Cánh cổng luôn mở

Ở giữa thôn Nhà Nít, xã Hy Cương có một ngôi nhà mà cánh cổng tre gần như chưa bao giờ khép kín. Chủ nhà là cụ Mão, người đã ngoài sáu mươi tuổi, sống cùng người vợ và hai đứa cháu nhỏ. Hai người con trai của cụ đều đã lên đường nhập ngũ, để lại căn nhà chỉ còn tiếng trẻ con và những buổi chiều lặng lẽ.

Trong những năm tháng chiến tranh, ngôi nhà ấy trở thành nơi dừng chân của biết bao người đi qua. Đó có khi là một cán bộ xã ghé xin bát nước, là một chiến sĩ hành quân xin nghỉ nhờ ít phút, hay một người dân ở xã bên ghé tránh cơn mưa bất chợt. Cụ Mão chưa từng hỏi họ đến từ đâu, cũng chẳng bận tâm họ sẽ đi đâu. Chỉ cần còn ấm nước trên bếp, còn chiếc chõng tre dưới hiên, là ai cũng có thể ngồi nghỉ.

Người trong thôn vẫn bảo nhau rằng cánh cổng ấy mở không phải vì quên đóng, mà vì chủ nhà muốn giữ cho lòng người luôn rộng mở. Sau này, khi cuộc sống đã đủ đầy hơn, ngôi nhà được xây lại khang trang, chiếc cổng tre cũ không còn nữa. Nhưng con cháu của cụ vẫn giữ một thói quen đẹp: bất cứ ai ghé qua cũng đều được mời vào nhà uống chén nước chè xanh.

Có những giá trị không được truyền lại bằng lời dạy, mà bằng chính cách người lớn đã sống suốt cả một đời.