CÁNH CHIM LỬA TRÊN ĐÈN PHA MỜ

Trường Sơn những năm 1971 - 1972 là một túi bom khổng lồ. Địch rải thảm bom B-52, bắn phá tọa độ, thả bom từ trường, bom nổ chậm hòng cắt đứt dòng chảy tiếp viện từ Bắc vào Nam. Trên những "tọa độ chết" như trọng điểm Seng Phan, đèo Phu La Nhích, mặt đất không một ngày bình yên, bụi đỏ bốc cao ngập trời, cây rừng trơ trụi chỉ còn những thân gỗ cháy sạm.

Nhưng cứ khi màn đêm buông xuống, những chiếc xe tải giải phóng (ZIL-130, GAZ-63) lại nối đuôi nhau nổ máy, lặng lẽ bò qua những khúc cua tay áo hiểm trở. Trong cabin của một chiếc xe như thế, có một chàng trai trẻ măng quê Nghệ An tên là Phan Văn Quý.

1. Kỹ nghệ "lái xe mù" qua tọa độ chết

Để tránh bị máy bay AC-130 của Mỹ phát hiện và oanh tạc, những chiếc xe tải không được phép bật đèn pha. Người lính lái xe phải dùng một sáng chế đặc biệt gọi là "đèn gầm" hoặc "đèn phòng không" – một chiếc đèn được che chắn cực kỳ cẩn thận, chỉ hắt ra một vệt sáng yếu ớt, mờ mờ dưới gầm xe để tài xế vừa đủ nhìn thấy vết bánh xe phía trước khoảng 2 - 3 mét.

Lái xe trong điều kiện "mù" như vậy trên một bên là vách đá dựng đứng, một bên là vực sâu hun hút đã là một kỳ tích. Nhưng Phan Văn Quý còn làm được nhiều hơn thế.

Trong những đêm sương mù dày đặc tràn qua đèo, vệt sáng đèn gầm cũng bị nuốt chửng. Phan Văn Quý đã dũng cảm thò đầu hẳn ra ngoài cửa kính cabin để nhìn đường, chấp nhận gió rét, bụi đường găm vào mắt và mảnh bom có thể văng trúng bất cứ lúc nào. Anh thuộc lòng từng hố bom, từng khúc cua, từng gốc cây cháy sém dọc tuyến đường chiến dịch như lòng bàn tay. Đồng đội nể phục gọi anh là người có "đôi mắt thần" xuyên đêm tối.

2. Chiếc xe mang 13 vạn vết xước và trái tim không run sợ

Trong chiến dịch Đường 9 - Nam Lào, đơn vị của Phan Văn Quý nhận nhiệm vụ vận chuyển đạn dược, lương thực khẩn cấp cho mặt trận. Trận địa bị phong tỏa gắt gao. Máy bay địch lượn lờ như diều hâu trên đầu, chốc chốc lại thả pháo sáng rực một góc trời.

Có lần, chiếc xe chở đầy đạn pháo của anh bị máy bay oanh tạc trúng đuôi xe. Lửa bùng cháy dữ dội ngay sát những thùng đạn. Đứng trước nguy cơ xe nổ tung trong tích tắc, Phan Văn Quý không hề bỏ xe chạy lấy người. Anh hét lớn bảo người phụ xe:

"Dập lửa! Còn xe, còn hàng là còn chiến đấu!"

Anh lao vào dập lửa cứu hàng, mặc cho hơi nóng rát bỏng da thịt. Sau khi dập tắt đám cháy, anh lại trèo lên cabin, nổ máy giật lùi, khéo léo lách qua những hố bom còn nghi ngút khói để đưa chuyến hàng đến đích an toàn, nguyên vẹn.

Tính chung trong suốt những năm tháng bám trụ Trường Sơn, chiếc xe của Phan Văn Quý đã đi qua hàng vạn cây số, bị bom đạn kẻ thù găm loang lổ hàng trăm vết xước, kính chắn gió vỡ nát phải tháo bỏ hoàn toàn, nhưng chưa một lần anh để lỡ hẹn với chiến trường.

3. Vết thương trên vô lăng và hành trình không mỏi

Trong một chuyến hàng vượt trọng điểm cuối năm 1972, xe của anh bị trúng mảnh bom bi. Một mảnh đạn găm thẳng vào bả vai phải, máu tuôn ra làm ướt đẫm một bên vô lăng. Cơn đau buốt nhói ập đến khiến tay anh run rẩy.

Nhưng phía trước là đèo dốc hiểm trở, nếu anh dừng lại, cả đoàn xe phía sau sẽ bị dồn ứ và làm mồi cho máy bay địch. Phan Văn Quý nghiến răng chịu đựng, anh dùng tay trái ghì chặt vô lăng, tựa vai trái vào thành cabin để lấy điểm tì, dùng chân trái phối hợp côn ga nhịp nhàng, một tay điều khiển chiếc xe chở nặng vượt qua khúc cua tử thần an toàn.

Khi đưa xe vào bãi giấu quân an toàn, anh ngã quỵ xuống vô lăng vì mất máu, nhưng trên môi vẫn nở một nụ cười mãn nguyện. Người lính lái xe ấy đã dùng ý chí thép để điều khiển bánh xe lăn tròn vượt qua mọi giới hạn của cơ thể con người.

4. Người giữ lửa cho những chuyến xe đời thường

Với những thành tích xuất sắc và lòng quả cảm phi thường, Phan Văn Quý đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân khi tuổi đời còn rất trẻ.

Chiến tranh khép lại, người anh hùng lái xe năm xưa trở về với đời thường, mang theo tinh thần kiên cường, dám nghĩ dám làm của người lính Trường Sơn vào mặt trận kinh tế. Ông trở thành một doanh nhân thành đạt, tiếp tục tạo công ăn việc làm cho hàng ngàn lao động và tích cực tham gia các hoạt động tri ân đồng đội cũ, giúp đỡ những gia đình thương binh liệt sĩ khó khăn.

Hình tượng những người lính lái xe Trường Sơn với "vết thương trên vô lăng" luôn là một trong những biểu tượng lãng mạn và hào hùng nhất của thời hoa lửa. Bạn muốn hành trình tiếp theo của chúng ta dừng chân ở chiến trường nào: bầu trời của những cánh én bạc phòng không, hay những rặng dừa nước miền Tây đầy du kích miền Nam?