CÁNH CHIM ĐẦU ĐÀN GIỮA DÔNG BÃO CÁCH MẠNG MANG TÊN HOÀNG VĂN THỤ

Tác giả: Nguyễn Ngọc Diễn

Đơn vị: TDHK23B-Trường ĐH Công Nghệ Thông Tin và Truyền Thông 

I Khởi đầu từ mạch ngầm núi rừng xứ Lạng

Vào những năm đầu thế kỷ XX, tại ngôi làng Phạc Lạng yên bình thuộc tỉnh Lạng Sơn, một cậu bé dân tộc Tày tên là Hoàng Văn Thụ đã cất tiếng khóc chào đời. Sinh ra trong cảnh nước mất nhà tan, ngay từ khi còn học tại trường Tiểu học Pháp - Việt, Thụ đã không chấp nhận sự nô dịch. Trong khi bạn bè cùng trang lứa còn mải mê với sách vở, tâm hồn người thiếu niên ấy đã sớm sục sôi ý chí giải phóng dân tộc.

Năm 1928, khi mới 19 tuổi, Hoàng Văn Thụ cùng người bạn thân thiết là Lương Văn Tri đã có một quyết định táo bạo: vượt biên sang Trung Quốc để tìm đường cứu nước. Đó là một hành trình đầy gian khổ, băng rừng lội suối, trốn tránh sự truy quét gắt gao của mật thám Pháp. Tại đây, ông đã gặp những người đồng chí cùng chí hướng và gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên – tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam sau này. Từ một thanh niên yêu nước, ông đã tôi luyện để trở thành một chiến sĩ cộng sản kiên định.

II Chiến công xây dựng "Mạch máu nội lạc" và Căn cứ địa cách mạng

Chiến công đầu tiên và thầm lặng nhất của Hoàng Văn Thụ chính là việc xây dựng hệ thống giao thông liên lạc huyết mạch giữa phong trào cách mạng trong nước và quốc tế.

• Xây dựng "cầu nối" biên giới: Ông trực tiếp len lỏi vào các bản làng vùng biên, vận động bà con dân tộc Tày, Nùng, Dao tham gia cách mạng. Với khả năng ngôn ngữ tuyệt vời và sự chân thành, ông đã biến những cánh rừng già Lạng Sơn thành những "pháo đài lòng dân" vững chắc. Nhờ có ông, đường dây liên lạc từ Long Châu (Trung Quốc) về Cao Bằng, Lạng Sơn luôn thông suốt, đón nhận những luồng tư tưởng mới và các cán bộ cốt cán trở về nước.

IV Nhà chiến lược tài ba tại Hội nghị Trung ương 8

Một trong những mốc son chói lọi nhất trong sự nghiệp của Hoàng Văn Thụ là vai trò của ông tại Hội nghị Trung ương lần thứ 8 (tháng 5/1941) tại Pác Bó, Cao Bằng.

Lúc bấy giờ, thế giới đang ở trong vòng xoáy của Thế chiến II. Với tư cách là Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đảng, Hoàng Văn Thụ đã có những đóng góp quan trọng trong việc tham mưu cho lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về tình hình trong nước. Ông đã cùng Trung ương quyết định chuyển hướng chiến lược: Đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên trên hết, tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất. Chính ông là người đã tích cực vận động thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (gọi tắt là Việt Minh). Đây là một bước ngoặt vĩ đại, đoàn kết mọi tầng lớp nhân dân không phân biệt tôn giáo, đảng phái, giai cấp vào một khối thống nhất để đánh đuổi thực dân Pháp và phát xít Nhật. Nếu không có tầm nhìn chiến lược và sự sâu sát của những người như Hoàng Văn Thụ, con đường dẫn đến Cách mạng Tháng Tám có lẽ đã gian nan hơn rất nhiều.

V "Cuộc đấu trí" trong lòng địch và khí tiết người anh hùng

Tháng 8 năm 1943, giữa lúc phong trào cách mạng đang sục sôi, một biến cố lớn đã xảy ra: Hoàng Văn Thụ bị mật thám Pháp bắt tại ngõ Nam Ngư (Hà Nội). Chúng biết ông là một "con cá lớn", một yếu nhân của Đảng, nên đã dùng mọi thủ đoạn từ dụ dỗ, mua chuộc đến những đòn tra tấn tàn khốc nhất.

Nhưng kẻ thù đã lầm. Trong nhà tù Hỏa Lò – nơi được mệnh danh là "địa ngục trần gian", Hoàng Văn Thụ vẫn giữ vững phong thái của một bậc trượng phu. Không chỉ giữ kín bí mật của Đảng, ông còn biến nhà tù thành trường học cách mạng. Ông cảm hóa những người tù khác, thậm chí khiến cả những lính canh ngục cũng phải nể phục vì kiến thức sâu rộng và ý chí sắt đá của mình.

Câu chuyện về cuộc đối thoại cuối cùng giữa ông và tên trùm mật thám Lanique đã trở thành huyền thoại. Khi Lanique hỏi ông có hối tiếc gì không, ông dõng dạc đáp:

"Tôi chỉ tiếc là chưa giải phóng được dân tộc mình khỏi ách nô lệ của các ông!"

VI Khúc tráng ca tại pháp trường Tương Mai

Sáng ngày 24/5/1944, thực dân Pháp đưa Hoàng Văn Thụ đi hành quyết tại pháp trường Tương Mai (Hà Nội). Chúng muốn dùng cái chết của ông để răn đe dân ta, nhưng chúng không ngờ rằng, giây phút ấy lại trở thành buổi tuyên truyền cách mạng hào hùng nhất.

Trước họng súng quân thù, ông từ chối bịt mắt. Ông muốn nhìn thẳng vào những kẻ xâm lược, muốn nhìn thấy mảnh đất quê hương lần cuối. Ông hiên ngang hô vang các khẩu hiệu cách mạng, khẳng định sự chiến thắng tất yếu của nhân dân Việt Nam. Tiếng hô của ông vang vọng khắp pháp trường, át cả tiếng súng của kẻ thù.

Bài thơ tuyệt mệnh của ông viết trong tù không chỉ là lời từ biệt mà còn là lời thề son sắt gửi lại cho đồng chí, đồng bào:

"Việc nước xưa nay có bại thành, Chẳng may thân dạt bước quân hành. Quăng thân vì nước, đời tươi sáng, Ngọc nát còn hơn giữ thau tròn."

VII Di sản để lại cho muôn đời sau

Sự hy sinh của Hoàng Văn Thụ là một tổn thất vô cùng lớn lao cho cách mạng Việt Nam lúc bấy giờ. Tuy nhiên, ngọn lửa mà ông thắp lên đã không bao giờ tắt. Chỉ một năm sau ngày ông ngã xuống, Cách mạng Tháng Tám đã thành công rực rỡ, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa – thực hiện trọn vẹn ước nguyện cả đời của ông.

Ngày nay, tên của ông được đặt cho nhiều đường phố, trường học và các công trình lớn trên khắp cả nước. Tượng đài Hoàng Văn Thụ tại Lạng Sơn vẫn sừng sững giữa đất trời, như một lời nhắc nhở thế hệ trẻ về một thời kỳ máu lửa nhưng đầy vinh quang.

*NGUỒN TÀI LIỆU:

• Bài viết: "Đồng chí Hoàng Văn Thụ - Người chiến sĩ cộng sản kiên trung, bất khuất" - Báo Nhân Dân điện tử.