏ.

Năm 1945, khi làn sóng Cách mạng Tháng Tám sục sôi khắp cả nước, Nguyễn Văn Thuần đã tích cực tham gia giành chính quyền tại địa phương. Sau đó, ông chính thức gia nhập quân ngũ, đứng vào hàng ngũ của Quân đội nhân dân Việt Nam để bảo vệ nền độc lập non trẻ. Từ một người chiến sĩ bộ binh trực tiếp tay súng, nhờ lối đánh xông xáo, gan dạ và tư duy chiến thuật nhạy bén, ông nhanh chóng trưởng thành qua gian khổ, được tin tưởng giao các chức vụ từ Khẩu đội trưởng, Đại đội trưởng, Tiểu đoàn trưởng rồi Trung đoàn phó bộ binh thuộc Trung đoàn 209 (Trung đoàn Sông Lô).

Người chỉ huy can trường trong các chiến dịch lớn

Từ năm 1947 đến năm 1954, đồng chí Nguyễn Văn Thuần đã trực tiếp tham gia chiến đấu và chỉ huy hơn 30 trận lớn nhỏ tại chiến trường Bắc Bộ. Đặc điểm nổi bật trong phong cách chỉ huy của ông là luôn bám sát trận địa, dũng cảm đi đầu trong những tình huống gay cấn nhất để làm chỗ dựa tinh thần cho bộ đội.

Chiến công vang dội đầu tiên của ông gắn liền với Chiến dịch Biên giới Thu Đông năm 1950. Khi đó, trên cương vị Tiểu đoàn trưởng, ông nhận nhiệm vụ chỉ huy lực lượng chặn đánh và tiêu diệt cánh quân của tinh nhuệ của binh đoàn Lơ-pa-giơ (Lepage). Giữa làn mưa bom bão đạn của địch, ông đã mưu trí điều động các đại đội bao vây, chia cắt đội hình đối phương, kiên quyết đẩy lùi nhiều đợt phá vây của giặc Pháp. Trận đánh thắng lợi giòn giã, tiểu đoàn của ông đã góp công lớn xóa sổ binh đoàn Lepage, mở toang cánh cửa biên giới thông sang các nước xã hội chủ nghĩa.

Đến Chiến dịch Tây Bắc năm 1952, trong trận đánh cứ điểm Nghĩa Lộ, đơn vị của Nguyễn Văn Thuần đối mặt với hệ thống phòng ngự kiên cố của địch gồm nhiều lớp hàng rào dây thép gai và bãi mìn dày đặc. Không một chút rụt rè, ông trực tiếp đi cùng mũi nhọn đột kích, vừa chỉ huy phá rào, vừa động viên chiến sĩ tiến lên. Khi đại đội chủ công bị chặn lại trước một ổ súng máy bắn dữ dội, ông đã dũng cảm bò lên, dùng lựu đạn tự tay tiêu diệt ụ súng này, mở đường cho toàn tiểu đoàn tràn lên làm chủ hoàn toàn cứ điểm địch.

Khúc tráng ca vinh quang tại lòng chảo Điện Biên Phủ

Chiến công vĩ đại nhất, đưa tên tuổi của Trung đoàn phó Nguyễn Văn Thuần vào sử sách chính là những ngày tháng quyết chiến tại Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 của ông là đơn vị vinh dự nổ phát súng mở màn chiến dịch vào cứ điểm Him Lam ngày 13/3/1954, và cũng chính là đơn vị thọc sâu bắt sống tướng De Castries cùng toàn bộ Bộ chỉ huy tập đoàn cứ điểm chiều ngày 7/5/1954.

Trong suốt 56 ngày đêm khoét núi ngủ hầm, Nguyễn Văn Thuần trên cương vị Trung đoàn phó đã sát cánh cùng Trung đoàn trưởng Hoàng Cầm tổ chức nhiều trận đánh bám trụ vô cùng khốc liệt tại các đồi phía Đông. Đặc biệt, trong đợt chiến đấu giành giật từng tấc đất trên các điểm cao E1, D1, ông đã túc trực 24/24 giờ tại sở chỉ huy tiền phương, đối mặt với hỏa lực tầm xa và máy bay ném bom dữ dội của địch. Có những thời điểm thông tin liên lạc bị cắt đứt hoàn toàn, ông đã không ngần ngại băng qua làn đạn, trực tiếp xuống tận các chiến hào để chấn chỉnh đội hình, kịp thời chỉ huy bộ đội bẻ gãy hơn mười đợt phản kích điên cuồng của lính dù Pháp, giữ vững trận địa bao vây tạo tiền đề cho ngày đại thắng.

Vinh quang rực rỡ của người anh hùng đất mỏ

Với những chiến công xuất sắc trong chiến đấu và năng lực chỉ huy quân sự kiệt xuất, tại Đại hội tuyên dương Anh hùng chiến sĩ thi đua toàn quốc lần thứ hai, ngày 31/08/1955, đồng chí Nguyễn Văn Thuần đã vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân cùng Huân chương Quân công hạng Ba.

Sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, ông tiếp tục cống hiến trọn vẹn cuộc đời cho sự nghiệp xây dựng quân đội, đào tạo các thế hệ sĩ quan trẻ tuổi và tham gia vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Anh hùng Nguyễn Văn Thuần qua đời năm 1979, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng đội và gia đình. Tấm gương trung thành, dũng cảm và tài thao lược của ông mãi mãi là niềm tự hào sâu sắc của lực lượng vũ trang tỉnh Quảng Ninh cũng như của Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 anh hùng.