CÁNH ĐỒNG CHUM - XIÊNG KHOẢNG, BIỂU TƯỢNG BẤT DIỆT CHO TÌNH ĐOÀN KẾT ĐẶC BIỆT VIỆT - LÀO
Chiến thắng Cánh đồng Chum - Xiêng Khoảng mùa mưa năm 1972 đánh dấu bước phát triển toàn diện của Quân tình nguyện Việt Nam trên chiến trường Lào trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Từ cuối năm 1969 đến đầu năm 1972, ở khu vực Cánh đồng Chum - Xiêng Khoảng đã hình thành quy luật, mùa khô ta tiến công địch, mùa mưa địch lại tổ chức tiến công ta hòng chiếm lại địa bàn. Bước vào mùa mưa năm 1972, trước yêu cầu chiến lược phải giữ vững địa bàn Cánh đồng Chum - Xiêng Khoảng và trên cơ sở phân tích, đánh giá cục diện chiến trường, dự báo chính xác âm mưu, thủ đoạn của địch, Đoàn 559 và Bộ Tổng Tham mưu đã sớm đề xuất với Quân ủy Trung ương ta mở chiến dịch phòng ngự. Bộ tư lệnh chiến dịch gồm 6 đồng chí, do đồng chí Vũ Lập làm Tư lệnh, đồng chí Lê Linh làm Chính ủy; phía Lào có đồng chí Xi Phon - Tư lệnh Quân khu Cánh đồng Chum - Xiêng Khoảng làm Phó tư lệnh về quân sự. Khu vực Cánh đồng Chum - Xiêng Khoảng lúc này địch có 76 tiểu đoàn bộ binh, 3 tiểu đoàn pháo binh; bố trí theo 4 khu vực quanh Cánh đồng Chum, được không quân Mỹ chi viện. Để đánh bại các đợt tiến công quy mô lớn của địch, lần đầu tiên ta và Bạn tổ chức lực lượng lớn, gồm 5 trung đoàn bộ binh (174, 148, 866, 335 và 88), 2 tiểu đoàn đặc công, 8 tiểu đoàn binh chủng Quân tình nguyện Việt Nam; 7 tiểu đoàn chủ lực và 4 đại đội bộ đội địa phương, 6 đại đội binh chủng Quân đội Cách mạng Lào trong một chiến dịch phòng ngự. Đây là những đơn vị đã hoạt động nhiều năm trên chiến trường Cánh đồng Chum, nắm vững đặc điểm tiến công của địch.
Để đập tan các đợt tiến công quy mô lớn của địch, ta bố trí, sử dụng lực lượng khoa học với hai bộ phận chính: Bộ phận cơ động đánh địch trên các hướng phòng ngự bị địch uy hiếp gồm 2 trung đoàn bộ binh 148, 335[1] (xây dựng trận địa bố trí đứng chân ở khu vực Bắc Noọng Tai, Nam Phu Keng Luông); bộ phận phòng ngự tại chỗ gồm 2 trung đoàn 174, 866, 1 đại đội tăng thiết giáp và toàn bộ pháo binh chiến dịch (xây dựng trận địa thành các chốt, cụm chốt để ngăn chặn địch tiến công). Các đơn vị, lực lượng tham gia chiến dịch được Bộ tư lệnh chiến dịch phân công nhiệm vụ cụ thể.
Mặc dù phải chuyển ngay sang chiến dịch phòng ngự, khối lượng công việc chuẩn bị rất lớn, song bằng ý chí quyết tâm, chỉ trong một thời gian ngắn, ta và Bạn đã xây dựng, phát triển một hệ thống phòng ngự vững chắc, nhiều tuyến, có chiều sâu. Trước khi địch tiến công lớn ra Cánh đồng Chum, ta đã xây dựng được hàng trăm mét đường hầm xuyên núi ở Phu Tâng, Phu Keng, Phu Học; từng khu vực phòng ngự đều được tổ chức các chốt và cụm chốt với nhiều công trình kiên cố, hình thành thế liên hoàn, chi viện và hỗ trợ lẫn nhau, bảo đảm đánh địch từ xa, từ bốn hướng đến và từ trên không đổ bộ xuống bằng trực thăng.
Dựa vào thế trận phòng ngự liên hoàn, vững chắc, vận dụng cách đánh sáng tạo, linh hoạt, suốt gần 6 tháng liên tục chiến đấu, Chiến dịch phòng ngự Cánh đồng Chum - Xiêng Khoảng năm 1972 đã kết thúc thắng lợi. Trong chiến dịch này, ta và Bạn đã đánh 224 trận (trong đó Quân tình nguyện Việt Nam thực hiện 170 trận; lực lượng vũ trang cách mạng Lào thực hiện 74 trận), loại khỏi vòng chiến đấu 5.759 tên, đánh thiệt hại nặng 3 GM (binh đoàn cơ động) (21, 23 và 26), 3 tiểu đoàn Thái Lan, tiêu hao sinh lực 5 GM, bắn rơi 38 máy bay, thu hơn 859 súng các loại và nhiều phương tiện chiến tranh khác của địch
