"Cánh chim nhỏ" liên lạc quả cảm của Pác Bó
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Kim Đồng (tên thật là Nông Văn Dền, 1929–1943, người dân tộc Nùng, quê ở làng Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng) là Đội trưởng đầu tiên của Đội Nhi đồng Cứu quốc (tiền thân của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh). Sống và trưởng thành tại cái nôi của cách mạng Việt Nam, cậu bé Nông Văn Dền đã sớm giác ngộ, trở thành "mắt xích" liên lạc đặc biệt quan trọng, bảo vệ an toàn cho các cán bộ chủ chốt của Đảng trong giai đoạn chuẩn bị Tổng khởi nghĩa.
Bối cảnh lịch sử và sự ra đời của Đội Nhi đồng Cứu quốc
Sau khi Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về nước (tháng 2/1941) trực tiếp chỉ đạo cách mạng tại Pác Bó, phong trào Việt Minh phát triển mạnh mẽ. Để tập hợp thế hệ thiếu niên tham gia đánh Pháp, đuổi Nhật, ngày 15/5/1941, Đội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập tại làng Nà Mạ gồm 5 thành viên (Kim Đồng, Cao Sơn, Thanh Minh, Thủy Tiên, Vĩnh Tiên).
Nông Văn Dền được bầu làm Đội trưởng và lấy bí danh là Kim Đồng. Nhiệm vụ chính của Đội là làm giao liên, chuyển giao thư từ, tài liệu bí mật, đưa đón cán bộ cách mạng và làm nhiệm vụ canh gác, canh phòng các cuộc hội nghị của Trung ương Đảng tại khu vực rừng núi Pác Bó.
Những chiến công mưu trí và sự xả thân anh dũng
Mưu trí qua mắt kẻ thù (1941–1942): Mặc dù tuổi đời còn rất trẻ, Kim Đồng nổi tiếng bởi sự nhanh trí và khả năng linh hoạt trước mọi tình huống nguy hiểm. Nhiều lần vận chuyển tài liệu mật qua các trạm kiểm soát dày đặc của quân Pháp và tay sai, Kim Đồng đã sáng tạo ra các hình thức ngụy trang như giấu thư vào trong gánh củi, giỏ cá hay đống rau rừng. Khi đối mặt với phu tuần hay lính đi càn, Kim Đồng luôn bình tĩnh giả vờ đi chăn trâu, bắt cá để nói chuyện tự nhiên, đánh lạc hướng đối phương để bảo vệ an toàn cho tài liệu.
Bảo vệ cuộc họp của cán bộ cách mạng: Trong các đợt càn quét gắt gao của địch vào Pác Bó, Kim Đồng cùng các đội viên liên tục luân phiên canh gác ngoài cửa rừng. Sự nhạy bén của ông đã giúp nhiều lượt cán bộ Trung ương, trong đó có các đồng chí lãnh đạo cao cấp, kịp thời di chuyển vị trí an toàn trước khi địch bao vây.
Trận chiến đấu cuối cùng và sự hy sinh anh dũng (Sáng ngày 15/2/1943):
Tình thế nguy cấp: Sáng ngày 15/2/1943, Kim Đồng nhận nhiệm vụ canh gác một cuộc họp quan trọng của các cán bộ cách mạng tại khu vực suối Lê-nin (Pác Bó).
Hành động xả thân: Phát hiện một toán lính Pháp cùng tay sai đang bí mật lẩn núp, áp sát khu vực họp, Kim Đồng nhận thấy nếu chạy về báo tin thì địch sẽ phát hiện ra tiếng động và ập vào ngay. Không ngần ngại nguy hiểm, Kim Đồng đã chủ động chạy ngược hướng có căn cứ cuộc họp và cố tình cất tiếng kêu to đánh lạc hướng chú ý của kẻ thù.
Hy sinh khi mới 14 tuổi: Toán lính địch lập tức dồn hỏa lực bắn đuổi theo Kim Đồng. Tiếng súng báo động vang lên giúp các cán bộ cách mạng kịp thời nhanh chóng rút lui an toàn vào rừng sâu. Tuy nhiên, Kim Đồng đã bị trúng đạn của địch và anh dũng hy sinh ngay bên bờ suối Lê-nin khi vừa tròn 14 tuổi.
Sự ghi nhận và danh hiệu cao quý
Hành động xả thân quên mình vì sự nghiệp cách mạng của người Đội trưởng Thiếu niên Tiền phong đã trở thành biểu tượng bất tử cho chí khí quật cường của tuổi trẻ Việt Nam.
Ngày 23 tháng 9 năm 1997, Kim Đồng đã được Đảng và Nhà nước chính thức truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Chặng đường "thời hoa lửa" ngắn ngủi nhưng chói lọi của Anh hùng Kim Đồng mãi mãi là tấm gương sáng cho các thế hệ thiếu niên, nhi đồng Việt Nam noi theo, tô thắm thêm trang sử vàng truyền thống của Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.
