Cánh chim Phơ-răng bất khuất giữa đại ngàn Tây Nguyên
Đinh Núp (1914 – 1999), thường gọi là Anh hùng Núp hay Apư Núp, người dân tộc Ba Na, quê ở làng Tơ Tung, xã Tơ Tung, huyện KBang, tỉnh Gia Lai. Ông là một trong những biểu tượng xuất sắc nhất của phong trào kháng chiến chống Pháp của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Từ những năm 1935 – 1940, chứng kiến thực dân Pháp áp bóc, bắt phu, thu thuế tàn nhẫn, Đinh Núp đã sớm nhen nhóm tinh thần chống giặc. Lúc đầu, nhân dân trong làng còn sợ quân Pháp có súng "bắn ra lửa" không thể đánh thắng. Để chứng minh Pháp cũng là con người và có thể bị tiêu diệt, Đinh Núp đã dũng cảm dùng cung nỏ đứng sau gốc cây bắn trúng một tên lính Pháp, làm hắn bị thương và tháo chạy. Bãi bỏ được tâm lý sợ hãi của dân làng, ông bắt đầu vận động nhân dân xây dựng làng chiến đấu. Dưới sự chỉ huy của ông, hai làng Lơ Ba và Lơ Tơ đã biến núi rừng thành trận địa hiểm hóc với hệ thống chông tre, bẫy đá, thòng lọng và cung nỏ độc. Nghĩa quân Ba Na đã bám làng, bám rẫy, bẻ gãy hàng loạt trận càn quét của quân Pháp dù vũ khí vô cùng thô sơ. Sau năm 1954, ông tập kết ra Bắc, được Bác Hồ khen ngợi và tham gia nhiều hoạt động ngoại giao quốc tế (đặc biệt là chuyến thăm Cuba, nơi ông trở thành bạn thân thiết của Chủ tịch Fidel Castro). Năm 1955, Đinh Núp được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, trở thành người Tây Nguyên đầu tiên nhận danh hiệu cao quý này.
Giữa không gian mênh mông của đại ngàn Tây Nguyên, nơi tiếng cồng chiêng vang vọng qua những dải rừng già và ngọn lửa bếp sàn rực cháy muôn đời, lịch sử đấu tranh giữ làng, giữ nước đã tạc nên một tượng đài hùng vĩ: Anh hùng Núp. Người con ưu tú của dân tộc Ba Na không chỉ là niềm tự hào của buôn làng Tơ Tung mà còn là biểu tượng cho sức mạnh quật cường, trí tuệ dân gian và lòng yêu nước nồng nàn của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.
Những năm tháng đen tối dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, núi rừng Tây Nguyên phải mang những vết thương sâu thẳm. Lính Pháp kéo về đốt làng, cướp lúa, bắt phu, làm cho cuộc sống của người Ba Na chìm trong sợ hãi và đói khát. Giữa lúc giặc Pháp gieo rắc tư tưởng rằng "súng Pháp nổ ra lửa, người Pháp là thần thánh không thể sát hại", người thanh niên Đinh Núp đã đứng lên với một niềm tin sắt đá vào sức mạnh của buôn làng.
Mũi tên thuốc độc từ cánh cung của Đinh Núp găm vào thân thể tên lính Pháp năm xưa không chỉ làm kẻ thù khiếp vía, mà quan trọng hơn, nó đã xé tan màn đêm sợ hãi trong tâm trí dân làng. Ông đã chứng minh cho mọi người thấy: Kẻ thù dù có súng dài, đạn sắt cũng chỉ là người xương thịt, hoàn toàn có thể bị đánh bại bởi lòng dũng cảm và sự đoàn kết.
Bằng tài trí và sự am hiểu sâu sắc từng con suối, ngọn đồi, Đinh Núp đã biến làng Lơ Ba, Lơ Tơ thành những pháo đài kháng chiến kỳ diệu. Dưới sự chỉ đạo của ông, cây tre, hòn đá của núi rừng đã trở thành vũ khí giết giặc. Những hầm chông dày đặc, những bẫy đá trên sườn dốc và những mũi cung nỏ tẩm độc đã biến mỗi bước chân càn quét của quân Pháp thành nỗi ác mộng hãi hùng. Người Ba Na dưới sự chỉ huy của Núp đã nhịn muối, ăn củ rừng để bám rẫy chiến đấu, bảo vệ từng tấc đất quê hương.
Hình ảnh Anh hùng Núp bước ra khỏi buôn làng, mang hơi thở bất khuất của Tây Nguyên ra miền Bắc rồi vươn tầm ra thế giới đã trở thành một thiên tiểu thuyết đời thực đầy cảm hứng. Câu chuyện về người chiến sĩ Ba Na dùng cung nỏ đánh thắng súng sắt đã chạm đến trái tim của hàng triệu người yêu hòa bình, trở thành biểu tượng cho sự đoàn kết các dân tộc Việt Nam dưới ngọn cờ cách mạng.
Anh hùng Núp đã về với tổ tiên, nhưng tiếng nỏ năm xưa và tinh thần "cánh chim Phơ-răng" của ông vẫn mãi mãi vang vọng cùng tiếng cồng chiêng Tây Nguyên. Tấm gương của ông là bài học trường tồn rằng: Sức mạnh bảo vệ Tổ quốc không nằm ở sự hiện đại của vũ khí, mà nằm ở lòng yêu nước, sự mưu trí và tinh thần đoàn kết không gì lay chuyển được của nhân dân.
