Cánh Cửa Thép Sau Cùng Và Tiếng Vọng Của Định Mệnh

Cánh Cửa Thép Sau Cùng Và Tiếng Vọng Của Định Mệnh

Tháng Tư năm 1975, dải đất miền Nam không còn là những ngày xuân dịu mát. Nó rực cháy trong màu đỏ của lửa đạn và cái nắng gắt gao của vùng Đông Nam Bộ. Sau khi những quân đoàn thiện chiến của Quân đội Nhân dân Việt Nam quét qua Tây Nguyên, Huế, Đà Nẵng, rồi lần lượt "nhấn chìm" các tiểu khu dọc miền Trung, toàn bộ vận mệnh của chế độ Việt Nam Cộng hòa giờ đây dồn nén lại trên một điểm nút duy nhất: Xuân Lộc.

Thị xã nhỏ bé này, thủ phủ của tỉnh Long Khánh, bỗng chốc trở thành cái tâm của cơn bão. Đối với phía Cách mạng, đây là "cánh cửa thép" cần phải phá tan để mở đường cho năm cánh quân tiến về Sài Gòn. Đối với phía bên kia, Xuân Lộc là "cái chốt cửa" cuối cùng. Nếu Xuân Lộc mất, Sài Gòn chỉ còn là một trái cấm đợi ngày rụng.

Trong cái không khí oi nồng, đậm đặc mùi thuốc súng ấy, những người lính của Sư đoàn 7, Sư đoàn 341 và Sư đoàn 6 thuộc Quân đoàn 4 đã áp sát mục tiêu. Họ nhìn về phía thị xã với một sự quyết tâm lạ kỳ. Họ hiểu rằng, sau lưng họ là cả một chiều dài lịch sử của cuộc kháng chiến, và trước mắt họ là nấc thang cuối cùng để chạm tay vào hòa bình.

Tiếng súng mở màn và "Canh bạc tất tay"

Rạng sáng ngày 9 tháng 4, mặt đất Long Khánh rung chuyển bởi tiếng gầm của pháo binh. Hàng ngàn quả đạn pháo rót xuống các căn cứ quân sự, sở chỉ huy của Sư đoàn 18 bộ binh địch. Trận chiến bắt đầu không hề có sự dạo đầu nhẹ nhàng; nó bước ngay vào giai đoạn khốc liệt nhất.

Tại dinh tỉnh trưởng và sân bay Long Khánh, cuộc giằng co diễn ra từng mét đất. Người ta nói rằng ở Xuân Lộc khi ấy, không có khái niệm tiền tuyến hay hậu phương. Mỗi căn nhà, mỗi góc phố đều trở thành một pháo đài. Tướng Lê Minh Đảo – người chỉ huy sư đoàn 18 của phía Việt Nam Cộng hòa – đã tuyên bố một câu xanh rờn trên sóng phát thanh: "Tôi sẽ giữ Xuân Lộc, dù phải chết ở đây".

Đó không hẳn là lời nói suông. Phía bên kia chiến tuyến, họ hiểu rằng đây là cơ hội cuối cùng để chứng minh với các đồng minh phương Tây rằng họ vẫn còn khả năng chiến đấu, hòng hy vọng vào một gói viện trợ khẩn cấp hoặc một phép màu ngoại giao. Họ dồn vào đây những đơn vị tinh nhuệ nhất còn sót lại: lữ đoàn dù, biệt động quân, và cả những phi đội A-37 dội bom liên tục xuống đầu quân giải phóng.

Những ngày máu và lửa

Trong ba ngày đầu tiên, cuộc chiến rơi vào thế bế tắc cực kỳ căng thẳng. Các chiến sĩ Quân đoàn 4, dù chiếm được một số mục tiêu quan trọng trong thị xã, nhưng lại vấp phải sự kháng cự điên cuồng và những đợt phản kích liên tục. Mùi khét của lốp xe cháy, mùi thối nồng của thuốc súng và cả mùi của những thi thể chưa kịp mai táng quện vào nhau dưới cái nắng gần 40 độ C.

Trung tướng Hoàng Cầm và Bộ chỉ huy quân đoàn đứng trước một bài toán cân não. Đánh trực diện vào một "tập đoàn cứ điểm" đang được dồn sức phòng thủ tối đa là một lựa chọn đau đớn về tổn thất. Lịch sử quân sự Việt Nam luôn đề cao sự mưu trí, "tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu". Và chính tại thời điểm cam go này, một quyết định mang tính xoay chuyển cục diện đã ra đời.

Thay vì tiếp tục đẩy quân vào những cuộc giáp lá cà đẫm máu trong nội đô thị xã, quân giải phóng chuyển sang chiến thuật "bao vây, chia cắt". Các đơn vị pháo binh bắt đầu khống chế hoàn toàn sân bay Biên Hòa, cắt đứt đường tiếp tế bằng không quân. Đồng thời, các mũi tiến công của ta đánh chiếm các cứ điểm ngoại vi, biến Xuân Lộc thành một hòn đảo cô độc giữa biển khơi của quân cách mạng.

Khoảnh khắc kinh hoàng từ bầu trời

Khi thấy "Cánh cửa thép" có nguy cơ tan vỡ, trong một nỗ lực tuyệt vọng, phía Việt Nam Cộng hòa đã thực hiện một hành động tàn khốc: ném bom CBU-55 – loại bom áp nhiệt có sức hủy diệt khủng khiếp chỉ sau bom nguyên tử. Một vùng trời rực sáng, dưỡng khí bị hút cạn, và tất cả sinh vật trong vùng ảnh hưởng đều bị thiêu rụi.

Cú đánh đó nhằm bẻ gãy ý chí của quân giải phóng. Nhưng họ đã lầm. Nỗi đau thương và sự tàn khốc ấy không làm những người lính chùn bước; nó chỉ làm bùng lên một ngọn lửa căm hờn và quyết tâm kết thúc cuộc chiến càng sớm càng tốt. Những người lính trẻ, có người mới mười tám, đôi mươi, từ miền Bắc hành quân vào, đã viết sẵn bức thư tuyệt mệnh đặt trong túi áo, rồi lại xông lên. Họ biết rằng phía sau Xuân Lộc là Sài Gòn, là gia đình, là ngày thống nhất không còn xa.

Sự sụp đổ của "Thành lũy cuối cùng"

Đến ngày 20 tháng 4, tình thế đã không thể đảo ngược. Những nỗ lực của tướng Lê Minh Đảo và các đơn vị dù chỉ còn là những hơi thở hắt ra của một cơ thể đang kiệt quệ. Tuyến đường 1 bị cắt đứt hoàn toàn. Xuân Lộc không còn là một lá chắn, nó đã trở thành một cái bẫy.

Trong đêm tối ngày 20 rạng sáng 21 tháng 4, dưới cơn mưa đầu mùa tầm tã như trút nước, tàn quân của Sư đoàn 18 bắt đầu một cuộc tháo chạy hỗn loạn theo đường liên tỉnh lộ 2. Họ bỏ lại xe tăng, đại bác, bỏ lại những lời thề thốt "tử thủ" để tìm đường về Biên Hòa, Sài Gòn trong nỗi khiếp nhược.

Khi ánh nắng đầu tiên của ngày 21 tháng 4 chiếu xuống thị xã Xuân Lộc, không còn tiếng pháo gầm đội đất. Thay vào đó là một sự im lặng kỳ lạ, rồi vỡ òa bởi tiếng reo hò. Lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tung bay trên nóc dinh tỉnh trưởng. Cánh cửa thép đã chính thức bị đập tan.

Tiếng vọng của lịch sử

Trận Xuân Lộc kết thúc, không chỉ là chiến thắng của một chiến dịch, mà là phát súng lệnh báo hiệu sự kết thúc của một kỷ nguyên. Việc mất Xuân Lộc đã tạo ra một hiệu ứng dây chuyền. Tại Sài Gòn, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu tuyên bố từ chức chỉ vài giờ sau khi nhận tin Xuân Lộc thất thủ. Toàn bộ hệ thống phòng thủ của chế độ Sài Gòn tan rã như một lâu đài cát trước cơn sóng lớn.

Người ta thường nhắc đến Xuân Lộc như một "Điện Biên Phủ thứ hai" về tính chất quyết liệt. Nhưng sâu xa hơn, đó là nơi thử thách cao nhất bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam. Đó là nơi mà lòng yêu nước và khát khao hòa bình đã chiến thắng những phương tiện chiến tranh tối tân nhất.

Nhìn lại những hố bom cũ giờ đã xanh màu lá cao su, người ta vẫn như nghe thấy tiếng xích xe tăng nghiến trên đường nhựa, tiếng hò reo của những anh giải phóng quân năm nào. Xuân Lộc không chỉ là một địa danh, nó là một chứng nhân lịch sử, ghi dấu bước chân cuối cùng của một cuộc hành trình ba mươi năm không nghỉ để đổi lấy độc lập, tự do.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng câu chuyện về "Bức tường thép" Xuân Lộc sẽ mãi là một chương rực rỡ trong cuốn sử ký của dân tộc. Nó dạy cho hậu thế rằng: không có bức tường nào vững chãi bằng lòng dân, và không có sức mạnh nào ngăn cản được một dân tộc đang đi tới tương lai của chính mình.