“CÁNH CỔNG THÉP” PHƯỢNG HOÀNG MỞ ĐƯỜNG VỀ NINH HÒA

Sau chiến thắng Buôn Ma Thuột ngày 10-3-1975, quân chủ lực của ta theo đường 21 tiến xuống Ninh Hòa. Để ngăn bước tiến của quân giải phóng, địch tập trung Lữ đoàn Dù 3 cùng nhiều lực lượng lập tuyến phòng thủ tại đèo Phượng Hoàng, nơi chúng coi là “cánh cổng thép” bảo vệ đường xuống đồng bằng.

Theo lời kể của Đại tá Nguyễn Quang Lâm, nguyên Phó Chính ủy Trung đoàn 24, Sư đoàn 10, Quân đoàn 3, những ngày cuối tháng 3-1975, các đơn vị bộ binh của Sư đoàn 10 được lệnh áp sát tuyến phòng thủ đèo Phượng Hoàng, hình thành bốn mũi tấn công nhằm đánh bại Lữ đoàn Dù 3, mở đường tiến xuống Ninh Hòa.

Địch xác định đèo Phượng Hoàng là vị trí quan trọng để ngăn quân ta từ Tây Nguyên tiến xuống đồng bằng. Tại đây, chúng tập trung lực lượng tổ chức phòng thủ với ý định giữ vững tuyến đường và tạo điều kiện tái tổ chức lực lượng sau thất bại ở Tây Nguyên.

Từ ngày 26 đến 29-3-1975, các đơn vị Sư đoàn 10 từng bước áp sát, chuẩn bị cho trận đánh quyết định. Đêm 29-3, hiệu lệnh “Đèo Phượng Hoàng đỏ lửa” vang lên, các đơn vị bộ binh đồng loạt tiến công.

Do địch quyết giữ và quân ta quyết chiếm, trận đánh diễn ra ác liệt suốt nhiều ngày. Đến chiều 1-4, phần lớn lực lượng địch bị tiêu diệt, tinh thần quân địch suy sụp, khả năng chống đỡ yếu dần.

Chớp thời cơ, Chỉ huy Sư đoàn quyết định mở trận công kích cuối cùng. Tối 1-4, bộ đội ta đồng loạt tiến công, nhanh chóng chọc thủng hệ thống phòng thủ từ Tây sang Đông, loại khỏi vòng chiến Lữ đoàn Dù 3 với gần 4.000 quân và thu toàn bộ trang thiết bị quân sự của địch.

“Cánh cổng thép” Phượng Hoàng bị phá vỡ, mở toang cửa ngõ để quân giải phóng tiến xuống đồng bằng. Chiến thắng tại đây cũng tạo điều kiện để quân ta nhanh chóng tiến về Ninh Hòa và các địa bàn trọng yếu của Khánh Hòa.